Pravilnik o tehničkim normativima za gasne kotlovnice

Legislativa

Pravilnik o tehničkim normativima za gasne kotlovnice

03.03.2021. 08:00 / Izvor: Službeni glasnik Republike Srpske

 

Službeni glasnik Republike Srpske, broj 18, 03.03.2021.

 

Na osnovu člana 88. stav 2. Zakona o gasu (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 22/18) i člana 76. stav 2. Zakona o republičkoj upravi (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 115/18), ministar energetike i rudarstva donosi

 

PRAVILNIK
O TEHNIČKIM NORMATIVIMA ZA GASNE KOTLOVNICE

 

GLAVA I OSNOVNE ODREDBE

Član 1.
Ovim pravilnikom propisuju se tehnički uslovi za projektovanje, građenje, pogon i održavanje gasnih kotlovnica sa jednim ili više generatora toplote loženih gasom ili gasom i tečnim gorivom, gasna postrojenja za proizvodnju rashladne energije, gasna postrojenja za zagrijavanje vazduha, te kogeneracijska postrojenja, ukupnog toplotnog opterećenja većeg od 50 kW.

 

Član 2.
(1) Odredbe ovog pravilnika odnose se na:
1) kotlovnice koje se nalaze u sastavu zgrade, u kojima najveći dozvoljeni radni pritisak gasa iznosi 100 mbara;
2) kotlovnice koje se nalaze u posebnim građevinskim objektima, u kojima najveći dozvoljeni radni pritisak gasa iznosi 5 bara;
3) kotlovnice u kojima se koriste mješavine gasa i va- zduha sa najvećim dozvoljenim radnim pritiskom 0,6 bara;
4) projektovanje, gradnju, pogon i održavanje novih i rekonstruisanih postrojenja u kojima su instalirani:
1. toplovodni kotlovi (temperatura vode do 110 °C),
2. vrelovodni kotlovi (temperatura vode iznad 110 °C),
3. parni kotlovi niskog pritiska (pritisak pare do 0,5 bara),
4. parni kotlovi visokog pritiska (pritisak pare iznad 0,5 bara),
5. cirkulacioni gasni zagrijači vode povezani u baterije čiji učinak prelazi 70 kW,
6. rashladni uređaji ili toplotne pumpe na bazi apsorpcije, adsorpcije, kompresije na bazi gasnog motora sa unutrašnjim sagorijevanjem i slično, 7. generatori toplote u kojima, osim gasnog goriva, istovremeno sagorijevaju i druga goriva, pod uslovom da se za drugo gorivo poštuje odgovarajući propis,
8. kogeneracijski uređaji.
(2) Odredbe ovog pravilnika odnose se na postrojenja u kojima se koristi najmanje jedno gasovito gorivo, utvrđeno standardom BAS EN 437, relativne gustoće, uključujući 1,3, kao i na postrojenja u kojima se koristi više vrsta gasnih goriva.

 

3.
Odredbe ovog pravilnika ne odnose se na gasna postrojenja kao što su:
1) industrijska ložišta (npr. peći u industriji, postrojenja za spaljivanje smeća, industrijske sušare i sl.),
2) postrojenja kod kojih jedinično opterećenje generatora toplote prelazi 30 MW,
3) instalacije za gasove u tečnoj fazi,
4) gasni aparati vrste C – gasni aparati sa zatvorenom komorom za sagorijevanje u odnosu na prostoriju gdje su postavljeni i preko sistema za dovod vazduha i odvod odlaznih gasova neposredno su u vezi sa spoljnom atmosferom.

 

Član 4.
Pojmovi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja:
1) gasna kotlovnica je ograničeni i ograđeni prostor, izgrađena ili kao poseban građevinski objekat ili kao prislonjeni objekat ili posebna prostorija unutar zgrade druge namjene, u kojoj se nalaze jedan ili više generatora toplote loženih gasom ili gasom i tečnim gorivom ukupnog toplotnog opterećenja većeg od 50 kW, zajedno sa cje- lokupnom opremom, instalacijama, uređajima i stvarima koje se nalaze u toj prostoriji, odnosno prostoru, a obuhvata sistem od glavnog zapornog organa na priključnom vodu kotlovnice do izlaska odlaznih gasova u slobodnu atmosferu,
2) generator toplote je uređaj u kome gasovito gorivo trajno ili povremeno sagorijeva radi predaje energije nosiocima toplote, kao što su voda, vodena para ili ulje (kotlovi za proizvodnju pare i zagrijavanje vode ili ulja, gasni bojleri, grijači vazduha, rashladni uređaji, toplotne pumpe),
3) prostorija kotlovnice je prostorija u kojoj su smješteni generatori toplote sa gasnim gorionicima i druga pripadajuća oprema u koju se ubraja i eventualno postojeća posebna prostorija za rukovaoce,
4) ložišna prostorija je prostorija u kojoj su smještena gasna ložišta, a može biti prostorija kotlovnice ili dio prostorije kotlovnice,
5) pouzdani uređaj za regulaciju, upravljanje i nadziranje je uređaj čija je pouzdanost dokazana tipskim ili pojedinačnim ispitivanjem i koji u vezi s tim ima odgovarajući dokument o usaglašenosti sa propisanim zahtjevima,
6) pojedinačno ispitivanje je ispitivanje koje se sprovodi u skladu sa važećim propisima, tehničkim specifikacijama i standardima na jednom pojedinačnom uređaju ili postrojenju kada je ispitivanje tipa nemoguće ili nije svrsishodno,
7) gasni vod je cjevovod gasa, uključujući i ugradne elemente, od priključka kotlovnice do prvog zapornog organa na gasnim ložišnim instalacijama pojedinih generatora toplote, odnosno gorionika,
8) mjesto priključenja, odnosno priključak kotlovnice je izlazna izolaciona spojnica prijemne mjerno-regulacione stanice ili glavni zaporni organ na priključnom vodu gasne kotlovnice kad se prijemna mjerno-regulaciona stanica ne koristi,
9) priključni vod je gasni vod od priključnog mjesta na distributivnoj mreži ili, ukoliko postoji prijemna mjerno-regulaciona stanica, od izolacione spojnice prijemne mjerno-regulacione stanice do glavnog zapornog organa,
10) glavni zaporni organ je ventil ili slavina na glavnom gasnom vodu kotlovnice, namijenjen za brzo zatvaranje dovoda gasa u kotlovnicu,
11) dovod gasa je glavni vod kojim se gas dovodi u kotlovnicu i na njemu se izvan kotlovnice nalazi glavni zaporni organ,
12) razvod gasa je vod kojim se gas razvodi po prostoriji kotlovnice,
13) cijevni ogranak je dio gasnog cjevovoda namijenjen za jedan gasni gorionik,
14) gasna rampa je skup uređaja i cijevi na cjevovodnom ogranku od prvog zapornog organa za jedan gorionik do priključne prirubnice na gasnom gorioniku,
15) gasna ložišna instalacija je skup uređaja, cijevi, armatura, gorionika, ložišta, upravljačkih, regulacio- nih i sigurnosnih uređaja, elemenata za odvod odlaznih gasova, od prvog zapornog organa na gasnoj rampi do ispusta odlaznih gasova u atmosferu,
16) nepropusni prolaz je prolaz cijevi ili kabla kroz zid, izveden zaptivno za vodu i gas,
17) priključni pritisak gasa je pritisak na priključku kotlovnice ispred glavnog zapornog organa,
18) toplotna snaga je količina toplotne energije predata nosiocu toplote u jedinici vremena,
19) toplotno opterećenje je količina toplotne energije koja se gorivom dovodi do gorionika, odnosno proizvod količine potrošenog gasa u jedinici vremena i donje toplotne vrijednosti gasa,
20) automatski gasni gorionici su gorionici koji su opremljeni samostalno djelujućim uređajima za paljenje, nadziranje plamena, upravljanje i regulaciju (paljenjem, nadziranjem plamena, uključivanjem i isključivanjem upravlja se zavisno od vrijednosti regulacione veličine, bez intervencije rukovaoca),
21) poluautomatski gasni gorionici su gorionici koji su opremljeni samostalno djelujućim uređajima za paljenje, nadziranje plamena i upravljanje, pomoću kojih se paljenje (puštanje u pogon) izvodi ručno (isključivanje iz pogona može se izvesti i ručno, a poslije isključivanja plamenika nije moguće ponovno automatsko paljenje),
22) regulatori su uređaji koji služe za održavanje podesive regulacione veličine (npr. pritisak ili temperatura) prema unaprijed zadatoj vrijednosti,
23) uređaji za upravljanje su uređaji kojima se uključuje ili isključuje gorionik prema unaprijed zadatom programu na signal koji dolazi od regulatora, uređaja za nadziranje, graničnih uređaja, prekidača ili drugih sličnih naprava,
24) uređaji za nadziranje su uređaji koji nadziru dostizanje zadatih ili graničnih vrijednosti određenog parametra i koji kod dostizanja ovih vrijednosti daju signal za izvršenje određene akcije u sigurnosnom ili regulacionom krugu (prisustvo plamena, otvoren ili zatvoren položaj zapornih ili regulacionih uređaja, rad ventilatora ili pumpe, dostizanje donje ili gornje granice pritiska ili temperature gasa, vazduha, vode i pare),
25) dišni vod je vod koji spaja dišni otvor nekog gasnog uređaja sa atmosferom,
26) ispusni vod je vod koji spaja ispusni otvor s atmosferom,
27) odušni vod je vod koji spaja izlazni otvor sigurnosnog odušnog ventila s atmosferom,
28) vod za izduvavanje je vod koji služi da se dijelovi postrojenja rasterete pritiska, ispiraju, inertizuju ili odzrače,
29) vod propuštenog gasa je vod preko koga se odvodi propušteni gas između dva automatska ventila,
30) upravljački vod je vod preko koga gorivi gas pod pritiskom izvršava mehanički određene upravljačke funkcije,
31) relativna gustina je bezdimenzionalna veličina koja predstavlja odnos gustine gasa i gustine vazduha,
32) odlazni gas je smješa gasova koja izlazi iz gasnog ložišta generatora toplote nakon predaje korisne toplote,
33) zaštitno dejstvo je dejstvo koje nastaje ako se sigurnosni elementi, odnosno zaštitne sprave aktiviraju,
34) regulaciono isključivanje je postupak pri kome se kod djelovanja neke upravljačke funkcije odmah prekida dovod energije do automatskog ventila usljed čega se ovaj odmah zatvara,
35) sigurnosno isključivanje je postupak koji uslijedi kod aktiviranja nekog sigurnosnog graničnika ili kod prepoznavanja greške u ložišnom automatu kojim se odmah prekida dovod energije do automatskih ventila i uređaja za paljenje,
36) zabravljivanje je način sigurnosnog isključivanja koji se karakteriše time da ponovno puštanje gorionika u pogon nije moguće nikako drugačije osim ručnim odbravljivanjem ložišnog automata,
37) blokiranje je način sigurnosnog isključivanja koji se karakteriše time da je ponovno puštanje gorionika u pogon moguće ručnim odbravljivanjem ložišnog automata ili isključivanjem i ponovnim uključivanjem električne energije,
38) kondenzacioni kotao je toplovodni kotao kod koga se smanjuje osjetna toplota, koja se sa odlaznim gasovima odvodi u sistem za odvođenje odlaznih gasova, a dodatno se u znatnoj mjeri iskorištava latentna toplota kondenzacijom vodene pare,
39) gorivi gas je jedan gas ili smjesa gasova koja u određenom odnosu sa vazduhom ili kiseonikom može da sagori,
40) mjerno-regulaciona stanica je skup uređaja koji služe za regulisanje pritiska i mjerenje potrošnje gasa,
41) poseban objekat je objekat sa svih strana okružen slobodnim prostorom.

