Rusmir Hrvić, poduzetnik iz Tešnja, stoji iza jedne od najuspješnijih poslovnih priča u Bosni i Hercegovini. Kao predsjednik Uprave AS Holdinga, Hrvić je transformirao porodični biznis u jednu od najvećih poslovnih grupacija u zemlji, s portfeljem koji obuhvata prehrambenu, tekstilnu i trgovačku industriju.

Priča AS Holdinga počinje 1988. godine kada je Sulejman Hrvić, Rusmirov stric, otvorio malu trgovinu u Tešnju. Nakon rata, 1996. godine, osnovano je preduzeće AS koje je započelo s tri zaposlena.

Danas AS Holding posluje kroz tri ključna sektora: prehrambenu industriju, tekstilnu proizvodnju i distribuciju. Najznačajniji segment je proizvodnja hrane, dok tekstilni sektor, koji radi za svjetski poznate brendove, čak 99% svoje proizvodnje plasira na inostrano tržište. Treći stub poslovanja je distribucija proizvoda do krajnjih kupaca. Kompanija u svom portfoliju ima 17 domaćih brendova i gotovo 2.000 različitih proizvoda, među kojima se posebno izdvajaju oni s dugom tradicijom – poput Klasa, osnovanog 1902. godine, i tuzlanske Solane, čiji počeci datiraju još iz 1885. godine.

AS Holding zapošljava više od 4.500 ljudi i okuplja 16 kompanija, uključujući poznate brendove kao što su Klas, Vispak, Sprind, Solana Tuzla, Zenička industrija mlijeka, Oaza, AC Food, Svjetlostkomerc, te ima značajne udjele u Bosnalijeku i Sarajevo-osiguranju .

Strategija rasta i akvizicije

AS Holding je poznat po strategiji preuzimanja domaćih kompanija s ciljem njihovog razvoja. Primjeri uključuju preuzimanje Vispaka, koji je iz gubitaša postao profitabilna firma s dobiti od 3,2 miliona KM u 2024. godini, te preuzimanje tekstilnih firmi Napredak iz Tešnja i Fortitudo iz Travnika, koje su revitalizirane i integrirane u grupaciju.

Pod vodstvom Rusmira Hrvića, AS Holding je postao simbol uspješnog domaćeg biznisa koji doprinosi ekonomskom razvoju Bosne i Hercegovine, stvarajući radna mjesta i promovirajući domaće brendove na regionalnom i međunarodnom tržištu.

Poslovni rezultati

2023. godina za kompaniju AS Holding bila je najuspješnija poslovna godina, naročito kada je o izvozu i finansijski rezultatima riječ. Proizvodi Zlatna džezva, Tops, Maza, Kent napolitanke, Oaza, te asortiman Klas-a, nalaze se i na policama izvan Bosne i Hercegovine, i potvrda su konkurentnosti AS Holdinga u svijetu.

Ipak, nakon godina rasta i snažnog širenja na bosanskohercegovačkom tržištu, poslovna imperija pod vodstvom Rusmira Hrvića suočava se s ozbiljnim izazovima. Poslovni rezultati kompanija pokazuju da kompanije posluju u u turbulentnim globalnim ekonomskim prilikama i da je inflacija stavila većinu njih pred izazove.

Najnoviji finansijski pokazatelji za 2024. godinu otkrivaju znatno usporavanje poslovanja, a u nekim segmentima i padove u prihodima i dobiti, naročito kod ključnih nositelja grupacije: AS d.o.o. Jelah i matične kompanije AS Holding. Razlog tome su i investicije koje su realizirane tokom 2024. godine.

Srce sistema pod pritiskom

Najveći šok dolazi iz upravo najvažnijih jedinica grupacije. AS d.o.o. Jelah zabilježio je u 2024. godini pad prihoda od preko 30 miliona KM, dok je dobit pala sa gotovo 38 miliona KM na samo 5,7 miliona.

Ni AS Holding d.o.o. Tešanj, krovna struktura ove grupacije, nije pošteđena. Prihodi su smanjeni sa 44 miliona KM na nepunih 15 miliona, dok je dobit pala sa 31,2 miliona KM na milion KM.

Za razliku od centralnih struktura, brojne kompanije u većinskom ili potpunom vlasništvu AS Holdinga pokazuju znatno stabilnije performanse. Primjera radi, Bosnalijek d.d. Sarajevo, gdje AS Holding ima značajan vlasnički udio, bilježi blagi pad prihoda ali istovremeno porast dobiti od preko 2,6 miliona KM, što ukazuje na jaču operativnu efikasnost.

Poseban primjer stabilnog, pa čak i rastućeg poslovanja unutar grupacije AS Holding predstavljaju Solana d.d. Tuzla, Sprind d.d. Rajlovac – Sarajevo, kao i Oaza d.o.o. Tešanj. Solana je u 2024. ostvarila prihod od 43,94 miliona KM, što je porast u odnosu na 41,87 miliona KM iz prethodne godine. Istovremeno, neto dobit preduzeća porasla je sa 8,15 miliona KM na 9,75 miliona KM, što potvrđuje efikasno upravljanje troškovima i otpornost na tržišne pritiske.

Grupa stabilnih i profitabilnih firmi

Slično tome, iako u znatno manjim apsolutnim brojkama, Sprind pokazuje znakove oporavka. Prihod se zadržao na gotovo identičnom nivou (9,26 miliona KM u 2023. naspram 9,22 miliona KM u 2024.), ali je dobit gotovo udvostručena, sa 458 hiljada KM na 848 hiljada KM.

U grupu stabilnih i profitabilnih firmi svakako se može uvrstiti i Oaza d.o.o. Tešanj, proizvođač prirodne izvorske vode. Ova firma je ostvarila blagi ali kontinuirani rast — prihod u 2024. iznosi 4,97 miliona KM (prema 4,70 miliona KM godinu ranije), dok je dobit porasla na 1,34 miliona KM sa prošlogodišnjih 1,27 miliona KM. Iako nisu među najvećim kompanijama po obimu, Oaza pokazuje zavidan nivo stabilnosti, s visokim omjerom dobiti u odnosu na prihod, što je osobina malog broja kompanija u tekućim makroekonomskim uslovima.

Pad profitabilnosti i rast gubitaka

Međutim, ne dijele svi taj optimizam. Klas d.d. Sarajevo, iako simbol domaće prehrambene industrije, bilježi znatan pad dobiti — s preko 1,4 miliona na svega 90.000 KM, uz tek blagi pad prihoda. Još gori pokazatelji dolaze iz kompanije Vispak d.o.o. Visoko, koja je sa 3,5 miliona KM dobiti u 2023. pala na svega 318.000 KM — gotovo deset puta manje, uprkos rastu prihoda.

Posebnu pažnju zaslužuje AC Food iz Velike Kladuše, gdje se produbljuju gubici — 2024. godina zatvorena je s negativnim rezultatom od preko 3,3 miliona KM, gotovo duplo više nego prethodne godine.

Finansijski pregled kompanija

S.B.