Izgradnja hidroelektrana na gornjem toku rijeke Drine nije dogovorena

Budući da su proteklih dana mnogi mediji prenijeli vijest da su opštine Foča i Foča-Ustikolina postigle načelnu saglasnost da zajednički uđu u projekat gradnje četiri hidroelektrane na rijeci Drini, u našu redakciju stiglo je mišljenje istaknutog stručnjaka Šaćira Šoševića, direktora preduzeća Geoprojekt iz Sarajeva.

Reagujući na objavljenu vijest,  u vezi stavova načelnika općine Foča-Ustikolina i opštine Foča a u pogledu realizacije planiranih HE objekata na gornjem toku rijeke Drine, Šošević ističe da se načelnici  nisu mogli dogovoriti izgradnju hidroenergetskih objekata na gornjem toku Drine, jer nisu imali na osnovu čega, budući da nedostaju odgovarajuće studije i elaborati.

"Moguće iskorištenje rijeke Drine u hidroenergetskom potencijalu, na njenom gornjem toku, od Goražda do granice sa Crnom Gorom, obrađivano je idejnim rješenjima, studijama i drugom projektnom dokumentacijom duži  vremenski  period (1978 – 2002 g.).  Dio toka rijeke Drine od Goražda do HE Paunci (područje opštine Foča) obrađen je Predstudijom izvodljivosti  2002/3 godine (Energoinvest – HIGRA Energoinženjering)", navodi on.

U okviru narednih faza projektovanja, do početka izgradnje, Šošević kaže da je trebalo obezbijediti: a) izvođenje potrebnih istražnih radova i podloga; Izradu Idejnog projekta;  Izradu Glavnog (Izvedbenog) projekta; Elaborat priključka na EES što je bitno za investitora.

b) studiju uticaja na okoliš, sa analizom mogućih negativnih uticaja i definisanjem programa mjera za saniranje odnosno ublažavanje negativnih uticaja, te  program uređenja i korištenja priobalnog područja - naselja Ustikolina, sa svim mogućim pozitivnim efektima realizacije HE Ustikolina. 

Pozitivne i eventualne negativne efekte realizacije HE Ustikolina, kaže, neophodno je analizirati i definisati  istovremeno i za nizvodno područje općine Goražde, kroz odgovarajuće  studije i programe. – bitno za stanovništvo općina Foča-Ustikolina i Goražde.

"Na osnovu dokumentacije iz tačke a) Investitor će donijeti Odluku o ulaganju finansijskih sredstava u realizaciju HE Ustikolina, a na osnovu dokumentacije iz tačke b) nadležni organi općine Foča-Ustikolina i Goražde, kao i Vlada BPK-a, treba da se izjasne odnosno daju (ili ne daju) saglasnost za izgradnju navedene hidroelektrane. Naprijed naznačena dokumentacija treba da bude podloga i za izdavanje ostalih saglasnosti i odobrenja nadležnih organa Federacije BiH", navodi ovaj stručnjak.

Podsjetimo, da je još 2003. godine urađena predstudija  izvodljivosti za HE Ustikolina, 2006. godine Vlada Federacije BiH donosi Odluku i Zaključke o proglašenju javnog interesa za izgradnju HE objekata, među njima i HE "Ustikolina", što se potvrđuje i odlukom 10. 05. 2012. godine. JP Elektroprivreda BiH d.d. Sarajevo dostavlja potrebnu dokumentaciju i informacije u vezi HE Ustikolina i HE Goražde dana 3. 8. 2009. godine, radi uključivanja u dokumentaciju Prostornog plana BPK-a.  Federalno ministarstvo okoliša i turizma 16.04.2012. godine obavještava Općinu Foča-Ustikolina da jeElektroprivreda BiH zatražila izdavanje okolinske dozvole radi izgradnje HE Ustikolina, te da je na javnom uvidu Studija prethodne procjene uticaja na okoliš.

"Na ovaj poziv je aktivno reagovao načelnik općine Foča-Ustikolina, Zijad Kunovac, dok su Vlada BPK-a i načelnik općine Goražde bili pasivni. I dalje se čeka na argumentovan odgovor u vezi sa primjedbama i prijedlozima datim od strane načelnika općine Foča-Ustikolina", rekao je Šošević u svom reagovanju.

Kada su u pitanju aktivnosti u vezi realizacije  HE Paunci, HE Foča i HE Buk Bijela u toku 2012. godine, Šošević navodi, da je sredinom prošle godine u Foči održana javna rasprava o studijama uticaja na okolinu HE Foča i HE Buk Bijela, na kojoj su bili i predstavnici BPK-a i općine Foča-Ustikolina. "Predmetni elaborat je nedopustivo  skromno obradio uticaje ovih HE objekata na nizvodno područje, dakle područje Federacije BiH ili konkretnije Ustikolina – Goražde. Iako su neminovni negativni uticaji na tom području kao poslijedica izgradnje i rada uzvodnih HE objekata, posebno ukoliko se pravovremeno ne sagledaju ti uticaji i odgovarajućim mjerama (programom mjera) iste ne minimiziraju, niko se zvanično sa područja Federacije nije oglasio tim povodom. Iz Crne Gore su bili veoma aktivni i energični, premda mogući negativni uticaji uzvodno nisu ni približni mogućim nizvodnim uticajima", kaže Šošević.

"Informacija da  načelnik općine Foča-Ustikolina mijenja svoj stav o realizaciji HE Ustikolina, kao i naznačen pozitivan stav načelnika opštine Foča u pogledu realizacije uzvodnih HE objekata, može biti od koristi samo pod uslovom da svi nadležni organi općina Foča-Ustikolina i Goražde, BPK-a i Federacije, kao i opštine Foča i Republike Srpske, budu razmatrali predmetnu problematiku i donosili odluke na osnovu zakonom propisane (kvalitetne – sadržajno kompletne) dokumentacije (studija, programa, projekata, . . .) i ispoštovali propisane procedure u vezi s tim. Dakle, na osnovu stvarnih argumenata i u skladu sa važećim zakonima i konvencijama", ističe on.

Inače, Šošević ima višegodišnje iskustvo u izradi dokumentacije u vezi priprema i realizacije izgradnje HE objekata na gornjem toku rijeke Drine. Koordinator je i glavni istraživač – planer Studije uticaja HE "Višegrad" na prostorno-planski razvoj pribrežnog područja, koju je tada ocijenjivalo 35 jugoslovenskih stručnjaka raznih profila, a bitni elementi i prijedlozi su bili predmetom provjere na Instututu "Jaroslav Černi" u Beogradu gdje je rađen model rijeke Drine u tu svrhu. Na osnovu te studije je postignut konsenzus svih učesnika u ovom značajnom projektu (šest opština,  EP BiH, Energoinvest i drugi). Nakon ove studije, Šaćir Šošević je koordinirao i bio glavni istraživač i na izradi Studije uticaja HE Goražde i HE Ustikolina. Ovom studijom je određena (smanjena) kota normalnog uspora za HE Ustikolinu  (373,00 m.n.v.), koja je prihvaćena i posljednjom Predstudijom izvodljivosti, koju je radio Energoinvest – HIGRA –Energoinženjering Sarajevo.