Program posebnog nadzora nad prisustvom karantinski štetnog organizma Candidatus Liberibacter

Legislativa

Program posebnog nadzora nad prisustvom karantinski štetnog organizma Candidatus Liberibacter

20.04.2021. 11:00 / Izvor: Službeni glasnik Republike Srpske

 

Službeni glasnik Republike Srpske - Broj 35 20.4.2021.

 

Na osnovu člana 31. Zakona o zaštiti zdravlja bilja u Republici Srpskoj (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 25/09) i člana 76. stav 2. Zakona o republič- koj upravi (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 115/18), ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede donosi

 

PROGRAM
POSEBNOG NADZORA NAD PRISUSTVOM KARANTINSKI ŠTETNOG ORGANIZMA Candidatus Liberibacter solanacearum (Liefting et al.) -

PROUZROKOVAČA ZEBRASTOG ČIPSA KROMPIRA NA PODRUČJU REPUBLIKE SRPSKE U 2021. GODINI

 

Član 1.
Ovim programom utvrđuju se mjere, rokovi, način sprovođenja mjera, subjekti koji ih sprovode, izvori i način obezbjeđivanja i korišćenja sredstava, kao i način kontrole sprovođenja mjera posebnog nadzora nad prisustvom Candidatus Liberibacter solanacearum (Liefting et al.) – prouzrokovača zebrastog čipsa krompira na području Republike Srpske u 2021. godini.
Član 2.
(1) Cilj ovog programa je utvrđivanje prisustva, odnosno odsustva karantinski štetnog organizma Candidatus Liberibacter solanacearum (Liefting et al.) na mjestima proizvodnje biljnih vrsta domaćina patogena koji su navedeni u Prilogu 1. ovog programa, koji čini njegov sastavni dio.
(2) Biljne vrste domaćini ovog patogena u Republici Srpskoj su: krompir (Solanum tuberosum L.), paradajz (Solanum lycopersicum L.), paprika (Capsicum annuum L.), patlidžan (Solanum melongena L.), mrkva (Daucus carota L.), kao i ostalo bilje navedeno u Prilogu 1. ovog programa.
(3) Posebnim nadzorom istražuje se šire područje, odnosno lokaliteti na kojima se u Republici Srpskoj uzga-jaju biljke domaćini iz stava 2. ovog člana radi određivanja statusa istraživanog područja za navedeni organizam, te utvrđivanja mogućih putanja ulaska ili širenja u Repu- blici Srpskoj.
Član 3.
(1) Poseban nadzor radi detekcije karantinski štet- nog organizama Candidatus Liberibacter solanacearum spro- vodi se na cijeloj teritoriji Republike Srpske.
(2) Poseban nadzor i mjere nadzora na graničnim pre- lazima sprovodi Republička uprava za inspekcijske po- slove (u daljem tekstu: Inspektorat).
(3) Institucije koje imaju ovlašćenje Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (u daljem tek- stu: Ministarstvo) za sprovođenje poslova od javnog inte- resa u oblasti dijagnostike štetnih organizama i zaštite zdravlja bilja za karantinski štetni organizam Candidatus Liberibacter solanacearum (u daljem tekstu: ovlašćene in- stitucije) sprovode poseban nadzor u sjemenskim usjevima krompira, u proizvodnim zasadima, kao i na poljoprivred- nim gazdinstvima i okućnicama.
(4) Ovlašćena institucija priprema informacione letke sa stručnim savjetima o načinima sprečavanja ši- renja i mogućim mjerama kontrole patogena i vektora.
(5) Program posebnog nadzora podrazumijeva monitoring koji se sprovodi nad prisustvom štetnih organizama (u daljem tekstu: monitoring).
(6) Uvozne pošiljke koje su obuhvaćene monitoringom ne zadržavaju se na graničnom prelazu i za njih fitosa- nitarni inspektor izdaje rješenje o zabrani prometa do dobijanja rezultata laboratorijskih analiza.
(7) U slučaju detekcije karantinskog štetnog organizma, Inspektorat preduzima sve neophodne radnje u skladu sa propisima kojima je regulisana ova oblast.
Član 4.
Odabir lokacija vrši se na osnovu poznavanja biologije karantinski štetnog organizma, klimatskih uslova za njegov razvoj i geografske distribucije i veličine komercijalnih proizvodnih usjeva i drugih površina na kojima se uzgajaju biljke domaćini.
Član 5.
(1) Područja rada su mjesta ulaska u Republiku Srpsku, mjesta proizvodnje sjemenskog materijala, kao i pro- izvodni usjevi, poljoprivredna gazdinstva i okućnice na kojima se uzgajaju biljke domaćini Candidatus Liberibacter solanacearum.
(2) Nadzorom se obuhvataju mjesta ulaska pošiljki biljaka domaćina na graničnim prelazima, kao mogućeg puta unošenja karantinski štetnog organizma Candidatus Liberibacter solanacearum u Republiku Srpsku, zatim mje- sta proizvodnje sjemenskog materijala, proizvodni usjevi, poljoprivredna gazdinstva i okućnice na kojima se uzgaja- ju biljke domaćini Candidatus Liberibacter solanacearum u Republici Srpskoj.
Član 6.
Vrijeme vršenja nadzora propisano je na osnovu životnog ciklusa štetnog organizma i fenologije biljaka domaćina, a vrši se u skladu sa međunarodno priznatim i validnim dijagnostičkim metodama.