 

Član 5.
(1) Lista standarda i tehničkih specifikacija koji se odnose na odredbe ovog pravilnika nalazi se u Prilogu 5. ovog pravilnika, koji čini njegov sastavni dio.
(2) Za uređaje i opremu za koje nisu usvojeni BAS stan- dardi primjenjuju se odgovarajući standardi koji nisu u suprotnosti sa zahtjevima definisanim važećim propisima.

GLAVA II OPŠTI USLOVI
Član 6.
(1) Projektovanje, građenje, korišćenje i održavanje gasnih kotlovnica vrši se u skladu sa ovim pravilnikom i propisima o građenju, zaštiti životne sredine, zaštiti od požara i eksplozije i zaštiti na radu.
(2) Gasne kotlovnice moraju biti konstruisane i izgrađene tako da prilikom korišćenja rade sigurno i ne predstavljaju opasnost za ljude, životinje i materijalna dobra.

 

Član 7.
Svi uređaji i elementi koji se ugrađuju u dovod i razvod gasa, mjerenje i regulaciju i gasne ložišne instalacije, uključujući armature, regulacione i sigurnosne uređaje, moraju biti u skladu sa zahtjevima iz ovog pravilnika, ostalih propisa, standarda i pratećih tehničkih specifikacija iz oblasti gasne tehnike.

 

Član 8.
(1) Gasni vodovi moraju biti izrađeni od čeličnih cijevi, od materijala garantovanog sastava, što se dokazuje atestom.
(2) Cijevi kroz koje se provodi gas, spojni elementi i zaptivna sredstva moraju biti u skladu sa zahtjevima važećeg propisa za gasne instalacije i pratećih tehničkih specifikacija i standarda.
(3) Spojevi na gasnim vodovima mogu biti zavareni, sa prirubnicama i navojni.
(4) Navojni spojevi dozvoljeni su samo kod nadzemnih cjevovoda:
1) za dozvoljeni radni pritisak ≤ 1 bar i najveći nazivni promjer cijevi DN 50,
2) za dozvoljeni radni pritisak ≤ 4 bara i najveći nazivni promjer cijevi DN 40.
(5) Svi zavareni spojevi moraju biti prema razredu kvaliteta izvedeni u skladu sa standardom BAS EN 12732+A1 i mogu ih izvoditi samo atestirani zavarivači.
(6) Cjevovodi iznad DN 80 ne mogu se zavarivati autogenim postupkom.

GLAVA III
LOCIRANjE KOTLOVNICE, DIMENZIJE, GRAĐEVINSKI, FUNKCIONALNI I POSEBNI ZAHTJEVI ZAŠTITE OD POŽARA I EKSPLOZIJE

1. Lociranje kotlovnice

 

Član 9.
Izbor lokacije kotlovnice vrši se u fazi izrade idejnog rješenja objekta u dogovoru između projektanata svih faza, poštujući odredbe ovog pravilnika i propisa iz člana 6. stav 1. ovog pravilnika, kao i uslove u pogledu mogućnosti jednostavnog unošenja i iznošenja opreme, u fazi gradnje, ali i u fazi eksploatacije i održavanja.

 

Član 10.
(1) Kotlovnica može biti izgrađena kao posebni građe- vinski objekat, kao prislonjeni objekat uz zgradu druge osnovne namjene ili unutar objekta druge osnovne namjene.
(2) Kotlovnice sa generatorima loženim prirodnim gasom mogu se smještati u podrum ako spoljni zid nije ukopan više od 2/3 visine, a gornja mu je trećina u slobodnom prostoru.
(3) Postrojenja ložena gasom težim od vazduha ne mogu se locirati u podrumske prostorije, kao ni u prostorije kod kojih dva suprotna zida nisu postavljena prema otvo- renom prostoru.
(4) U objektima u kojima se stalno ili privremeno okuplja veći broj ljudi kotlovnice se smještaju u prostorije koje nisu ispod nivoa okolnog terena, a čija su najmanje dva zida u slobodnom prostoru ili je jedan zid u slobodnom prostoru, s tim da je krov kotlovnice izgrađen od lagane konstrukcije.
(5) U objekte iz stava 4. ovog člana ubrajaju se pozorišta, bioskopi, dvorane za priredbe, bolnice, dječji domovi, starački domovi i tržni centri.

 

Član 11.
(1) U zgradama druge osnovne namjene, visine do 22 m iznad kote terena do poda zadnje etaže, kotlovnice se mogu proizvoljno smještati u skladu sa odredbama ovog pravilnika.
(2) U zgradama koje su više od 22 m iznad kote terena, a čija je maksimalna visina do 40 m iznad kote terena, ko- tlovnice se mogu graditi kao krovne kotlovnice ili kao kotlovnice u prislonjenim objektima, u skladu sa ovim pravilnikom i propisima o zaštiti od požara visokih objekata.
(3) U zgradama visine veće od 40 m iznad kote terena kotlovnice se grade u posebnim objektima.

 

Član 12.
Krovne kotlovnice mogu biti smještene neposredno u prostoru ispod krova zgrade ili kao poseban zatvoreni prostor na ravnom krovu zgrade, pri čemu se nosivost
i sigurnost objekta dokazuje u skladu sa propisima o građenju.

 

Član 13.
(1) Kotlovnica koja se periodično nadgleda, u smislu člana 117. ovog pravilnika, ne mora biti smještena u zatvorenom objektu ako je njena oprema na drugi način obezbijeđena od oštećenja i ako je predviđena za ugradnju na slobodnom prostoru.
(2) Za smještaj parnih, vrelovodnih i vrelouljnih generatora toplote primjenjuju se propisi za ovu vrstu generatora toplote.

 

Član 14.
(1) Ukoliko je kotlovnica smještena u prislonjeni objekat, pregradni zid/zidovi moraju zadovoljiti vatrootpornost od 30 minuta, a u visini od 3 m iznad krova kotlovnice ne mogu se nalaziti otvori u zgradi.
(2) Postrojenje kotlovnice mora biti osigurano od niskih temperatura i zamrzavanja pri radu ili mirovanju postrojenja.
(3) Pristup neovlašćenim licima mora biti onemogućen odgovarajućim tehničkim mjerama (ograde i slično).
2. Dimenzije, građevinski i funkcionalni zahtjevi

 

Član 15.
(1) Gasni generator može se postaviti u prostoriju samo ako ta prostorija zadovoljava sljedeće uslove:
1) ne može se koristiti za drugu namjenu, izuzev za smještaj toplotnih pumpi, kogeneracijskih uređaja, stabilnih gasnih motora koji koriste gasove u skladu sa ovim pravilnikom,
2) ne može imati nikakve druge otvore prema ostalim dijelovima zgrade osim vrata,
3) vrata na prostoriji se moraju zatvarati zaptivno, čak i ako su samozatvarajuća,
4) mora imati obezbijeđeno provjetravanje u skladu sa zahtjevima iz ovog pravilnika,
5) ne može biti u neposrednoj vezi sa prostorijama u kojima se zadržavaju ljudi, izuzev prostorija za rukovaoce,
6) mora imati odgovarajuću površinu i visinu u skladu sa ovim pravilnikom.
(2) Izvan prostorije iz stava 1. ovog člana, na lako dostupnom mjestu mora biti smješten električni prekidač (prekidač za nuždu), čijim se isključenjem električna instalacija u kotlovnici dovodi u beznaponsko stanje, uz izuzetak uređaja koji u toj situaciji moraju biti u funkciji.
(3) Za visoke objekte mora se voditi računa o ograničenjima u pogledu neposredne veze kotlovnica sa nužnim stubištima i izlazima.

 

Član 16.
(1) Prostorija kotlovnica, pored uslova definisanih članom 15. ovog pravilnika, mora zadovoljiti i sljedeće uslove:
1) mora imati najmanje jedan izlaz koji vodi direktno u slobodni prostor ili u hodnik koji zadovoljava zahtjeve koji se postavljaju na nužne izlaze,
2) vrata prostorije moraju se otvarati prema vani,
3) zidovi, izuzimajući nenosive spoljne zidove, nosivi stubovi, podne i stropne ploče moraju biti vatrootpor- ni za vrijeme trajanja od najmanje 30 minuta,
4) otvori u stropovima i zidovima, ukoliko nisu direktno prema vani, moraju biti samozatvarajući i moraju imati vatrootpornost kao strop, odnosno zid,
5) vodovi za ventilaciju ložišne prostorije koji prolaze kroz druge prostorije moraju imati vatrootpornost od najmanje 30 minuta, sa izuzetkom vodova koji prolaze kroz prostorije koje su sastavni dio kotlovnice, ukoliko ove pro- storije zadovoljavaju iste uslove kao i ložišna prostorija.
(2) Vodovi za ventilaciju kotlovnice ne mogu biti u vezi sa drugim ventilacionim vodovima, niti mogu služiti ventilaciji drugih prostorija.
(3) Ukoliko vodovi za ventilaciju drugih prostorija prolaze kroz kotlovnicu, u tom slučaju ovi vodovi moraju:
1) imati vatrootpornost od najmanje 30 minuta ili samozatvarajuće zaklopke na ulazu i izlazu iz kotlovnice sa vatrootpornošću od najmanje 30 minuta,
2) ne mogu imati nikakve otvore prema prostorima kotlovnice.

