Minimalne plate rastu širom EU: Najveći skok u zemljama srednje i istočne Evrope

Zahvaljujući istraživanju Eurofonda, vidimo da je, u konkurenciji 22 države članice, najveći minimlac u Luksemburgu, a najmanji u Bugarskoj.

Evropska unija je 2022. godine usvojila Direktivu o adekvatnim minimalnim platama.

Ona je zajednički okvir za utvrđivanje minimalaca. Države članice bile su obavezne da je primjene i uključe u nacionalne propise do 15. novembra 2024. godine.

Kako se navodi u istraživanju Eurofonda, većina je to učinila do kraja 2024. godine.

Danska je 2023. godine podnela tužbu za potpuno ili delimično poništenje direktive pred Sudom pravde Evropske unije.

Presuda, iz novembra 2025. godine, potvrdila je validnost najznačajnijih odredbi Direktive o minimalnoj zaradi.

Brojne države članice su 2025. prvi put sprovele nove procedure u skladu sa novim propisima. To, primjećuju u istraživanju, nije dovelo do većih promjena.

Koliki je minimalac u EU

Nacionalne minimalne zarade nastavile su da rastu širom Evrope u 2026. godini.

Najveći porast je zabilježen u Centralnoj i Istočnoj Evropi. Ovo se vidi u najnovijem izvještaju Eurofonda "Minimalne zarade u 2026: Godišnji pregled".

"Bruto nacionalne minimalne zarade povećane su između januara 2025. i januara 2026. godine u 21 od 22 države članice sa nacionalnom minimalnom zaradom. Najveći porast je ponovo zabeležen u Centralnoj i Istočnoj Evropi. Slovenija je zabeležila najveći porast, od 16%. Slede Bugarska, Slovačka, Litvanija i Mađarska, gde je porast bio oko 11–12%", navodi se u istraživanju.

Ubjedljivo najveći minimlac, u bruto iznosu, je u Luksemburgu – 2.378 EUR.

U Holandiji iznosi 2.056 EUR bruto, Irskoj 2.034 EUR, Beligiji 2.037 EUR.

U Njemačkoj je zagarantovano 1.570 EUR bruto, Francuskoj 1.424 EUR, Španiji 1.294 EUR.

Najmanji minimalac je u Bugarskoj 427 EUR bruto, u Mađarskoj 479 EUR, Rumuniji 484 EUR, u Letoniji 628 EUR bruto… U Hrvatskoj iznosi 756 EUR, a u Sloveniji 942 EUR.

Minimalna zarada pretekla inflaciju

"Zaposleni koji primaju minimalnu zaradu dobili su na kupovnoj moći u gotovo svim državama članicama u 2026. godini, jer je niža inflacija u januaru 2026. više nego nadoknadila povećanje nominalnih minimalnih zarada. Rumunija je bila jedini izuzetak, sa zamrznutom minimalnom platom u januaru, a povećanje je stupilo na snagu od jula 2026. godine", primjećuju istraživači.

Direktiva EU o minimalnoj plati izgleda da je bila faktor koji je pokrenuo povećanje stopa u nekoliko država članica.

"Nakon godina u kojima su se vlade fokusirale na zaštitu radnika od visoke inflacije, pažnja se sve više okreće adekvatnosti minimalnih plata i poboljšanju životnog standarda za nisko plaćene radnike", rekao je Ivajlo Kalfin, izvršni direktor Eurofonda.

Minimalne plate povećale su se između januara 2025. i januara 2026. godine u 21 od 22 države članice koje imaju nacionalnu minimalnu platu.

Rumunija je jedina u kojoj je stopa ostala nepromenjena, iako je povećanje od 7% sprovedeno u julu dok je ovaj izveštaj bio u izradi.

U Sloveniji su porasle 16%. Bugarska, Slovačka, Litvanija i Mađarska su imale rast oko 12%, a Hrvatska i Češka oko 8%. Povećanja veća od 8% primjenjena su i na Kipru i u Njemačkoj.

Prosječno povećanje minimalnih zarada u državama članicama je samo neznatno niže od prošlogodišnjeg, dok su nivoi inflacije bili znatno manji u januaru 2026.

Rezultat je povećanje kupovne moći među zaposlenima sa minimalnom platom u svim državama članicama osim Rumunije.

"Rast cijena se vratio na normalan nivo do januara 2026. godine, Direktiva o minimalnoj plati izgleda da je bila faktor koji je pokretao povećanje minimalne zarade. Mnoge države članice su težile da osiguraju da njihove nominalne stope dostignu određenu vrijednost u odnosu na prosečne zarade. Ovo je bilo u skladu sa zahtevom Direktive", ističe se u dokumentu.

Rasle više od prosječnih zarada

Kajcov indeks, odnos minimalne i prosječne zarade, povećao se tokom posljednje decenije u većini država članica. To znači da su nacionalne minimalne zarade porasle više od prosečnih zarada tokom ovog perioda.

"Poreski i socijalni sistemi mogu dovesti do značajnih razlika između bruto stope minimalne zarade i stvarne neto zarade. U 2025. godini, stopa oporezivanja za zaposlene sa minimalnom zaradom kretala se od manje od 5% na Malti, u Belgiji i Luksemburgu, pa do više od 30% u Rumuniji, Mađarskoj i Sloveniji. To uključuje porez na dohodak građana i doprinose za socijalno osiguranje zaposlenih", napominje se.

Vrednosti Kajcovog indeksa u 2024. godini kretale su se od 50% ili više za šest država – Portugal, Holandija, Poljska, Slovenija, Grčka i Španija. Kajcov inedks manji od 40% važi za Estoniju, Belgiju i Bugarsku.

Sve bliže prosjeku

"Kajcov indeks se povećao u većini država članica između 2016. i 2024. godine. To odražava veći rast nacionalnih minimalnih plata nego prosečnih plata. To je bio slučaj posebno u Španiji, Holandiji i Portugalu, iako se to u različitom stepenu dogodilo u 16 ​​država članica sa nacionalnom minimalnom platom", ističe izvještaj.

Postoji samo šest zemalja, gotovo sve novije države članice, gdje je Kajcov indeks opao tokom 2016–2024. Litvanija i Bugarska su zabeležile najveće padove, ali je indeks pao i u Belgiji, Mađarskoj, Letoniji i Malti.

"Vrijedi napomenuti da podaci Kajcovog indeksa imaju značajna ograničenja zbog teškoće dobijanja visokokvalitetnih, pouzdanih i uporedivih informacija o stvarnim platama u državama članicama.To objašnjava zašto se mogu pojaviti značajne razlike u vrijednostima Kajcovog indeksa za istu državu članicu kada se koriste različiti skupovi podataka", takođe se napominje.