Član 7.
(1) Vizuelni pregledi i uzimanje službenih uzoraka od ovlašćene institucije vrši se tokom sezone rasta biljaka domaćina kada su simptomi vidljivi.
(2) Vizuelne preglede i uzimanje službenih uzoraka vrše ovlašćene institucije uz prisustvo zaposlenih u Ministarstvu, koji obavljaju poslove pružanja stručnih usluga u poljoprivredi, a koji određuju lokaciju i usjev za uzimanje uzoraka.
(3) Tok vizuelnog pregleda i način uzorkovanja propisan je u Prilogu 2. ovog programa i čini njegov sastavni dio.
(4) Monitoring zavisi od vrste biljke domaćina i vrši se:
1) u proizvodnim i sjemenskim usjevima biljaka domaćina,
2) na biljkama domaćinima koje se uzgajaju na poljoprivrednim gazdinstvima i okućnicama,
3) pri uvozu biljaka domaćina.
(5) Biljke se pregledaju pojedinačno, dok je pri opisu mjesta uzimanja uzoraka obavezno detaljno opisati mjesto uzorkovanja sa obaveznim unošenjem GPS pozicije, a to se navodi i u Zapisniku o uzimanju uzoraka i prijavi uzoraka, čiji je izgled propisan u Prilogu 3. ovog programa i čini njegov sastavni dio.
Član 8.
Broj vizuelnih pregleda i uzoraka za laboratorij- sko ispitivanje nad prisustvom Candidatus Liberibacter solanacearum koje vrši ovlašćena institucija prikazan je u Tabeli 1. u Prilogu 4. ovog programa, koji čini njegov sastavni dio, a detaljan prikaz broja uzoraka biće defi- nisan ugovorom o uslovima za realizaciju i korišćenje sredstava za finansiranje programa iz oblasti zaštite zdravlja bilja.
Član 9.
Broj službenih uzoraka biljaka domaćina za labora- torijsko ispitivanje prisustva Candidatus Liberibacter solanacearum, čije uzimanje vrši Inspektorat, prikazan je u Tabeli 2. u Prilogu 4. ovog programa.
Član 10.
(1) Laboratorijska ispitivanja uzoraka vrše se u skla- du sa međunarodno priznatim i validnim dijagnostič- kim metodama EPPO Diagnostics PM 7/143 (1): ‘Candidatus Liberibacter solanacearum’, Bulletin OEPP/EPPO Bulletin 50 (1), 49–68.
(2) Laboratorijski izvještaji, osim rezultata anali- za, moraju sadržavati i metode po kojima je vršena de- tekcija.
Član 11.
(1) Lokacije uzorkovanja i vizuelnih pregleda unose se u Fito-Gis aplikaciju.
(2) Na osnovu rezultata sprovođenja ovog programa, uzorkovanja i izvještaja iz laboratorija, ovlašćene in- stitucije dužne su da izrade kartu lokacija uzorkovanja i kartu lokacija sa pozitivnim uzorcima, koristeći Fito- Gis aplikaciju.
(3) Ovlašćene institucije dostavljaju Ministarstvu u elektronskom obliku karte iz stava 2. ovog člana i spi- sak GPS lokacija u XY koordinatnom sistemu.
Član 12.
(1) Rok za uzimanje uzoraka iz sjemenskih usjeva, pro- izvodnih usjeva, poljoprivrednih gazdinstava i okućnice, te dostavljanje uzoraka ovlašćenoj laboratoriji radi la- boratorijskih analiza je 1. decembar 2021. godine.
(2) Konačni izvještaj o sprovedenom programu, kao i karte iz člana 11. stav 2. ovog programa, dostavljaju se Mi- nistarstvu do 10. decembra 2021. godine.
(3) Rok za uzimanje uzoraka iz uvoza, dostavljanje istih ovlašćenoj laboratoriji radi laboratorijskih analiza, te dostavljanje izvještaja Inspektorata je 31. decembar 2021. godine.
(4) Svi vršioci ovog programa odmah izvještavaju Ministarstvo o posebnim događajima tokom njegovog spro- vođenja, a posebno o svim slučajevima otkrivanja štetnog organizma koji je predmet posebnog nadzora.
(5) U slučaju otkrivanja štetnih organizama koja su predmet posebnog nadzora, vršioci odmah obavještavaju Ministarstvo i Inspektorat, koji preduzima neophodne fitosanitarne mjere s ciljem sprečavanja širenja i suzbi-janja štetnog organizma, a u skladu sa propisima iz ove oblasti, te o tome obavještava Ministarstvo.
Član 13.
Ukupni rezultati ovog programa vode se i dostavljaju Ministarstvu na obrascima 1, 2. i 3, koji se nalaze u Pri- logu 5. ovog programa i čine njegov sastavni dio.
Član 14.
Sprovođenje ovog programa finansira se iz budžeta Re- publike Srpske na osnovu Pravilnika o uslovima i načinu ostvarivanja novčanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela u 2021. godini – pravo na podsticajna sredstva za finansiranje programa iz oblasti zaštite zdravlja bilja.
Član 15.
Stupanjem na snagu ovog programa prestaje da važi Program posebnog nadzora nad prisustvom karantinski štetnog organizama Candidatus Liberibacter solanacearum (Liefting et al.) – prouzrokovača zebrastog čipsa krompira na području Republike Srpske u 2020. godini (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 33/20).
Član 16.
Ovaj program stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srpske”.