 

Član 17.
(1) Vrata i prozori na zidovima otpornim prema požaru moraju biti najmanje jednako otporni prema požaru kao i zidovi na kojima se nalaze.
(2) Za spoljna vrata mora se predvidjeti mogućnost fiksiranja u otvorenom položaju, a ako se vrata automatski zatvaraju, koristi se čelična opruga, a ne uljni zatvarač, što važi i za vrata prema susjednim prostorijama.
(3) Na izlazna vrata postavlja se jasno uočljivo i trajno upozorenje “IZLAZ”.
(4) Na ulazna vrata, sa spoljne strane, postavlja se natpis “KOTLOVNICA – NEZAPOSLENIMA ULAZ ZABRANjEN”.
(5) Površina i visina prostorije kotlovnice mora biti u skladu sa zahtjevima montaže, rukovanja i održa- vanja svih dijelova postrojenja.
(6) Minimalne preporučene vrijednosti dimenzija kotlovnice iz stava 5. ovog člana navedene su u Prilogu 1. ovog pravilnika, koji čini njegov sastavni dio.
(7) Komunikacioni prolazi i slobodan prostor za prilaz opremi ne mogu biti uži od 0,8 m.

 

Član 18.
(1) Udaljenost čela kotla do prednjeg zida, odnosno instalacije na njemu mora biti tolika da se servis i održavanje gorionika i kotla mogu besprijekorno obavljati, pri čemu u bilo kojoj fazi rada mora ostati slobodan prolaz od 0,8 m.
(2) Pod udaljenošću podrazumijeva se slobodan prostor između najisturenijih dijelova, a ako se kotlovi postavljaju u parovima, mogu se postaviti neposredno jedan uz drugi bočnim stranama na kojima nema armature i re- vizionih otvora i koje se pri remontu ne moraju skidati.
(3) Rastojanje leđne strane generatora toplote od zida mora biti toliko veliko tako da, i pored elemenata odvodnih sistema, ostaje prostor dovoljan za prilaz i radove na dijelovima odlaznog sistema.
(4) Data odstojanja predstavljaju pomoćne orijentacione vrijednosti, a tehničko rješenje kotlovnice mora biti takvo da je omogućeno rukovanje, kontrola i opsluživanje svih kontrolnih, sigurnosnih i regulacionih uređaja i svih elemenata kotla koji zahtijevaju kontrolu operatera ili servisera, jednostavno, bez suvišnog napora i bez izlaganja opasnostima.

 

Član 19.
(1) Kotlovnica mora imati najmanje jedan bezbjedan izlaz.
(2) Bezbjedan izlaz iz stava 1. ovog člana je i izlaz iz prostorije kotlovnice u prostoriju na istom nivou, pod uslovom da iz te prostorije postoji izlaz u slobodan prostor.
(3) Ako je površina kotlovnice veća od 40 m2 ili ako je snaga kotlovnice veća od 300 kW, u kotlovnici mora da postoji i drugi izlaz na pogodnom mjestu.
(4) Kao drugi izlaz iz stava 3. ovog člana može poslužiti i dovoljno veliki i pristupačan vanjski prozor, mi- nimalnih dimenzija 60 cm ∙ 90 cm, do kog se može doći ugrađenim penjalicama.
(5) Vanjski prozor iz stava 4. ovog člana mora se otvarati prema vani.
3. Posebne mjere zaštite od požara

 

Član 20.
Ukoliko propisima o zaštiti od požara nije drugačije propisano, neophodne su mjere zaštite od požara i eksplozije utvrđene u čl. 21. do 28. ovog pravilnika.
Član 21.
(1) Na mjestima na kojima kanali za dovod vazduha prolaze kroz zidove otporne prema požaru moraju biti postavljene automatske protivpožarne klapne.
(2) Protivpožarne klapne i njihov okvir moraju biti otporni prema požaru najmanje kao i zid u koji se ugrađuju.
(3) Protivpožarne klapne postavljene u sistem kanala za grijanje vazduha moraju biti konstruisane tako da se postigne automatsko zatvaranje ako je temperatura vazduha koja prelazi za 20 °C veća od očekivane maksimalne tempe- rature, a temperatura zatvaranja klapni mora biti između 75 °C i 130 °C.

 

Član 22.
(1) Cijevi i kanali za transport toplote postavljaju se i opremaju tako da ne mogu prouzrokovati požar na materijalu koji se nalazi u blizini.
(2) Sistem grijanja vazduha ili sistem cirkulacije vazduha izvodi se tako da ne može uticati na širenje požara i dima nastalog od požara u prostoriji u kojoj je uskladišten zapaljivi materijal ili u kojoj se rukuje tim materijalom.
(3) Prolazi cijevi u podovima i zidovima, pod kojima se, pored ostalog, podrazumijevaju prolazi gasnih cijevi, cijevi centralnog grijanja, cijevi za transport tečnih goriva, cijevi hladne i tople vode, kanalizacionih cijevi i električnih i telefonskih kablova, moraju biti nepropusni za gas.

 

Član 23.
(1) Prolazi kroz zidove i stropove moraju omogućiti slobodno širenje i skupljanje cijevi.
(2) Prolazi gasnih cijevi kroz nepristupačne prostore dozvoljeni su samo ako su ti prostori odgovarajuće ventilisani.

 

Član 24.
(1) Ventilacioni otvori postavljaju se tako da ne postoji opasnost od preskoka ili prodora požara.
(2) Otvori ili kanali za dovod vazduha, kao i ventilacioni odvodni otvori ili kanali moraju biti izrađeni od nezapaljivog materijala.

 

Član 25.
(1) Ukoliko se gasna cijev uvodi u objekat podzemno, ugradnja se mora izvesti u skladu sa važećim propisom o tehničkim normativima za kućni gasni priključak za radni pritisak do 4 bara.
(2) Neposredno ispred ulaska u objekat gasne cijevi iz stava 1. ovog člana i kanalizacione cijevi na površini od 0,25 m2 mora se obezbijediti propusnost površine tla i propusnost cijelog prekrivnog sloja ispod ove površine.

 

Član 26.
(1) U kotlovnici se ne mogu nalaziti predmeti ili sredstva koji predstavljaju opasnost od požara ili eksplozije, kao što su:
1) boce ili posude u kojima je gas utečnjen pod pritiskom većim od atmosferskog,
2) drvo, papir, boja i razrjeđivači.
(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, u kotlovnici se mogu nalaziti:
1) boce ili posude sa nezapaljivim gasom,
2) membranske, ekspanzione posude ako se pri temperaturi vazduha u kotlovnici od 20 °C pritisak u posudama ne može povećati više od 6 bara, 3) posude pod pritiskom koje pripadaju hidroforskoj instalaciji,
4) protivpožarna sredstva,
5) boce zapaljivih gasova koji služe za potpalu goriva,
6) boce zapaljivih gasova potrebne za zavarivanje i rezanje u kotlovnici u vrijeme izvođenja tih radova i pogon- ski rezervoari tečnog goriva sadržaja u skladu sa važećim propisima o smještaju i držanju ulja za loženje.

 

Član 27.
U kotlovnici se mora nalaziti oprema za gašenje požara u skladu sa propisima o zaštiti od požara, koju čine hidrantska mreža i mobilna oprema.

 

Član 28.
(1) Mobilna oprema za gašenje požara u kotlovnici minimalno sadrži:
1) za kotlovnice površine poda do 50 m2 – dva S-6 apa- rata i jedan CO2-5 aparat,
2) za kotlovnice površine poda od 50 m2 do 400 m2 – dva S-9 aparata, jedan S-6 aparat i jedan CO2-5 aparat.
(2) Za kotlovnice površine poda preko 400 m2 mobilna oprema bira se na osnovu proračuna u skladu sa propisima o zaštiti od požara.
(3) Aparati se postavljaju na uočljivo i lako pristupačno mjesto uz zid i neposredno pored vrata, a najviše do 1,5 m iznad tla.
(4) Međusobna udaljenost aparata ne može biti veća od 20 m.
(5) U slučaju da se osim gasovitog goriva koristi i tečno gorivo, u kotlovnici se mora nalaziti i sanduk sa pijeskom.

 

GLAVA IV GASNA OPREMA
1. Armature i ostali elementi od priključka do gasne rampe

 

Član 29.
(1) Sve armature i ostali elementi od uvoda gasa u kotlovnicu, uključujući i uvod gasa, do gasnog gorionika moraju imati povećanu termičku izdržljivost (650 °C, 30 minuta) i moraju biti dodatno označene oznakom “GT”, a ukoliko to kod nekog elementa nije ostvareno, tada neposredno ispred tog elementa mora biti ugrađen zaporni or- gan sa termičkim aktiviranjem.
(2) Ukoliko nije zadovoljen niti jedan uslov iz stava 1. ovog člana, tada se najmanje ista vatrootpornost mora ostvariti primjenom posebnih građevinskih mjera.

 

Član 30.
(1) Zaporni organ sa termičkim aktiviranjem mora biti u skladu sa zahtjevima standarda DIN 3586.
(2) Podzemna uvodnica gasa u objekat mora biti u skladu sa važećim standardima.

 

Član 31.
(1) Glavni zaporni organ mora biti ugrađen na cjevovodu, na sigurnom i uvijek pristupačnom mjestu izvan objekta i njime se mora obezbijediti brzo ručno zatvaranje dovoda gasa u kotlovnicu.
(2) Glavni zaporni organ mora biti jasno obilježen tako da mu se u svim okolnostima može brzo i nesmetano pristupiti.
(3) Za ulazne pritiske do 5 bara glavni zaporni organ mora biti u skladu sa zahtjevima standarda DIN 3537-1 ili za ulazne pritiske do 20 bara, u skladu sa zahtjevima stan- darda BAS EN 331.
(4) Za kotlovnice toplotne snage do 300 kW glavni zaporni organ može biti postavljen u objektu, neposredno iza uvoda gasa u objekat na opštepristupačnom mjestu.

 

Član 32.
(1) Neposredno ispred nadzemnog uvoda gasa u objekat, odnosno neposredno iza podzemnog uvoda gasa u objekat na gasnom vodu ugrađuje se izolacioni komad za električno odvajanje unutrašnje gasne instalacije od vanjskog gasnog voda.
(2) Izolacioni komad iz stava 1. ovog člana mora biti u skladu sa zahtjevima standarda DIN 3389-1.

 

Član 33.
Za zaštitu osjetljivih dijelova regulacionih, upravljačkih i sigurnosnih uređaja, ispred uređaja za regulaciju pritiska obavezna je ugradnja filtera koji mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS DIN 3386.

