Prve slike svemirskog teleskopa James Webb otkrivaju drevne galaksije

NASA je objavila sliku dalekih galaksija kakve su bile prije 13 milijardi godina, prvi pogled iz najmoćnijeg teleskopa ikada lansiranog u svemir, koji obećava preoblikovanje našeg razumijevanja svemira.

Mali isječak svemira, nazvan SMACS 0723, snimio je s oštrim detaljima svemirski teleskop James Webb, pokazujući svjetlost iz mnogo različitih svjetlucavih galaksija, među najstarijima u svemiru. Joe Biden, koji je otkrio ovu sliku na događaju u Bijeloj kući, nazvao je trenutak “historijskim” i rekao da pruža “novi prozor u historiju našeg svemira”.

Teško je to čak i "zamisliti”, rekao je američki predsjednik. “Ovo je zapanjujuće. Ovo je historijski trenutak za nauku i tehnologiju, za Ameriku i cijelo čovječanstvo.”

Bill Nelson, administrator NASA-e, rekao je da slika prikazuje svjetlost galaksija koja se savija oko drugih galaksija, putujući milijardama godina prije nego što stigne do teleskopa. “Gledamo unatrag više od 13 milijardi godina”, rekao je, dodajući da će više slika koje će objaviti svemirska agencija dosezati dalje, do oko 13,5 milijardi godina, blizu procijenjene početne tačke samog svemira. “Vraćamo se gotovo na početak”, rekao je.

Objava slike je pregled niza slika u boji visoke rezolucije iz JWST-a koje će NASA prikazati u utorak. One će uključivati “najdublju sliku našeg svemira koja je ikada snimljena”, navodiprema Nelsonu.

Stručnjaci kažu da bi teleskop, koji je nastajao tri desetljeća i lansiran prošle godine, mogao revolucionirati naše razumijevanje kozmosa pružajući detaljne infracrvene slike svemira.

Teleskop vrijedan 10 milijardi dolara može zaviriti u atmosferu egzoplaneta i promatrati neke od najstarijih galaksija u svemiru korištenjem sistema leća, filtera i prizmi za otkrivanje signala u infracrvenom spektru, koji je nevidljiv ljudskom oku. Sistem je do sada “radio besprijekorno”, kazala je Marcija Rieke, profesorica astronomije na Univerzitetu Arizona.

“Webb može vidjeti unatrag u vremenu neposredno nakon velikog praska tražeći galaksije koje su toliko udaljene, da je svjetlosti trebalo mnogo milijardi godina da dođe od tih galaksija do nas”, rekao je Jonathan Gardner, zamjenik višeg projektnog naučnika u Nasi, tokom nedavne konferencije za novinare. “Webb je veći od Hubblea tako da može vidjeti slabije galaksije koje su dalje.”

Teleskop, koji je zajednički pothvat s Evropskom svemirskom agencijom, razvijao se od sredine 1990-ih i konačno je lansiran u svemir u decembru. Opisuje se kao najmoćniji teleskop ikada poslan u svemir i trenutno je oko 1 m 600 000 km od Zemlje, obavljajući svoj zadatak skeniranja starih galaksija.

Početni cilj projekta bio je vidjeti prve zvijezde i galaksije nastale nakon velikog praska, promatrajući “kako svemir prvi put pali svjetla”, kako je rekao Eric Smith, naučnik programa Webb. Teleskop bi se trebao smatrati “jednim od najvećih inženjerskih dostignuća čovječanstva”, rekla je Kamala Harris, potpredsjednica SAD-a.

“Cijela zvjezdarnica radi nevjerovatno dobro”, rekla je Gillian Wright, direktorica UK Astronomy Technology Center u Edinburghu, također glavna istraživačica za instrument srednjeg infracrvenog (Miri) na JWST.

“Teško je zamisliti koliko je to fantastično ispalo. To je potpuno nevjerovatno.”

Nasa je navela da JWST ima pet početnih kozmičkih ciljeva za promatranje, uključujući maglica Carina, neku vrstu nebeskog rasadnika u kojem se stvaraju zvijezde. Maglica je udaljena oko 7600 svjetlosnih godina i u njoj se nalaze mnoge goleme zvijezde, nekoliko puta veće od Sunca.

Ostala područja fokusa uključuju WASP-96 b, divovski planet izvan našeg sunčevog sistema koji se uglavnom sastoji od plina; južna prstenasta maglica, šireći oblak plina koji okružuje umiruću zvijezdu koja je 2000 svjetlosnih godina od Zemlje; i Stephanov kvintet, poznat po tome što je prva kompaktna grupa galaksija otkrivena 1877. Slike s ovih ciljeva Nasa će predstaviti u utorak. “Uzbuđujuće je vidjeti danas objavljenu fantastičnu sliku svemirskog teleskopa James Webb”, rekao je Richard Ellis, profesor astrofizike na Univerzitetu u Londonu koji je bio dio odbora koji je prvi osmislio teleskop.

“Budući da smo mi sami napravljeni od materijala sintetiziranog u zvijezdama tokom proteklih 13 milijardi godina, JWST ima jedinstvenu sposobnost pratiti naše vlastito porijeklo u ovom izvanrednom svemiru. Svako može sudjelovati u ovoj nevjerovatnoj avanturi.”