Stari problemi, novi rekordi: Javna preduzeća decenijama u vrhu liste poreznih dužnika

Porezna uprava FBiH objavila je pregled poreznih obveznika s iznosom duga po osnovu poreza, doprinosa, taksi i drugih naknada većih od 50.000,00 KM, prema evidencijama kantonalnih poreznih ureda, koji na dan 31.03.2025 godine ukupno iznosi 2,7 milijarde KM.

Ako uzmemo u obzir da je ukupan dug prošle godine bio oko 2,3 milijarde KM, to predstavlja porast od približno 400 miliona KM, odnosno 17% više u odnosu na isti period prošle godine.

Na osnovu analize podataka iz dokumenta Porezne uprave FBiH Akta.ba donosi detaljnu usporedbu zaduženosti firmi po općinama, s posebnim naglaskom na broj dužnika, ukupne dugove i općine najvećnim dužnicima.

Analiza podataka iz Porezne uprave FBiH pokazuje da javna preduzeća čine najveći dio ukupnog poreznog duga u Federaciji. Među njima se posebno izdvajaju rudnici koji posluju u okviru Javnog preduzeća Elektroprivreda BiH (JP EPBiH), poput Rudnika Kreka iz Tuzle, RMU Zenica, Breza i Kakanj, a njihova dugovanja samo rastu.

Najzaduženije firme i preduzeća su iz Sarajeva, Tuzle, Zenice, Breze i Kaknjaj, pri čemu su Sarajevo i Tuzla i po broju zaduženih firmi i po ukupnom iznosu duga na vrhu liste. Posebno je zabrinjavajuće što značajan broj firmi koje su trenutno u stečaju i dalje figuriraju kao veliki porezni dužnici.

Sarajevo ima najveći broj dužnika i najveći ukupan iznos duga koji sa oko 1.000 zaduženih firmi iznosi 679.799.200 KM.

Top 6 općina/gradova po broju zaduženih firmi

Općina	Broj zaduženih firmi	Ukupni dug (KM)
Sarajevo	1,000	679.799.200
Mostar	311	257.350.500
Tuzla	309	295.346.900
Bihać	168	28.326.050
Zenica	129	237.002.500
Bugojno	111	38.479.430

U podacima se nalaze firme sa Ilidže koje pojedinačno duguju višemilionske iznose, npr:

• Dallas BH – 13.6 miliona KM
• B&H Airlines (stečaj) – 1.9 miliona KM
• M-PACK (stečaj) – 967.908 KM

Ilidža ukupno ima nekoliko firmi sa dugovima višim od 8 miliona KM.

Top 6 općina/gradova po visini ukupnog duga

Općina	Ukupni dug (KM)	Broj firmi
Sarajevo	679.799.200	1,000
Tuzla	295.346.900	309
Mostar	257.350.500	311
Zenica	237.002.500	129
Breza	139.159.200	15
Kakanj	118.758.600	34

OPĆINE S NAJVIŠE FIRMI KOJE IMAJU VISOKE POREZNE DUGOVE

➤ Dugovi iznad 5 miliona KM:

• Sarajevo prednjači s čak 12 firmi koje duguju više od 5 miliona KM.

• Slijede Mostar i Tuzla sa po 6 firmi.

• Zenica ima 4 firme, dok su Travnik, Konjic, i nekoliko drugih općina prisutni s po 1–2 firme u ovom rangu.

Firme sa dugom većim od 5 miliona KM (izbor):

Firma	Općina	Dug (KM)
JP "EPBiH" DD - ZD RMU "Breza" DOO	Breza	134.7 miliona
JP "EPBiH" DD - ZD RMU "Kakanj" DOO	Kakanj	107.3 miliona
"BINAS" DD	Bugojno	10.4 miliona
"RAD" DD (stečaj)	Cazin	6.0 miliona
"Fortuna" DD (stečaj)	Gračanica	22.0 miliona
"Dallas BH" DOO	Ilidža	13.7 miliona
"Granit" DD (stečaj)	Jablanica	8.1 miliona
"Elektrobosna-N" DOO	Jajce	5.6 miliona
JU "Dom zdravlja Konjic"	Konjic	11.5 miliona
JU "Opća bolnica Konjic"	Konjic	8.1 miliona