 

Član 34.
Ukoliko je priključni pritisak veći od radnog pritiska bilo kog elementa u gasnoj instalaciji ili na gasnom gorioniku, obavezna je ugradnja regulatora pritiska koji po svojim tehničkim karakteristikama mora odgovarati zahtjevima postrojenja i biti u skladu sa standardom BAS EN 88-2 ili standardom BAS EN 334+A1.

 

Član 35.
(1) Sigurnosni uređaj (sigurnosni blokadni ventil) u kombinaciji sa sigurnosno-odušnim ventilom mora biti ugrađen ispred regulatora pritiska, ako oprema iza regulatora pritiska nije predviđena za maksimalni ulazni pritisak u regulator pritiska.
(2) Sigurnosni sklop iz stava 1. ovog pravilnika mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 14382.

 

Član 36.
(1) Oprema za mjerenje potrošnje gasa (mjerna oprema) smješta se u odgovarajuću prostoriju uz kotlovnicu, a ako to nije moguće, u mjerno-regulacionu stanicu ili u kotlovnicu.
(2) Ako se oprema za mjerenje potrošnje gasa postavlja u kotlovnicu, ona mora biti zaštićena od mehaničkog oštećenja i toplotnog zračenja, te lako pristupačna operateru distributivnog sistema radi očitavanja utrošenih količina prirodnog gasa.

 

Član 37.
(1) Mjerilo potrošnje gasa sa mijehom mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 1359.
(2) Turbinsko mjerilo protoka gasa mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 12261.
(3) Rotaciono mjerilo potrošnje gasa mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 12480.
(4) Za spojeve – mjerila sa povećanom termičkom izdržljivošću moraju se primijeniti i zaptivači sa poveća- nom termičkom izdržljivošću.

 

Član 38.
Ukoliko se vrši preračunavanje potrošnje gasa na druge mjerne uslove, korektor mora biti u skladu sa standardom BAS EN 12405-1.

 

Član 39.
Za registrovanje dozvoljene minimalne ili maksimalne vrijednosti pritiska gasa u određenoj tački pri određenom režimu rada gorionika i davanje informacije upravljačkom uređaju gorionika koji izvršava određeno zaštitno dejstvo koristi se nadzirač pritiska gasa, koji mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 1854.

 

Član 40.
Na mjestima na kojim postoji opasnost prenošenja vibracija u cjevovodu ili gdje je potrebno riješiti mala odstupanja u centričnosti opreme ugrađuju se čelični kompenzatori, koji moraju biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS DIN 30681.

 

Član 41.
Gasni savitljivi vodovi od nerđajućeg čelika mogu se primijeniti za spajanje dijelova koji se povremeno pomjeraju radi održavanja i moraju biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS DIN 3384.

 

Član 42.
Automatski sigurnosni ventil koji automatski otvara, zatvara ili mijenja poprečni presjek za protok gasa na osnovu signala koji dobija iz regulacionog ili sigurnosnog kruga mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 161+A3.

 

Član 43.
(1) Uređaj za nadziranje plamena pomoću kojeg se utvrđuje i signalizira prisustvo plamena mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 125+A1.
(2) Uređaj za nadziranje plamena može se sastojati od osjetila plamena, pojačivača i releja za signaliziranje.
(3) Dijelovi iz stava 2. ovog člana, sa izuzetkom osjetila plamena, mogu biti smješteni u jednom kućištu koje se povezuje sa upravljačkim uređajem gorionika.

 

Član 44.
(1) Ložišni automat sastoji se najmanje od upravljačkog uređaja i svih elemenata za nadziranje plamena, a ra- zličite funkcionalne jedinice mogu biti smještene u zajedničkom ili odvojenim kućištima.
(2) Ložišni automat iz stava 1. ovog člana mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 298.
2. Gasni gorionici

 

Član 45.
(1) Gasni gorionici izvode se kao sastavni dio generatora toplote ili kao zasebni dio gasne opreme.
(2) Gasnim gorionicima moraju se postizati deklarisani parametri sagorijevanja u radu sa generatorom toplote na koga se ugrađuju ili čiji su sastavni dio.
(3) Oznake na gorionicima moraju biti istaknute na vidljivom mjestu, s neizbrisivim tekstom, u kojem moraju biti sljedeći podaci:
1) proizvođač,
2) oznaka tipa,
3) godina proizvodnje,
4) vrsta gasa,
5) nazivno toplotno opterećenje ili područje u kW, 6) priključni pritisak,
7) oznaka atesta sa registarskim brojem.
(4) Vrijednosti temperature, toplotnih opterećenja i preuzete toplote u karakterističnim dijelovima ložišnog prostora generatora toplote u radu sa odabranim ga- snim gorionikom ne mogu biti veće od vrijednosti datih u termičkom proračunu ili drugoj dokumentaciji genera- tora toplote.
(5) Na priključku odlaznih gasova generatora toplote, u radu sa odabranim gasnim gorionikom, ne može se javiti natpritisak u toku pogona.
(6) Natpritisak u toku pogona iz stava 5. ovog člana može se javiti u slučaju da je sistem odlaznih gasova pre- dviđen za rad pod stalnim natpritiskom.
(7) Ventilatorski gasni gorionici moraju odgovarati sigurnosno-tehničkim zahtjevima i biti u skladu sa zah- tjevima standarda BAS EN 676+A2.

 

Član 46.
Oblik i dimenzije ložišnog prostora generatora toplote ne može se izmijeniti ugradnjom ventilatorskog gasnog gorionika na generator toplote.

 

Član 47.
(1) U slučaju da generator toplote i gorionik nisu isporučeni kao funkcionalna cjelina, kompatibilnost ventilatorskog gasnog gorionika, generatora toplote i ostale prateće opreme i instalacija provjerava i dokazuje krajnji izvođač radova, ukoliko tu provjeru nije izvršio proizvođač generatora toplote ili proizvođač gorionika.
(2) Provjera kompatibilnosti iz stava 1. ovog člana podrazumijeva provjeru deklarisanih parametara snage, propisanih uslova trajnog i sigurnog pogona, te uslova energetske efikasnosti i uslova zaštite okoline.
(3) Za aktivnosti iz stava 2. ovog člana za generato- re toplote nazivnog toplotnog opterećenja iznad 120 kW izrađuje se funkcionalna šema sa prikazom svih sigur- nosnih elemenata i svih sigurnosnih krugova, kao i dijagramom koji vremenski prikazuje sva nadziranja, kontrole i zaštitna dejstva.
(4) Dijagram iz stava 3. ovog člana sadrži:
1) prikaz uslova i način provjere uslova za pokretanje startnog ciklusa, periode nadziranja zadatih uslova u toku ciklusa rada gasne ložišne instalacije,
2) zaštitna dejstva ako u bilo kom momentu nisu ispu- njeni zadati uslovi.

 

Član 48.
(1) Za generatore toplote nazivnog toplotnog opterećenja do 120 kW dozvoljena je ugradnja gasnog gorionika sa jednostepenom regulacijom (uključeno – isključeno).
(2) Generatori toplote nazivnog toplotnog opterećenja iznad 120 kW na gasnom dijelu imaju najmanje dvostepenu regulaciju (maksimalno – minimalno – isključeno), od 1.200 kW do 2.400 kW – najmanje dvostepena klizna regulacija, a iznad 2.400 kW – kontinualna regulacija.
(3) Minimalni stepen iskorišćenja pri nazivnom i minimalnom opterećenju može biti jednak ili veći od vrijednosti koje su date u standardu BAS EN 303-3.

 

Član 49.
Atmosferski gorionici koji se isporučuju kao sastav- ni dio generatora toplote moraju biti opremljeni:
1) ručnom slavinom,
2) filterom,
3) regulatorom pritiska koji mora biti u skladu sa zah- tjevima standarda BAS EN 88-1+A1,
4) uređajima za mjerenje pritiska na karakterističnim mjestima odgovarajućeg mjernog opsega i klase tačnosti 0,6,
5) nadziračem maksimalnog pritiska gasa koji se može izostaviti ukoliko se paljenje vrši preko pilot gorioni- ka koji ostaje u pogonu zajedno sa glavnim gorionikom,
6) uređajem za paljenje,
7) uređajem za nadziranje plamena koji mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 125+A1 ili ložišnim automatom u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 298, sa integrisanim uređajem za kontrolu pla- mena,
8) automatskim zaštitnim ventilom.

 

Član 50.
Kod atmosferskih gorionika toplotnog opterećenja preko 70 kW obavezno se ugrađuju, u seriju povezana, dva automatska zaporna ventila, klase A, koja odgovaraju standardu BAS EN 161+A3, zajedno sa ložišnim automatom u skladu sa standardom BAS EN 298.
3. Generator toplote

 

Član 51.
(1) Konstrukcija, izbor materijala i izrada generato- ra toplote moraju obezbijediti da generator toplote može izdržati sve uslove rada predviđene tehničkim zahtjevima, bez trajne deformacije ili nezaptivenosti.
(2) Generator toplote mora biti u skladu sa standar- dom BAS EN 303-1.

 

52.
(1) Ako u generatoru toplote mogu sagorijevati i druga goriva, generator toplote mora ispunjavati i zahtjeve koji se postavljaju za svaku vrstu goriva posebno.
(2) U tehničkoj dokumentaciji svakog generatora to- plote definišu se sljedeći parametri:
1) nazivna toplotna snaga u radu sa gasovitim gorivom,
2) minimalna toplotna snaga u radu sa gasovitim go- rivom,
3) nazivna toplotna snaga u radu sa alternativnim go- rivom,
4) minimalna toplotna snaga u radu sa alternativnim gorivom,
5) vrsta i kvalitet nosioca toplote,
6) radni pritisak i temperatura nosioca toplote,
7) dozvoljeni maksimalni radni pritisak i temperatu- ra nosioca toplote,
8) dozvoljeni koeficijent viška vazduha,
9) gubitak na strani odlaznih gasova,
10) minimalna i maksimalna temperatura odlaznih ga- sova,
11) dozvoljeni sadržaj CO2 u odlaznim gasovima, 12) dozvoljeni sadržaj O2 u odlaznim gasovima, 13) stepen korisnog dejstva.

 

Član 53.
Zavisno od vrste nosioca toplote i izrade ložišta generatora toplote, u sistem se ugrađuju pouzdani uređaji za regulaciju, upravljanje, nadziranje i signaliziranje u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 303-1 i BAS EN 303-3.

 

Član 54.
(1) Sva sigurnosna isključivanja gorionika iz pogona moraju biti praćena jasno vidljivim i prepoznatljivim informacijama za rukovaoca.
(2) Rukovalac je dužan da postupi prema sadržaju iz uputstva za rad kotlovnice, pri čemu može isključiti eventualno postojeći zvučni alarm.

