RS uvodi konkurenciju u platni promet: banke izjednačene s fintech kompanijama

Utvrđivanjem Nacrta zakona o platnim uslugama, Vlada Republike Srpske napravila je značajan iskorak u reformi platnog sistema, kojim se po prvi put banke izjednačavaju sa fintech kompanijama i otvara tržište za nove učesnike u oblasti platnog prometa.

Direktor institucije elektronskog novca "Lova“ Boris Majstorović za Fenu ocjenjuje da se ovim zakonom ukida dosadašnji monopol banaka u platnom sistemu, koji je postojao još od reforme iz 2001. godine.

''Do sada su banke bile praktično jedini učesnici u platnom sistemu. Predloženi zakon po prvi put uvodi konkurenciju, jer pored banaka u platni sistem ulaze institucije elektronskog novca, platne institucije, mikro-kreditna društva, ali i potpuno novi subjekti - pružaoci usluga pristupa informacijama o računima'' - objašnjava Majstorović.

Prema njegovim riječima, uvođenje novih učesnika trebalo bi da dovede do razvoja savremenijih i efikasnijih platnih rješenja, ali i do smanjenja cijena usluga za krajnje korisnike.

''Konkurencija bi trebalo da rezultira bržim, jeftinijim, sigurnijim i modernijim načinima elektronskog plaćanja, kako za građane, tako i za privredu'' - smatra Majstorović.

On navodi da je Nacrt zakona o platnim uslugama u RS u najvećoj mjeri usklađen sa Direktivom Evropske unije o platnim uslugama (PSD2) iz 2018. godine, koja se već primjenjuje u državama Evropske unije, kao i u Srbiji.

''Ovo rješenje je praktično preuzeto iz evropske regulative, uz manje prilagođavanje domaćem tržištu'' - dodaje Majstorović.

Kada je riječ o efektima zakona na poslovanje kompanija koje pružaju digitalna platna rješenja, Majstorović navodi da će nova zakonska rješenja omogućiti dodatne usluge i veću automatizaciju procesa.

''Zakon će nam omogućiti, uz saglasnost korisnika, pristup njihovim računima u bankama, što znači da će korisnici moći da objedine više računa iz različitih banaka u jednoj aplikaciji'' - pojašnjava on.

To će, kako kaže, omogućiti brže izvršavanje platnih naloga, jednostavnije plaćanje računa i potpunu digitalizaciju procesa, umjesto dosadašnjih poluautomatskih i ručnih procedura.

Majstorović dodaje da će se u budućnosti sve više plaćati putem QR koda, pa apeluje da se u narednom periodu razmotri njegovo standardizovanje, po uzoru na Srbiju.

''Standardizovan QR kod, koji bi bio obavezan na računima i fakturama, znatno bi pojednostavio plaćanja, jer bi korisnik jednim skeniranjem završio cijeli proces'' - kaže Majstorović.

Takva rješenja bi, po njegovim riječima, dodatno ubrzala modernizaciju platnog sistema i olakšala svakodnevna plaćanja građanima.

Budući da se radi o najvećoj reformi platnog sistema u BiH u posljednjih 25 godina, Majstorović je mišljenja da je neophodno dodatno informisati i edukovati građane i privredu o promjenama koje zakon donosi.

Nacrt zakona o platnim uslugama treba da se nađe na jednoj od narednih redovnih sjednica Narodne skupštine RS.

Predlagač zakona je Ministarstvo finansija RS u kojem kažu da su ciljevi predloženih rješenja otvaranje tržišta platnih usluga za nove pružaoce platnih usluga – platne institucije, koje će konkurisati bankama kao tradiocionalnim finansijskim organizacijama, jačanje tržišne konkurencije, primjena tehnoloških inovacija u izvršavanju pojedinačnih iterakcija platne transakcije, veću zaštitu korisnika platnih usluga, sigurno i transparentno poslovanje pružalaca usluga plaćanja, putem jasnog propisivanja kapitalnih zahtjeva, vlasničkih i upravljačkih zahtjeva, kao i putem nadzora nad poslovanjem kojeg će vršiti Agencija za bankarstvo RS.

''Cilj je i lakše i brže obavljanje platnog prometa bezgotovinskim instrumentima plaćanja, smanjenje gotovog novca u opticaju, te unapređenje obima e-trgovine'' - navode u Ministarstvu.

Osim toga, donošenje ovog zakona takođe predstavlja jedan od najznačajnijih zahtjeva za priključenje evropskom platnom sistemu za prekogranična plaćanja u evrima – SEPA (Single Euro Payments Area).

U Ministarstvu navode i da je predloženi zakon izrađen u skladu sa zahtjevima iz Plana rasta za Zapadni Balkan.