➤ Dugovi iznad 10 miliona KM:

• Sarajevo: 7 firmi

• Mostar: 5 firmi

• Tuzla: 4 firme

• Zenica: 2 firme

➤ Dugovi iznad 20 miliona KM:

• Sarajevo: 5 firmi

• Mostar i Zenica: po 2 firme

• Tuzla i Travnik: po 1 firma

➤ Dugovi iznad 50 i 100 miliona KM:

• Sarajevo ostaje vodeći s 3 firme iznad 50 miliona, od čega 2 prelaze 100 miliona KM.

• Mostar, Tuzla i Zenica imaju po jednu firmu sa dugom većim od 100 miliona KM.

• Travnik ima jednu firmu iznad 50 miliona, ali nijednu iznad 100 miliona.

Napominjemo da je općinama poput Breze i Kaknja, visoki dug koncentrisan u malom broju velikih dužnika i to javnih preduzeća, posebno rudnicima.

JAVNA PREDUZEĆA – NAJVEĆI DUŽNICI​

Na kraju, ono što je već poznato godinama top 10 poreznih dužnika su gotovo isključivo javna preduzeća:

• JP EPBiH i rudnici Kreka, Zenica, Breza, Kakanj
• Željeznice FBiH
• KJKP GRAS Sarajevo
• Sveučilišna bolnica Mostar

Njihov ukupan zbir duga prelazi 1.1 milijardu KM.

Preduzeće	Općina	Dug (KM)
JP "EPBiH" DD - ZD Rudnici "Kreka" DOO	Tuzla	171.6 miliona
JP "Željeznice FBiH"	Sarajevo	157.8 miliona
JP "EPBiH" DD - ZD RMU "Zenica" DOO	Zenica	143.2 miliona
JP "EPBiH" DD - ZD RMU "Breza" DOO	Breza	134.7 miliona
KJKP "GRAS" DOO	Sarajevo	108.3 miliona
JP "EPBiH" DD - ZD RMU "Kakanj" DOO	Kakanj	107.3 miliona
JP "EPBiH" DD - ZD RMU "Abid Lolić" DOO	Travnik	52.7 miliona
KJKP "Vodovod i Kanalizacija" DOO	Sarajevo	11.6 miliona
JKP "Zenicatrans prevoz putnika" (stečaj)	Zenica	5.3 miliona
JP "Komos" DD (stečaj)	Mostar	4.9 miliona

Sve ove firme su javna preduzeća ili ustanove, što predstavlja već godinama poznatu strukturu najvećih poreznih dužnika u Federaciji BiH. Dugovanja javnog sektora, posebno u rudarskoj, željezničkoj i zdravstvenoj djelatnosti, kontinuirano rastu, bez naznaka ozbiljnog smanjenja, uprkos višegodišnjim upozorenjima

NAJVEĆI DUŽNICI U STEČAJU​

Firma (stečaj)	Općina	Dug (KM)
"Hidrogradnja" DD	Sarajevo	66.6 miliona
Željezara "Zenica" DOO	Zenica	45.7 miliona
"Fortuna" DD	Gračanica	22.0 miliona
PS "Vitezit" DOO	Vitez	18.5 miliona
"Zrak" DD	Sarajevo	12.6 miliona
"AMA" DOO	Vogošća	11.8 miliona
"Konjuh" DD	Tuzla	11.7 miliona
"KTK Visoko" DOO	Visoko	11.5 miliona
"Fering" DD	Tuzla	10.1 miliona
"Granit" DD	Jablanica	8.1 miliona

Ove firme su praktično ugašene ili u fazi likvidacije, ali i dalje figuriraju kao porezni dužnici s milionskim iznosima.

Primjeri poput "Hidrogradnje" iz Sarajeva, Željezare Zenica i "Vitezita" iz Viteza pokazuju da se dugovi firmi koje više ne obavljaju aktivnu djelatnost zadržavaju u evidenciji, što dodatno povećava ukupni teret.