 

Član 55.
(1) Generatori toplote nazivnog toplotnog opterećenja do 300 kW moraju na strani nosioca toplote imati ugrađen najmanje pouzdan regulator i pouzdan graničnik temperature, odnosno pritiska.
(2) Generatori toplote nazivnog toplotnog opterećenja iznad 300 kW moraju na strani nosioca toplote imati ugrađen pouzdan regulator i pouzdan sigurnosni graničnik temperature, odnosno pritiska.
(3) Vrelovodni kotlovi polazne temperature iznad 110 °C i radnog pritiska iznad 0,5 bara moraju biti opremljeni i sigurnosnim graničnikom najnižeg dozvoljenog pritiska vode u sistemu.

 

Član 56.
(1) Regulatori temperature i pritiska moraju biti tako podešeni da se izbjegne mogućnost da sigurnosni uređaji preuzmu regulacionu funkciju.
(2) Regulatori i sigurnosni uređaji moraju biti dva međusobno nezavisna uređaja.
(3) Sigurnosno strujno kolo graničnika ili sigurnosnog graničnika, kao i eventualno njima pridodata druga strujna kola koja vrše isključivanja gorionika ne mogu služiti kao radna strujna kola.

 

Član 57.
(1) Osiguranje od nedostatka tečnosti kao nosioca toplote u generatoru toplote vrši se pomoću pouzdanog graničnika nivoa tečnosti.
(2) Pad nivoa ispod dozvoljene granice mora rezulti- rati isključivanjem gorionika.
(3) Osiguranje iz stava 1. ovog člana obavezno je za:
1) visokotlačne i niskotlačne parne kotlove,
2) vrelovodne i toplovodne kotlove kada je to propisano standardima za kotlove,
3) vrelouljne kotlove.

 

Član 58.
(1) Pad protoka nosioca toplote ispod utvrđene granične vrijednosti mora rezultirati isključivanjem gorionika.
(2) Osiguranje iz stava 1. ovog člana obavezno je za:
1) vrelovodne i toplovodne kotlove sa prisilnom cirkulacijom,
2) vrelouljne kotlove.
(3) Nadziranje protoka nije obavezno ukoliko nadziranje temperature i nedostatka tečnosti iz čl. 55. i 56. ovog pravilnika obezbjeđuje da temperatura stijenki generatora toplote, kao i temperature tečnosti ni na jednom mjestu neće preći dozvoljene temperature date od proizvo- đača generatora toplote.

 

Član 59.
(1) Ugradnja pouzdanog graničnika pritiska gasova u ložištu obavezna je u sljedećim slučajevima:
1) kod prisilnog odvođenja odlaznih gasova,
2) kod ugrađene regulacione klapne u sistemu odlaznih gasova,
3) kod vodocijevnih kotlova.
(2) U slučaju porasta pritiska u ložištu iznad utvrđene granične vrijednosti, potrebno je obezbijediti isključivanje gorionika sa zabravljivanjem.

 

Član 60.
(1) Ukoliko je u sistemu odlaznih gasova ugrađena zaklopka, potpuno otvoreni položaj zaklopke prije uključivanja i u toku rada gorionika automatski se kontroliše.
(2) U slučaju da zaklopka nije potpuno otvorena, mora biti obezbijeđeno automatsko isključivanje gorionika sa zabravljivanjem.

 

Član 61.
Granične vrijednosti nabrojanih veličina ispod ili iznad kojih generator toplote može bezbjedno izdržati sve predviđene uslove rada moraju biti utvrđene tehničkim uputstvima ili drugom dokumentacijom generatora toplo- te.

 

Član 62.
(1) Kod kondenzacijskih kotlova mora biti obezbijeđeno odvođenje kondenzata bez oštećenja cijevi, pri čemu se mora voditi računa o hemijskom sastavu kondenzata i vrsti cijevi kojima se kondenzat odvodi.
(2) Kondenzat kod generatora toplote toplotne snage do 200 kW ne mora se neutralisati u slučaju:
1) da se kondenzat iz posude za sakupljanje kondenzata ispušta u kanalizaciju, istovremeno sa većom količinom otpadne vode (vodokotlić i slično),
2) da materijali kanalizacionih vodova nisu osjetljivi na kondenzat.
(3) Kod generatora toplote toplotne snage iznad 200 kW kondenzat se prije ispuštanja u kanalizaciju mora neutralisati.

 

Član 63.
(1) Atmosferski kotlovi snage od 70 kW do 300 kW moraju biti u skladu sa standardom BAS EN 656.
(2) Atmosferski kotlovi snage od 300 kW do 1.000 kW moraju biti u skladu sa standardom BAS EN 13836.
(3) Atmosferski kotlovi snage do 70 kW moraju biti u skladu sa standardom BAS EN 15502-2-2.
(4) Kotlovi sa ventilatorskim gorionikom nazivnog toplotnog opterećenja jednakog ili manjeg od 1.000 kW moraju biti u skladu sa standardom BAS EN 303-7.

 

Član 64.
Za ostale vrste kotlova i gorionika prije puštanja u redovan pogon vrši se tipsko ispitivanje na mjestu ugradnje u skladu sa važećim propisima i standardima i Tehničkom specifikacijom – Tipsko ispitivanje gasnih aparata na mjestu ugradnje (G 622).

 

GLAVA V
UVOD I RAZVOD GASA

Član 65.
(1) U zgradu u kojoj je smještena kotlovnica dozvoljen je uvod gasa pritiska do 5 bara.
(2) Ukoliko je pritisak na uvodu gasa u zgradu veći od 1 bara, tada se neposredno iza ulaza u zgradu mora ugraditi zaporni ventil i regulator pritiska sa sigurnosno- prekidnim i sigurnosno-odušnim ventilom, koji će obezbijediti da pritisak u instalaciji u zgradi ne prekorači vrijednost od 1 bara.
(3) Ugradnja regulaciono-sigurnosne grupe iz stava 2. ovog člana mora biti u skladu sa propisom o tehničkim normativima za kućni gasni priključak za radni pritisak do 4 bara.

 

Član 66.
(1) Razvod gasnih vodova unutar kotlovnice vrši se tako da gasna instalacija ne može biti izložena riziku od mehaničkog oštećenja, toplotnog naprezanja ili hemijskih uticaja.
(2) Cijevi se ne mogu postaviti u podove, stubove, grede, zidove i slično i ne mogu se postaviti u skladišta ili kroz skladišta tečnih i čvrstih goriva, odvodne kanale, kanalizacione otvore, vozna okna za lift, ventilacione kanale i slično.
(3) Cijevi za gas ne mogu se postavljati na mjesta koja nisu ventilisana ili su nedovoljno ventilisana, kao što su:
1) cjevovodni tuneli,
2) podrumi,
3) prostori nedovoljno visoki za kretanje ljudi,
4) spuštene tavanice itd.
(4) Cijevi za gas ne mogu biti sastavni dio bilo kakve konstrukcije niti služiti kao njeno ojačanje.

 

Član 67.
(1) Razvod gasnog voda izvodi se tako da obezbijedi dovoljan razmak između cijevi za gas i drugih vodova.
(2) Minimalni razmak oslonaca i maksimalna osna udaljenost gasnog voda od zida određuju se prema Prilogu 2. ovog pravilnika, koji čini njegov sastavni dio.

 

Član 68.
(1) Gasne cijevi ne mogu biti postavljene na mjesta ispod cijevi koje sadrže agresivne fluide ili ispod cijevi na kojima može doći do kondenzacije.
(2) Prolaz kroz zid izvodi se sa zaštitnom cijevi.
(3) U kotlovnici se gasni vodovi vode slobodno uz zidove, ispod plafona, odnosno uz bok kotla.
(4) Ispred gasne rampe mora se predvidjeti mjesto za ispuštanje kondenzata i drugih nečistoća.

 

Član 69.
(1) Spojevi na gasnim vodovima mogu biti zavareni, sa prirubnicama ili navojni.
(2) Spojevi sa prirubnicom dozvoljavaju se za postavljanje armatura na cjevovod i kad se zahtijeva rastavljivi spoj.
(3) Navojni spojevi izvode se samo kod nadzemnih cjevovoda.
(4) Najveći nazivni prečnici cijevi koje se mogu spajati pomoću navojnih spojeva, zavisno od radnog pritiska gasa, navedeni su u Prilogu 3. ovog pravilnika, koji čini njegov sastavni dio.

 

Član 70.
Zavareni spojevi, u pogledu klase kvaliteta, izvode se u skladu sa važećim propisima i standardima BAS EN 12732+A1, a u pogledu osposobljenosti zavarivača, u skladu sa važećim propisima i standardima BAS EN ISO 9606-1.

 

Član 71.
Autogeno zavarivanje nije dozvoljeno za cjevovode nazivnog prečnika iznad DN 80.

 

Član 72.
Ispitivanja, korišćenje i održavanje gasnih instalacija vrši se u skladu sa važećim propisom o tehničkim normativima za unutrašnje gasne instalacije.

 

Član 73.
Prije puštanja u rad i nakon radova na gasnom vodu vrši se kontrola gasnog voda, koja obuhvata:
1) vizuelni pregled gasnog voda,
2) kontrolu zavarenih spojeva,
3) ispitivanje čvrstoće gasnog voda,
4) ispitivanje zaptivenosti gasnog voda.

 

Član 74.
(1) Čvrstoća gasnog voda do 100 mbara ispituje se vazduhom ili inertnim gasom.
(2) Ispitni pritisak je veći od radnog pritiska za 1 bar.
(3) Ispituju se novopoloženi gasni vodovi bez armature i prije bojenja.
(4) Pošto se izjednači temperatura gasnog voda i okoline, nije dozvoljeno da ispitni pritisak opadne u vremenu od 30 minuta.
(5) Prilikom ispitivanja ispitna dionica ne može biti spojena sa instalacijom u kojoj se nalazi gas.
(6) Instalacija sa ugrađenom armaturom može se ispitivati ako je nazivni pritisak armature jednak ili veći od ispitnog pritiska.

 

Član 75.
(1) Zaptivenost gasnog voda pritiska do 100 mbara ispituje se vazduhom ili inertnim gasom poslije ugradnje armature.
(2) Ispitni pritisak mora biti veći za 50% od maksimalnog radnog pritiska, a najmanje 50 mbara.
(3) Pošto se izjednači temperatura gasnog voda i okoline, nije dozvoljeno da ispitni pritisak opadne u vremenu od deset minuta.
(4) Takvom ispitivanju, osim novih vodova, podvrgavaju se i gasni vodovi koji su bili van upotrebe duže od šest mjeseci, kao i gasni vodovi poslije rekonstrukcije.
(5) Mjerni instrument mora biti takve preciznosti da se može očitati pad pritiska od 0,1 mbar.

