Firme u vlasništvu funkcionera dobile preko 3.000 tendera od države

Javna preduzeća i institucije u Bosni i Hercegovini godinama sklapaju milionske poslove sa firmama izabranih funkcionera, krećući se na samoj ivici zakonitosti uz čest ulazak u klasični sukob interesa.

Podaci sa platforme Integrity watch BiH pokazuju da su ove firme od 2019. do 2025. godine dobile 3.237 ugovora i to uglavno kroz direktni sporazum čime se najnetransparentniji vid javnih nabavki koristi kao alat za legalizaciju poslovnih veza između vlasti i privatnih porodičnih firmi.

Prema ovoj bazi firma „Elvik“ iz Srebrenika u vlasništvu poslanika SDA u Skupštini tuzlanskog kantona Edina Vikala je definitivni šampion po vrijednosti ugovora koje je sklapala sa državom.

Ova firma je tako u julu 2023. godine kao član grupe ponuđača, zajedno sa još dvije firme sa tuzlanskom „Elektrodistribucijom“ sklopila ugovor vrijedan nepuna četiri miliona maraka i to za građevinske i elektromontažne radove na priključenju, izgradnji i rekonstrukciji Eeo na području opština Gračanica, Gradačac i Srebrenik.

Ugovor za iste radove, ali samostalno, a ne kao dio grupe ponuđača i to u ograničenom postupku nabavke su potpisali i u maju prošle godine sa „Elektrodistribucijom“ iz Tuzle, a njegova vrijednost je bila 1.659.485 KM.

Pozamašan ugovor su, prema bazi „Integrity watch“ potpisali i 2019. godine kada su takođe sa „Elektrodistribucijom“ sklopili posao od 827.320 KM i to za izvođenje građevinskih radova u već pomenutim opštinama Gračanica, Gradačac i Srebrenik.

Generalno, kada se podvuče crta, ugovori ove firme sklopljeni sa javnim sektorom u posljednjih sedam godina ukupno iznose 9,4 miliona maraka.

Milionski poslovi ministra za ljudska prava BiH

Ni firma „Nam“ iz Tuzle u vlasništvu ministra za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine Sevlida Hurtića ne preza od poslova sa državom. Tako su sa Ministarstvom obrazovanja i nauke tuzlanskog kantona 2022. godine sklopili ugovor za nabavku udžbenika vrijedan 2.603.868,75 KM.

Za udžbenike su sa istim ministarstvom potpisali ugovor i 2023. godine vrijedan 990.996,41 KM.

Sa Federalnim ministarstvom za izbjeglice i raseljena lica su 2022. godine dogovorili nabavku udžbenika za učenike povratnike u RS za nacionalnu grupu predmeta i taj posao su naplatili 739.180 maraka.

Važno je napomenuti da je Hurtić od marta 2021. godine do oktobra 2022. predsjedavao skupštinom Grada Doboja, da bi od oktobra 2022. do januara 2023. godine bio ministar trgovine i turizma RS, a u januaru 2023. postaje ministar za ljudska prava i izbjeglice BiH.

Podsjećamo, Transparency International u BiH ga je zbog poslova sa državom 2023. godine prijavio za sukob interesa, a prošle godine je kažnjen novčano, umanjenjem dijela plate. Ukupno, firma “Nam” ministra Hurtića od države je dobila poslove vrijedne preko osam miliona maraka.

Preduzeće „HNR“ Kalesija porodična je firma u kojoj je zaposlen Nihad Hamzić vijećnik stranke „Narod i pravda“ u Općinskom vijeću Kalesija.

Sa Federalnim ministarstvom za izbjeglice i raseljena lica sklopili su prošle godine ugovor za visokogradnju, obnovu i izgradnju privrednih, poljoprivrednih, vjerskih i društvenih objekata povratnika kao članovi grupe ponuđača sa još nekoliko preduzeća, vrijedan šest miliona maraka.

Sa opštinom Kalesija su krajem prošle godine sklopili ugovor za izradu bunara i vodovodne mreže vrijedan 374.039,92 KM. Ugovor za radove na sportskoj dvorani vrijedan 185.714 KM su sklopili takođe sa opštinom Kalesija i to pretrpošle godine.

Meso od milion maraka od vijećnika Semića

Vijećnik SDA u Skupćini općine Visoko Esad Semić vlasnik je preduzeća Industrija mesa „Semić“ koja je redovni dobavljač mesa i proizvoda od mesa Ministarstva odbrane Bosne i Hercegovine i Kazneno popravnog zavoda Sarajevo.

Sa Ministarstvom odbrane BiH su za nabavku svježeg mesa sklopili ugovor 2023. godine, za koji su dobili 706.666,67 KM.

Krajem prošle godine od Kazneno popravnog zavoda Sarajevo dobijaju posao vrijedan 830.407,18 KM takođe za nabavku mesa i mesnih proizvoda.

Jedan od vlasnika firme „BH sigurnost“ iz Tuzle, pored Nasera Orića je i Smajo Mandžić zastupnik u Skupštini Tuzlanskog kantona. Mandžić se na toj poziciji nalazi od 2018. godine kada je osvojio svoj prvi mandat.

To ga nije spriječilo da posredstvom svoje firme 2020. godine sklopi ugovor za usluge agencije za zaštitu vrijedan 511.650 KM sa „BH poštama“ iz Sarajeva.

Sa poštama je i 2022. godine sklopio ugovor vrijedan skoro pola miliona maraka sa PDV-om, takođe za usluge zaštite.

Dok „Šume“ propadaju, firme lokalnih moćnika cvjetaju

I odbornik SDS-a u Skupštini opštine Kalinovik Duško Stanić ne bježi od poslova sa javnim preduzećima, tačnije sa „Šumama Srpske“, odnosno sa ŠG „Zelengora“ Kalinovik.

Samo ove godine njegovo preduzeće “MD” ugovorilo je dva posla vrijedna 478.000 KM i to za usluge sječe i izrade šumskih drvnih sortimenata.

Prethodno je od “Zelengore” dobio poslove čija vrijednost premašuje dva miliona maraka.

Ovo su prema pomenutoj bazi najvrijedniji ugovori koje su firme u vlasništvu izabranih zvaničnika sklapale sa javnim preduzećima i institucijama, ali svakako nisu jedini.

Od firmi koje ozbiljno posluju sa državom a koje su u vlasništvu funkcionera ističu se još i „Drvo promet Đurić“ iz Kneževa u vlasništvu Manojla Đurića odbornika Socijalističke partije Srpske u Skupštini opštine Kneževo sa ugovorima vrijednim oko dva miliona maraka.

Treba istaći da je zakonima o sukobu interesa na svim nivoima zabranjeno firmama u vlasništvu izabranih zvaničnika da posluju sa državom ali u FBiH od 2013. Godine ne postoji nadležno tijelo dok se u Republici Srpskoj zbog uskog tumačenja od strane komisije izriče mali broj sankcija.

Inače, platforma Integrity Watch za Bosnu i Hercegovinu vizualizira te tendere od 2019. godine i pomaže zainteresovanoj javnosti da vidi koje kompanije redovno dobijaju javne ugovore, kolika je njihova vrijednost, od kojih institucija potiču, te postoji li povezanost između javnih funkcionera i tih kompanija ili ugovora.

Cilj platforme je da poveća transparentnost i poboljša pristup informacijama, omogućavajući praćenje potencijalnih sukoba interesa, nezakonitog uticaja i korupcije.