Zapad ponovo preuzima primat u globalnoj privredi

Glavni podsticaj tekućoj ekspanziji svjetske ekonomije daju najrazvijenije zapadne zemlje, a ne države sa brzo rastućim privredama, tvrdi njujorški dnevnik Wall Street Journal(WSJ). List američke poslove elite navodi, pozivajući se na analizu investicione kompanije Bridgewater Association, da će u procijenjenoj vrijednosti rasta svjetske privrede tokom 2013. godine od 2,4 biliona dolara, oko 60 odsto osigurati industrijski najrazvijenije zemlje.

Takva promjena u stvaranju globalnog BDP-a, koji se u ovoj godini procjenjuje na oko 74 biliona dolara, dešava se prvi put poslije 2007. godine, kada su se pojavili prvi ozbiljni znaci svjetske finansijske krize koja je svom silinom izbila krajem ljeta 2008. Prema ocijeni eksperata navedena promjena može bitno uticati i na kretanje svjetskog kapitala, a takođe podstaći kompanije da ponovo razmotre svoje poslovne poduhvate u Kini, Indiji, Rusiji i drugim brzo rastućim ekonomijama.

Kao glavni razlog ponovnog jačanja ekonomske moći najzravijenijih zemalja, WSJ navodi obnovu rasta japanske privrede koja je u prethodnom periodu dugo bila u fazi stagnacije ili pada. U drugom kvartalu ove godne japanski bruto domaći proizvod je, naime, uvećan solidnih 2,6 odsto, računato prema godišnjoj osnovi. To je, doduše, lošije u odnosu na ekspanziju od 3,8 procenata zabilježenu u prvom tromjesečju, ali je ipak "dobro postignuće", posebno ako se ima u vidu prethodni period duge stagnacije. Ekonomija SAD je ove godine takođe u usponu, koji je sada nešto niži od dva odsto prema godišnjoj osnovi, dok se evropska privreda, imajući u vidu najnovije prognoze, proteklog tromjesečja blago oporavila poslije dužeg recesivnog perioda.

Istovremeno je ekspanzija u velikim i ranije brzo rastućim privredama Brazila, Rusije, Indije i Kine bila niža nego prethodnih godina. WSJ ipak naglašava da je stopa privrednog rasta u Kini i Indiji, naprimjer, još uvijek osjetno veća nego u SAD, Japanu i drugim vodećim zapadnim ekonomijama.

Predviđeni rast kineske privrede u ovoj godini od 7,5 odsto je, međutim, najmanji od 1990. godine, ali je ipak osjetno veći ako se uporedi sa očekivanom privrednom ekspanzijom u SAD koja neće premašiti, u toku cijele 2013., dva procenta. Stopa privrednog rasta u Indiji je ove godine opala na manje od šest odsto, a Rusija i Brazil su suočeni sa minimalnom ekspanzijom ili čak ekonomskom stagnacijom.

Eksperti predviđaju da neke manje, ali takođe brzo rastuće privrede, u zemljama jugoistočne Azije i Južne Amerike, ove godine mogu imati veoma dobar ekonomski rast, iako ne tako snažan kao ranije. Prema ocjeni američkih analitičara, zemlje sa brzo rastućim privredama imaju sada otežan pristup stranim kreditima, a sve veći problem za takve ekonomije postaje i znatno niža tražnja na tržištu SAD koje je u doba prosperiteta bilo glavni motor globalnog rasta.