 

Član 76.
(1) Gasni vodovi radnog pritiska od 100 mbara do 1 bar kombinovano se ispituju na čvrstoću i zaptivenost, a ispituju se vazduhom ili inertnim gasom.
(2) Ispitni pritisak iz stava 1. ovog člana je za 3 bara veći od radnog pritiska.
(3) Izjednačenje temperature vrši se u periodu od tri časa, a zatim se vrši ispitivanje u trajanju od dva časa.
(4) U periodu ispitivanja očitava se pritisak svakih deset minuta i zapisuju vrijednosti radi upisivanja u dokument o ispitivanju.
(5) Ispitivanje zadovoljava ako u tom periodu nema vidljivog pada pritiska.
(6) Mjerenje se vrši manometrom klase 0,6, prečnika skale minuta 150 mm, a mjernog područja 50% iznad ispit- nog pritiska.
(7) Za gasne vodove radnog pritiska od 1 bar do 5 bara ispitivanje se sprovodi na isti način kao za gasne vodove radnog pritiska do 1 bar, s tim što je ispitni pritisak za 2 bara veći od radnog pritiska gasa.
(8) Svi zavareni spojevi na gasnim vodovima iz stava 7. ovog člana moraju biti snimljeni.
(9) Za vrijeme ispitivanja termometrima kontroliše se izjednačenje temperature i eventualne promjene tempe- rature okoline.

 

Član 77.
(1) O svim gorenavedenim ispitivanjima sačinjava se zapisnik, u koji se unose podaci o ispitivaču, vremenu ispitivanja, metodu ispitivanja, rezultatima ispitivanja, opremi i instrumentima korišćenim za ispitivanje.
(2) Primjerak zapisnika trajno se čuva kod korisnika instalacije.

 

Član 78.
Nepropusnost gasne rampe ispituje se prema uputstvu proizvođača gorionika.

 

Član 79.
(1) Završeci dišnog, ispusnog i odušnog voda, voda za izduvavanje i voda za odvod propuštenog gasa moraju biti izvedeni u spoljnu atmosferu.
(2) Ispusni otvori dišnog, ispusnog i odušnog voda, voda za izduvavanje i voda propuštenog gasa moraju biti udaljeni od prozora i drugih otvora na zgradama najmanje 1 m.
(3) Nazivni prečnici dišnog, ispusnog, odušnog voda i voda propuštenog gasa mogu biti najmanje DN 20.
(4) Nije dozvoljeno izvođenje ispusnog voda zajedno sa odušnim vodom, vodom za izduvavanje i/ili vodom za odvod propuštenog gasa.
(5) Na izlaznom otvoru vodova mora se ugraditi za- štitna mrežica ili se mora izvesti tako da je isključena mogućnost ulaska nečistoća ili predmeta koji bi omeli normalnu funkciju instalacije.

 

GLAVA VI
OBEZBJEĐENjE VAZDUHA ZA SAGORIJEVANjE I VENTILACIJA

Član 80.
(1) Prostor kotlovnice mora se provjetravati tako da se osigura potrebna količina vazduha za sagorijevanje i održavanje standardnih radnih uslova.
(2) Provjetravanje mora biti prvenstveno prirodno, a ako to nije moguće, moraju se obezbijediti tehnički uslovi za prinudnu ventilaciju.
(3) Ventilacioni otvori moraju biti tako postavljeni da je osigurano provjetravanje cijele prostorije.
(4) Kotlovnice sa atmosferskim gorionicima moraju imati isključivo prirodnu ventilaciju.
1. Prirodna ventilacija

 

Član 81.
(1) Prirodna ventilacija mora obezbijediti potrebnu količinu vazduha za sagorijevanje i ventilaciju tako da pri pogonu svih ložišta u prostoriji ne nastaje potpritisak veći od 4 Pa, a brzina strujanja na dovodnim otvorima, pri radu svih ložišta sa maksimalnom snagom, ne prekoračuje vrijednost od 3 m/s, a u uslovima kad nijedno ložište ne radi 1 m/s.
(2) Prirodnom ventilacijom prostora kotlovnice mora se osigurati poprečno ili dijagonalno strujanje prostora
kotlovnice, a dimenzije i položaj dovodnih i odvodnih otvora moraju zadovoljavati zahtjeve iz čl. 82. do 86. ovog pravilnika.
(3) Dovodni i odvodni otvori definišu se zavisno od toplotnog opterećenja, odnosno potrebne količine vazduha za izgaranje.

 

Član 82.
(1) Minimalna efektivna površina dovodnog otvora za ventilaciju i vazduha za sagorijevanje iznosi:
1) za kotlovnice ukupne toplotne snage do 1.200 kW:
A = 5,8 Q, d
2) za kotlovnice ukupne toplotne snage veće od 1.200 kW:
A = 200 Q0,5. d
(2) Oznaka “A ” iz stava 1. ovog člana predstavlja mi- d
nimalnu efektivnu površinu dovodnog otvora u cm2, a oznaka “Q” predstavlja ukupno toplotno opterećenje ko- tlovnice u kW.

 

Član 83.
(1) Minimalna efektivna površina odvodnog otvora iznosi:
A = 1/3 A . od
(2) Oznaka “A ” iz stava 1. ovog člana predstavlja minimalnu efektivnu površinu odvodnog otvora u cm2, a oznaka “A ” predstavlja minimalnu efektivnu površinu d dovodnog otvora iz člana 82. ovog pravilnika u cm2.

 

Član 84.
(1) Ako se vazduh za sagorijevanje uzima direktno spolja, a ne iz prostora kotlovnice, dovodni i odvodni otvori su iste efektivne površine i iznose:
1) za postrojenja ukupne toplotne snage do 1.200 kW:
A = A = 2 Q, do
2) za postrojenja ukupne toplotne snage veće od 1.200 kW:
do
(2) Ukoliko je prostorija kotlovnice nesrazmjerno velika u odnosu na toplotno opterećenje, proračun treba sprovesti i na ispunjavanje uslova za trostruku časovnu izmjenu vazduha u prostoru, a raspored dovodnih i odvod- nih otvora mora biti takav da je osigurano provjetravanje cijele prostorije.

 

Član 85.
Efektivna površina dovodnog otvora ne može biti manja od 500 cm2, a odvodnog od 250 cm2, bez obzira na proračunatu vrijednost iz člana 84. ovog pravilnika.

 

Član 86.
(1) Odvodni otvori moraju biti izvedeni tako da ne postoji nikakva mogućnost njihovog zatvaranja.
(2) Dovodni i odvodni otvori moraju biti izvedeni tako da je u svim okolnostima osigurana njihova efektivna površina.
(3) Ukoliko se dovodni otvori djelimično zatvaraju kada postrojenje ne radi, fiksni dio efektivne površine dovodnog otvora koji se ne može zatvoriti mora biti najmanje jednak efektivnoj površini odvodnog otvora.

 

Član 87.
(1) Vazduh za ventilaciju mora ulaziti nisko u kotlov- nicu, najniže 30 cm iznad poda i najviše od 1/3 ukupne unutrašnje visine prostorije.
(2) Ako vazduh ulazi preko ventilacionog dovodnog ka- nala, izlaz kanala izvodi se sa zakošenjem od 45°.
(3) Ako se izvode pravougaoni otvori, odnos manje i veće strane može biti maksimalno 1 : 1,5.
(4) Ako se iz konstrukcionih razloga izvode otvori sa odnosom strana većim od 1 : 1,5 do odnosa 1 : 5, slobodni presjek mora se povećati najmanje za 10%, a do odnosa 1 : 10 – najmanje za 25%, a kraća strana ne može biti manja od 100 mm.
(5) Odvodni otvori moraju biti na što većoj visini, direktno na suprotnom vanjskom zidu u odnosu na dovodne otvore ili priključeni na vertikalni ili, u izuzetnim situacijama, na horizontalni odvodni kanal.
(6) Izuzetno za kotlovnice sa atmosferskim gorioni- cima ukupnog toplotnog opterećenja do 1.000 kW odvodni otvor može se postaviti na isti zid kao i dovodni otvor.
(7) Za kotlovnice iz stava 6. ovog člana površina od- vodnog otvora mora biti jednaka efektivnoj površini dovodnog otvora.
(8) Odnos stranica odvodnog kanala pravougaonog presjeka ne može prelaziti vrijednost 2 : 1, a kanala smještenog neposredno uz dimnjak – 2,5 : 1, s tim što kraća strana ne može biti manja od 100 mm.
(9) Na odvodni otvor vertikalnog odvodnog kanala ne postavljaju se rešetke ili mrežice.

 

Član 88.
(1) Najmanja visina na koju se postavlja odvodni otvor iznosi 2/3 ukupne unutrašnje visine prostorije, raču- najući od poda do donje ivice odvodnog otvora.
(2) Odvodni otvori se postavljaju što dalje od dovodnih otvora i što bliže stropu.
(3) Ako se koriste rešetke, ukupni otpor rešetki u otvorima priključenih kanala ne može biti veći od otpo- ra koji izazivaju sami otvori, što se dokazuje proračunom ili podacima proizvođača.
(4) Ventilacioni otvori na vanjskoj strani zida kotlovnice moraju se nalaziti najmanje 30 cm iznad nivoa tla ako se postavljaju uz vertikalne zidove ili 30 cm iznad poda ventilacionog šahta ako se postavljaju u ventilacione šahtove.
(5) Zidovi ventilacionog šahta moraju biti izdignuti iznad okolnog terena najmanje 30 cm.
(6) Ventilacioni šaht mora biti izveden sa odvodnjavanjem.
(7) Otvori u rešetkama ventilacionih otvora ne mogu imati dimenzije manje od 10 mm.
(8) Na ventilacione otvore koji se ne mogu zatvarati stavljaju se protivkišne rešetke čiji otpor se mora uzeti u obzir kod dimenzioniranja rešetke.
2. Prinudna ventilacija

 

Član 89.
(1) Prinudna ventilacija kotlovnica izvodi se ugradnjom odsisnog ventilatora, a dovod vazduha je prirodan, bez ventilatora.
(2) Potpritisak u kotlovnici ne može preći vrijednost od 0,2 mbara.
(3) U slučaju primjene prinudne ventilacije mora postojati sistem za kontrolu ispravnog funkcionisanja prinudne ventilacije, koji kod poremećaja ispravnog funkcionisanja automatski prekida dovod gasa u kotlovnicu.