 

Broj: 12.03.3-330-946/21

7. aprila 2021. godine

Banjaluka

Ministar,
Dr Boris Pašalić, s.r.

 

prilog 1
Biljke domaćini karantinski štetnog organizma Candidatus Liberibacter solanacearum: - krompir (Solanum tuberosum L.),
- paradajz (Solanum lycopersicum L.),
- paprika (Capsicum annuum L.),
- patlidžan (Solanum melongena L.),
- pijani tvor (Solanum betaceum Cav.),
- peruanska jagoda (Physalis peruviana L.), - duvan (Nicotiana tabacum L.),
- mrkva (Daucus carota L.),
- celer (Apium graveolens L.).

prilog 2
OK VIZUELNOG PREGLEDA I NAČIN UZORKOVANjA
1.1. Tok vizuelnog pregleda
- Karakteristični simptomi infekcije manifestuju se iznad površine zemljišta na krompiru, paradajzu i drugim vrstama fami- lije Solanaceae, a slični su simptomima koje izazivaju druge fitoplazme.
- Biljke su zakržljale. Novi listovi su uspravni, hlorotični i purpurni od bazalne kupe, uvijeni ka licu lista, skraćenih i tankih terminalnih internodija, što rezultira formiranjem rozete, uvećanim nodusima, bočnim granama ili formiranjem vazdušnih krtola, sparušenim listovima, narušavanju zametanja plodova i formiranju brojnih, sitnih i slabo kvalitetnih plodova.
- Kod krompira simptomi ispod površine zemljišta uključuju propadanje stolona, tamnjenje vaskularnog tkiva uz pojavu nekroze i pucanja, što negativno utiče na cijelu krtolu.
- Kod mrkve simptomi se manifestuju uvijanjem listova, koji poprimaju žućkastu, bronzanu ili purpurnu boju, usporen rast i razvoj izdanka i korijena i proliferacije sekundarnog korijenja.
1.2. Uzorkovanje za laboratorijsko testiranje
- Uzimanje uzoraka za laboratorijsko testiranje treba da se vrši istovremeno sa vizuelnim pregledima, u periodu vegetacije.
- Prilikom uzorkovanja potrebno je ispoštovati principe dobre prakse za uzorkovanje bilja i biljnih dijelova za laboratorijsko testiranje (npr. evidencija podataka o uzroku na licu mjesta uzorkovanja, korišćenje odgovarajućeg pribora i materijala za uzorkovanje, dezinfekcija pribora i alata itd.).

PRIKAŽI VIŠE TEKSTA

PREUZMI DOKUMENT:
program1.pdf

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne nužno i stavove internet portala Akta.ba.