Unsko-sanski kanton (USK) suočava se s kontinuiranim smanjenjem broja stanovnika, koje je posljedica negativnog prirodnog priraštaja i većeg broja odseljenih u odnosu na doseljene. Prema podacima Federalnog zavoda za statistiku, procijenjeni broj stanovnika USK-a od 2021. do 2025. godine smanjen je za 5.853, dok je tokom prošle godine migracijski saldo bio negativan za 480 osoba.
Prema procjenama Federalnog zavoda za statistiku, Unsko-sanski kanton je sredinom 2021. godine imao 264.248 stanovnika, a sredinom 2025. godine 258.395. To znači da je za četiri godine broj stanovnika smanjen za približno 2,2 posto. U odnosu na 2024. godinu, kada je procijenjeno 259.586 stanovnika, riječ je o smanjenju za 1.191 osobu.
Jedan od ključnih pokazatelja demografskih kretanja jeste prirodni priraštaj. Tokom 2025. godine u Unsko-sanskom kantonu registrirano je 1.399 živorođene djece, dok su umrle 2.143 osobe. Negativni prirodni priraštaj iznosio je 744, što znači da je broj umrlih bio veći od broja rođenih za 744.
U poređenju s prethodnom godinom, broj živorođenih povećan je za 64, s 1.335 u 2024. na 1.399 u 2025. godini. Istovremeno, broj umrlih povećan je sa 2.097 na 2.143, pa je negativni prirodni priraštaj smanjen sa 762 na 744. Ipak, taj pomak nije značajnije promijenio ukupnu demografsku sliku kantona. Negativan prirodni priraštaj bilježen je i prethodnih godina: 2021. godine iznosio je 1.409, 2022. godine 844, a 2023. godine 753.
Pored prirodnog smanjenja broja stanovnika, dodatni problem predstavljaju migracije. Prema biltenu „Migracije stanovništva 2025“, u Unsko-sanski kanton doselilo se 1.887 osoba, dok su se iz njega odselile 2.367 osobe. Migracijski saldo iznosio je minus 480.
Od ukupnog broja doseljenih, 1.419 osoba došlo je iz drugih dijelova Federacije BiH, 452 iz Republike Srpske, a 16 iz Brčko distrikta. S druge strane, od 2.367 odseljenih, njih 1.552 preselilo se u druge dijelove Federacije BiH, 341 u Republiku Srpsku, deset u Brčko distrikt, dok je za 464 osobe registriran odlazak u inozemstvo.
Podaci o migracijama prema dobnim grupama pokazuju da su najveći gubici zabilježeni među stanovništvom u životnoj dobi od 20 do 39 godina. U grupi od 20 do 24 godine migracijski saldo iznosio je minus 54, od 25 do 29 godina minus 129, od 30 do 34 godine minus 61, a od 35 do 39 godina minus 69. Zbirno posmatrano, u tim dobnim grupama Unsko-sanski kanton imao je negativan migracijski saldo od 313 osoba.
U strukturi odseljenih primjetna je i razlika prema spolu. Tokom 2025. godine iz kantona su se odselile 1.474 žene i 893 muškarca. Među doseljenima je također bilo više žena, 1.236, u odnosu na 651 muškarca.
Podaci o registriranim odlascima u inozemstvo pokazuju da je od ukupno 464 odlaska iz Unsko-sanskog kantona najviše evidentirano prema Sloveniji, 232, te Austriji, 191. U Hrvatsku su registrirana 24 odlaska, Srbiju osam, Njemačku sedam, Nizozemsku jedan i Japan jedan odlazak.
Posebno je značajan podatak da je Unsko-sanski kanton učestvovao s 31,6 posto u ukupnom broju registriranih odlazaka u inozemstvo iz Federacije BiH, kojih je tokom 2025. godine bilo 1.470. To znači da je gotovo svaki treći registrirani odlazak iz Federacije BiH u inozemstvo evidentiran upravo iz ovog kantona.
Posmatrano po gradovima i općinama, negativan migracijski saldo zabilježen je u većini lokalnih zajednica. Najveći je u Velikoj Kladuši, minus 197, zatim Bosanskoj Krupi, minus 123, te Cazinu, minus 87. Negativan saldo bilježe i Ključ, minus 44, Bužim, minus 37, te Bosanski Petrovac, minus tri. U Bihaću je broj doseljenih i odseljenih bio jednak, po 442, pa je migracijski saldo bio nula. Sanski Most je, za razliku od većine drugih lokalnih zajednica, imao pozitivan saldo od 11 osoba.
Istraživanje Federalnog zavoda za statistiku o migracijama zasniva se na evidencijama prebivališta i boravišta koje vodi Agencija za identifikacione dokumente, evidenciju i razmjenu podataka BiH. Obuhvata promjene prebivališta i boravišta između općina, gradova i država, dok promjene adrese unutar istog naseljenog mjesta nisu uključene. Kada je riječ o odlascima u inozemstvo, za 2025. godinu evidentirani su samo oni građani koji su svoj odlazak prijavili nadležnom organu.
Zbog toga se broj registriranih odlazaka ne može poistovjetiti s ukupnim brojem građana koji su napustili kanton ili zemlju. Ipak, podaci pokazuju obim evidentiranih migracija i njihove pravce, a negativan saldo potvrđuje da je broj odseljenih iz Unsko-sanskog kantona veći od broja doseljenih.
Kada se migracijski pokazatelji posmatraju zajedno s prirodnim kretanjem stanovništva, vidljivo je da se demografsko smanjenje odvija po dva osnova. Broj umrlih godinama je veći od broja rođenih, dok kanton istovremeno bilježi više odseljenih nego doseljenih. Posebno je značajan gubitak stanovništva u dobi od 20 do 39 godina, što ukazuje na demografski izazov koji se ne odnosi samo na trenutni broj stanovnika nego i na budući radni i razvojni potencijal ovog područja.
Podaci o procjenama stanovništva, prirodnom kretanju, migracijama i registriranim odlascima u inozemstvo navode se u najnovijim biltenima Federalnog zavoda za statistiku „Demografska statistika 2025“ i „Migracije stanovništva 2025“.