 

Član 90.
(1) Odsisni ventilator iz člana 89. ovog pravilnika dimenzioniše se u odnosu na ukupno toplotno opterećenje postrojenja tako da količina odsisanog vazduha iz kotlovnice iznosi:
1) L = (0,7 – 0,9) Q – ako se vazduh za sagorijevanje uzima iz prostora kotlovnice,
2) L = Q – ako se vazduh za sagorijevanje uzima direktno spolja.
(2) Oznaka “L” iz stava 1. ovog člana predstavlja kapacitet odsisnog ventilatora u m3/h, a oznaka “Q” predstavlja ukupno toplotno opterećenje kotlovnice u kW.

 

Član 91.
(1) Pri neispravnom radu ili prekidu rada uređaja za prinudnu ventilaciju mora se obustaviti dotok gasa u kotlovnicu.
(2) Prisilna ventilacija kontroliše se automatskim, neprekidnim nadziranjem potrebnog protoka ili potrebnog pritiska u relevantnom presjeku, odnosno relevantnoj tački ventilacijskog kanala.
(3) Neispravnim radom prinudne ventilacije sma- tra se odstupanje nadziranog parametra za 30% od zadate vrijednosti u trajanju dužem od jedne minute.
(4) Prinudna ventilacija mora biti kontrolisana i izvedena tako da nijedan električni uređaj u kotlovnici, osim opreme za prinudnu ventilaciju, ne bude pod električnim naponom prije nego što odsisni ventilator ispravno radi najmanje pet minuta.
(5) Izuzetak iz stava 4. ovog člana su drugi uređaji koji u toj situaciji moraju biti u funkciji i koji u tom slučaju moraju biti u odgovarajućoj protiveksplozivnoj izvedbi.

 

Član 92.
Sva električna oprema koja je smještena u prostoriji kotlovnice ili je odsisnim ventilacionim kanalom povezana sa prostorijom u kojoj su smješteni generatori toplote, a koja je u funkciji ili može biti u funkciji i kod prekida ili neispravnog rada prinudne ventilacije, mora biti izvedena u skladu sa propisima o protiveksplozivnoj zaštiti električnih uređaja koji su namijenjeni za upotrebu u prostorima ugroženim od eksplozivnih smješa i zahtjevima standarda BAS EN 60079-10-1.

 

GLAVA VII
ODVOD ODLAZNIH GASOVA I DETEKCIJA GASA

Član 93.
(1) Cijeli sistem za odvod odlaznih gasova (produkata sagorijevanja), od priključka na generator toplote do ispuštanja produkata sagorijevanja u atmosferu, mora biti u skladu sa zahtjevima standarda BAS EN 1443 i propisa koji definišu izgradnju dimnjaka.
(2) Metalne cijevi za odvodne gasove moraju biti u skladu sa standardom BAS EN 1856-1 i standardom BAS EN 1856-2.
(3) Ukoliko se u sistem odlaznih gasova ugrađuje mehanička klapna, ona mora biti u skladu sa standardom BAS DIN 3388-2.
(4) Ukoliko se u sistem odlaznih gasova ugrađuje termička klapna, ona mora biti u skladu sa standardom BAS DIN 3388-4.

 

Član 94.
Sistem za detekciju gasa obavezno se ugrađuje u:
1) postrojenja koja se nalaze ispod nivoa okolnog terena,
2) postrojenjima kod kojih se koriste gasovi teži od vazduha,
3) objekte iz člana 10. stav 5. ovog pravilnika, u kojima se stalno ili povremeno okuplja veći broj lica.

 

Član 95.
Sistem detekcije mora biti podešen tako da se aktivira kod dostizanja 10% donje eksplozivne granice gasa koji se koristi i mora se kontrolisati i održavati u skladu sa uputstvima proizvođača.

 

Član 96.
(1) Detekcija gasa je u funkciji kontrole, sa zaštitnim dejstvom na nivou zvučnog i optičkog alarma.
(2) Detekcija gasa se ne može koristiti u drugim oblicima zaštitnih dejstava, kao što je blokada ili zabravljivanje.
(3) Uputstvo za rukovanje kotlovnicom mora sadržavati upute operateru za slučaj iz st. 1. i 2. ovog člana.
(4) Uputstvo za rukovanje kotlovnicom mora takođe sadržavati upute o obaveznom provjeravanju i servisiranju sistema detekcije.

 

GLAVA VIII
POSEBNI ZAHTJEVI ZA PRATEĆE INSTALACIJE

Član 97.
(1) Obavezno je ugrađivanje glavnog prekidača za nužno isključenje električne energije.
(2) Glavni prekidač mora biti smješten van prostora kotlovnice.
(3) Prekidač za nužno isključenje instalira se najmanje na jednom mjestu, van prostorije kotlovnice, i to na izlazu iz kotlovnice i/ili u neposrednoj blizini evakuacionih puteva.
(4) Prekidačem za nužno isključenje svi električni uređaji u prostoriji kotlovnice moraju se dovesti u beznaponsko stanje.
(5) Izuzetak od stava 4. ovog člana su uređaji koji i u toj situaciji obavezno moraju biti u funkciji.

 

Član 98.
Obavezno je ugrađivanje utičnice napona 24 V za priključak prenosive ručne svjetiljke.

 

Član 99.
Električne instalacije moraju biti izrađene, korišćene i održavane u skladu sa odgovarajućim propisi- ma, tehničkim normativima i standardima, a svi metalni dijelovi moraju biti galvanski povezani i spojeni na instalaciju uzemljenja ili nulovanja u skladu sa primijenjenim sistemom zaštite u objektu.

 

Član 100.
Gasne kotlovnice moraju imati nužno osvjetljenje koje mora biti izvedeno u skladu sa propisima koji regulišu tu oblast.

 

Član 101.
Vodovod i kanalizacija moraju se izvesti u sklopu čitave instalacije objekta, s tim što u kotlovnici mora da se nalazi umivaonik sa slavinom i nastavkom za gumenu cijev nazivnog otvora DN 20.

 

Član 102.
(1) Kanalizacioni odvodi i odvodi za umivaonik i slično moraju biti izrađeni tako da ne može doći do direktne veze između kotlovnice i glavne kanalizacije.
(2) Uslovi su zadovoljeni ako je odvodna cijev opremljena sifonom i ako je priključena na ventilisanu cijev glavne kanalizacije ili na odvodni šaht koji se nalazi izvan kotlovnice i koji se direktno ventilira.

 

Član 103.
Pravilnim lociranjem kotlovnice i po potrebi dodatnom ugradnjom zvučne izolacije mora se spriječiti nastajanje i širenje buke i vibracija iznad dozvoljenih granica, utvrđenih propisima koji regulišu oblast buke i vibracija.

 

GLAVA IX
DOKUMENTACIJA I PRVO PUŠTANjE U POGON

Član 104.
U projektnoj dokumentaciji gasne kotlovnice posebno se definišu:
1) vrsta goriva,
2) vrsta nadzora,
3) maksimalno opterećenje, 4) radni pritisci gasa,
5) lokacija objekta,
6) trasa cjevovoda,
7) tehnički podaci o opremi,
8) dispozicija opreme,
9) sistem ventilacije,
10) sistem odvođenja odlaznih gasova (produkata sagorijevanja),
11) postupak u slučaju grešaka u toku pogona,

12) zaštita od požara i eksplozije,
13) zaštitna i radna dejstva,
14) zaštitna vremena sigurnosnih uređaja.

 

Član 105.
Administrativno-tehnička dokumentacija gasne kotlovnice sastoji se od:
1) tehničke dokumentacije,
2) građevinske dozvole,
3) projektne dokumentacije izvedenog stanja,
4) izvještaja o ispitivanju električnih instalacija,
5) zapisnika o ispitivanju na čvrstoću,
6) zapisnika o ispitivanju na zaptivenost,
7) izvještaja o vizuelnom pregledu,
8) zapisnika o funkcionalnom ispitivanju,
9) dokumenta o prvom puštanju u pogon,
10) uputstva za pogon i održavanje,
11) dokumenata o usaglašenosti gasne opreme,
12) upotrebne dozvole,
13) ostale dokumentacije utvrđene propisima o građenju.

 

Član 106.
Za elektroradove mora se pribaviti izvještaj o ispitivanju:
1) otpora petlje strujnih krugova,
2) otpora uzemljenja,
3) otpora izolacije,
4) stepena mehaničke zaštite komandnog ormara,

5) podešavanja termičke zaštite,
6) eventualno ugrađenog sistema detekcije gasa u prostoru.

 

Član 107.
(1) Uputstvo o rukovanju i održavanju gasne kotlovnice mora biti jasno napisano i postavljeno na vidno mjesto u kotlovnici.
(2) Sastavni dio uputstva iz stava 1. ovog člana čini uputstvo o rukovanju gasnom ložišnom instalacijom, koje sačinjava izvođač radova na izgradnji ili rekonstrukciji kotlovnice.
(3) Uputstvo o rukovanju gasnom ložišnom instalacijom iz stava 2. ovog člana mora da sadrži:
1) šeme izvedenog stanja gasne ložišne instalacije i električne opreme,
2) funkcionalnu šemu sigurnosne zaštite gasne lo- žišne instalacije,
3) opis gasne ložišne instalacije i njenih sigurno- snih tehničkih uređaja sa podacima o podešenim parame- trima,
4) način rukovanja električnom instalacijom,
5) postupak prilikom puštanja u pogon,
6) postupak prilikom pojave smetnji,
7) postupak pri dužem prekidu rada postrojenja,
8) postupak kontrole sistema za sigurnost i zaštitu gasne ložišne instalacije,
9) postupak u slučaju opasnosti.
(4) Postupci vršenja kontrole sistema za sigurnost i zaštitu gasne ložišne instalacije iz stava 3. tačka 8) ovog člana utvrđuju se u skladu sa tehničkim uputstvom proizvođača gasnog gorionika i generatora toplote, a pe- riodi vršenja kontrole moraju biti u skladu sa članom 119. ovog pravilnika.

 

Član 108.
Kada je gasna instalacija završena, a prije nego što se gas pusti u instalaciju i prije farbanja, pristupa se ispitivanju instalacije na čvrstoću i zaptivenost prema odredbama čl. 72. do 78. ovog pravilnika, o čemu se sačinjavaju zapisnici.

 

Član 109.
Ako instalacija zadovoljava uslove u pogledu čvrstoće i zaptivenosti, pristupa se vizuelnom pregledu kojim se provjerava da li su oprema i uređaji isporučeni i ugrađe- ni prema odobrenoj projektnoj dokumentaciji, o čemu se sačinjava izvještaj.

 

Član 110.
(1) Poslije vizuelnog pregleda provjerava se pravil- nost funkcionisanja gasne instalacije.
(2) Posebno se provjerava ispravnost podešavanja i povezivanja sigurnosne i regulacione opreme, poslije čega se pristupa izradi zapisnika o izvršenom funkcionalnom ispitivanju.

 

Član 111.
Poslije završenih pregleda, provjera i ispitivanja sastavlja se dokument o prvom puštanju u pogon gasne instalacije, koji sadrži:
1) rezultate ispitivanja,
2) zaključke o usaglašenosti sa ovim tehničkim pravilom,

3) opis uređaja i opreme za ispitivanje,
4) imena, stručnu spremu i posebne dokaze o osposobljenosti za obavljanje ovih poslova, za lica koja su vršila ispitivanja,
5) datum ispitivanja.

 

GLAVA X
KORIŠĆENjE GASNIH KOTLOVNICA

Član 112.
(1) Korisnik gasne kotlovnice imenuje odgovorno lice ili lica za rukovanje gasnom kotlovnicom i u saradnji sa izvođačem radova dužan je da obezbijedi i postavi na vi- dno mjesto uputstvo iz člana 107. ovog pravilnika.
(2) Lice koje rukuje gasnom instalacijom dužno je postupati u skladu sa uputstvom iz stava 1. ovog člana, kao i ostalim propisima iz oblasti zaštite životne sredine, zaštite od požara i eksplozije i zaštite zdravlja.
(3) Tehničko rukovođenje gasnim uređajima, instalacijama i postrojenjima u gasnim kotlovnicama povjerava se lici- ma sa položenim stručnim ispitom iz oblasti gasne tehnike za samostalno i bezbjedno obavljanje navedenih poslova.

 

Član 113.
Manipulaciju glavnim zapornim organom za brzo zatvaranje dovoda gasa i rukovanje i čuvanje sredstava za manipulaciju tim organom mogu obavljati samo za to određena i obučena lica.

 

Član 114.
(1) Rad gasne ložišne instalacije mora biti nadgledan od lica koje je za to zaduženo i osposobljeno za rad na konkretnoj opremi i instalaciji.
(2) Nadgledanje može biti stalno ili periodično.
(3) Periodično nadgledanje može biti dnevno ili najmanje sedmično.

 

Član 115.
Nadgledanje gasne ložišne instalacije iz člana 114. ovog pravilnika obuhvata:
1) puštanje u pogon, kontrolu ispravnosti rada i zaustavljanja u skladu s uputstvom za rukovanje,
2) pri uključivanju gasne ložišne instalacije, nakon ispadanja koje može biti posljedica radnje rukovaoca ili rezultat zabravljivanja, mora se prema funkcionalnoj šemi nadgledati tačan tok programa, od početka do uspostave normalnog radnog stanja,
3) nakon zabravljivanja, gorionik može biti pokrenut tek nakon što je utvrđen uzrok zabravljivanja i izvršena odgovarajuća intervencija,
4) pregled gasne ložišne instalacije sa odgovarajućim priborom radi osiguravanja njenog pravilnog rada i tačnog funkcionisanja, posebno radi osiguranja gasne nepro- pusnosti spojeva, cijevi i armatura, u skladu sa zahtjevima iz člana 120. ovog pravilnika,
5) kontrolu sistema za sigurnost i zaštitu gasne ložišne instalacije prema utvrđenoj proceduri, koja se definiše u uputstvu za rukovanje,
6) pravovremeno izvještavanje o svim uočenim nedo- stacima i obavljenim radnjama na gasnoj ložišnoj instalaciji.

 

Član 116.
(1) O toku nadgledanja gasne ložišne instalacije vodi se dnevnik loženja.
(2) U dnevnik loženja čitljivo i neizbrisivo se upisuju sva zapažanja o uočenim nedostacima i popravkama gasne ložišne instalacije tokom nadgledanja, uključujući i sljedeće podatke sa naznačenim vremenom njihovog bilježenja:
1) opterećenja gasnog gorionika,
2) pritisak gasa ispred i iza regulatora pritiska gasa na gasnoj rampi,
3) temperatura odlaznih gasova na izlazu iz kotla (generatora toplote),
4) temperatura i/ili pritisak nosioca toplote.
(3) U dnevnik loženja upisuju se i rezultati postupaka sprovedenih prema odredbama ovog člana, kao i ostali podaci potrebni za praćenje i analizu rada postrojenja.

 

Član 117.
(1) Stalno nadgledanje gasne ložišne instalacije je obavezno:
1) u kotlovnicama sa kotlovima na koje se odnose propisi za izradu i upotrebu parnih kotlova, posuda pod pritiskom, zagrijača pare i zagrijača vode,
2) u kotlovnicama s vrelouljnim kotlovima,
3) u kotlovnicama s poluautomatskim gasnim gorionicima.
(2) Gasna ložišna instalacija stalno se nadgleda iz prostorije kotlovnice ili iz kontrolne prostorije.
(3) U kontrolnoj prostoriji moraju se nalaziti najmanje zvučni alarm i svjetlosna signalizacija, koji se uključuju pri svakom zatvaranju gasne ložišne instalacije.
(4) Prije otklanjanja kvara na gasnoj ložišnoj instalaciji zbog kojeg se gasni gorionik isključio mora se isključiti zvučni alarm.
(5) Ako se nadgleda više od jedne gasne ložišne instalacije, u kontrolnoj prostoriji mora postojati svjetlosna signalizacija za svaku instalaciju posebno.

 

Član 118.
(1) Periodično nadgledanje gasnih ložišnih instalacija dozvoljeno je u kotlovnicama u kojima se nalaze automatski regulisane, upravljane i nadzirane gasne ložišne instalacije koje nisu obuhvaćene obavezom stalne kontrole.
(2) Pod automatski regulisanom, upravljanom i nadziranom ložišnom instalacijom smatraju se automatski gasni gorionici koji su opremljeni samostalno djelujućim uređajima za paljenje, nadziranje plamena, upravljanje i regulaciju.
(3) Paljenjem, nadziranjem plamena, uključivanjem i isključivanjem upravlja se u zavisnosti od vrijednosti regulacijske veličine, bez intervencije rukovaoca.
(4) Prilikom operacija iz stava 3. ovog člana uređajima za upravljanje uključuje se ili isključuje gorionik prema unaprijed zadatom programu na signal koji dolazi od regulatora, uređaja za nadziranje, graničnih uređaja, sklopki ili drugih sličnih naprava.
(5) Uređaji za nadziranje služe za automatsku kontrolu određenog pogonskog stanja ili uslova (prisustvo plamena, otvoren ili zatvoren položaj zapornih ili regulacionih uređaja, rad ventilatora ili pumpe, dostizanje donje ili gornje granice pritiska ili temperature gasa, vazduha, vode i pare).
(6) U kotlovnici moraju postojati mjerni uređaji za registraciju vremena prisustva lica koje vrši periodično nadgledanje.

 

Član 119.
(1) Periodično nadgledanje može biti sedmično ili dnevno.
(2) Sedmično nadgledanje dozvoljeno je za gasne loži- šne instalacije u kojima:
1) je omogućeno programirano ili daljinsko uključi- vanje i isključivanje na početku i na kraju dnevnog pogona,
2) pojedinačno opterećenje kotla nije veće od 1.200 kW,
3) ukupno toplotno opterećenje kotlovnice nije veće od 2.400 kW.
(3) U ostalim kotlovnicama, koje ispunjavaju uslove za periodično nadgledanje, obavlja se najmanje dnevno nadgle- danje, pri čemu treba uzeti u obzir da se pod nadgledanjem ne smatraju radnje i postupci pri uključivanju i isključivanju gasne ložišne instalacije.

 

GLAVA XI
PROVJERE, PREGLEDI, KONTROLE I ISPITIVANjA KOTLOVNICA

Član 120.
(1) Redovne provjere, pregledi, kontrole i ispitivanja gasne ložišne instalacije obavezno vrše rukovaoci gasnih kotlovnica radi održavanja pouzdanosti i sigurnosti rada.
(2) Rukovaoc gasnih kotlovnica je lice sa položenim stručnim ispitom iz oblasti gasne tehnike.
(3) Minimalni obim i maksimalni rokovi provjera, pregleda i kontrola, sa ispitivanjem funkcionalnosti zaštitnih krugova, opisani su u Prilogu 4. ovog pravil- nika, koji čini njegov sastavni dio.
(4) Redovne periodične i vanredne preglede elemenata opreme pod pritiskom kod gasnih kotlovnica vrše imenovana tijela za preglede i ispitivanja opreme pod priti- skom koja su imenovana od strane ministarstva nadležnog za oblast energetike.

 

Član 121.
(1) Kontrole i ispitivanja su obavezni za postrojenja jediničnog opterećenja većeg od 300 kW.
(2) Kontrole i ispitivanja obuhvataju provjeru svih uslova utvrđenih funkcionalnom šemom sigurnosne zaštite gasne ložišne instalacije.
(3) Godišnji pregledi i ispitivanja gasne ložišne instalacije obavljaju se prije početka sezone loženja.
(4) Ako je predviđeno da se pregledi obave dva puta godišnje, jedan pregled obavezno se obavlja na početku, a drugi tokom sezone loženja.
(5) Pri poslovima provjere, pregleda i ispitivanja uzimaju se u obzir uputstva navedena u dokumentaciji proizvođača svake pojedinačne komponente.

 

Član 122.
(1) O obavljanju periodičnih kontrola i ispitivanja brine se rukovodilac korisnika ili lice koje on pismeno odredi.
(2) Lice iz stava 1. ovog člana čuva dokumentaciju o izvršenim kontrolama i ispitivanjima i daje je na uvid nadležnim nadzornim organima.

 

Član 123.
Primjenu odredaba ovog pravilnika provjerava Republička uprava za inspekcijske poslove u postupku redovnog inspekcijskog nadzora.

 

GLAVA XII
PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 124.
Stupanjem na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o tehničkim normativima za projektovanje, građenje, pogon i održavanje gasnih kotlovnica (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 7/14).

 

Član 125.
Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srpske”.

 

Broj: 05.06/020-3381-8/20 

1. februara 2021. godine 

 

Banjaluka
Ministar Petar Đokić, s.r.

 

PRIKAŽI VIŠE TEKSTA

PREUZMI DOKUMENT:
pravilnik.pdf
PODIJELI:

TAGOVI:

gasne kotlovnice

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne nužno i stavove internet portala Akta.ba.