Uprkos planu EU: Uvoz gasa iz Rusije bilježi rast

Uvoz gasa iz Rusije, uprkos dogovoru Evropske unije da odustane od tog izvora, zabilježio je rast u prvim mjesecima ove godine u odnosu na isti period lani.

Ruski utapljeni prirodni gas (LNG) i dalje stiže preko Španije, Francuske, Belgije i Holandije, dok su isporuke gasovodima koncentrisane prema Mađarskoj, Slovačkoj i Grčkoj.

Prema izvještaju evropske agencije ACER, koja okuplja nacionalne energetske regulatore, uvoz ruskog gasa gasovodima povećan je za sedam odsto, dok je kod LNG-a zabilježen rast od 11 odsto, što je posebno izraženo nakon marta.

Agencija navodi da je uvoz povećan jer dobavljači ubrzavaju isporuke prema ranije sklopljenim ugovorima prije nego što zvanične zabrane stupe na snagu.

Novi ugovori su praktično zabranjeni od marta ove godine, dok bi postojeći trebali postepeno isteći tokom 2027. godine kako bi se izbjegli poremećaji na tržištu.

Infrastrukturni izazovi i alternativni pravci

Dodatni faktor za ubrzavanje dogovorenih isporuka bio je i sukob na Bliskom istoku.

Analitičari ističu da su se evropski tržišni akteri, suočeni sa globalnim poremećajima, oslonili na dostupne izvore i u potpunosti iskoristili fleksibilnost postojećih ugovora.

Trenutno ruski gas zadovoljava 12 odsto ukupnih potreba EU, ali je ta zavisnost izrazito visoka u nekoliko zemalja – Mađarska i Slovačka pokrivaju 70 do 80 odsto svojih potreba, a Grčka između 50 i 55 odsto.

Glavni izazov za Evropsku uniju više nije sama dostupnost zamjenskog gasa, već pitanje da li će postojeća infrastruktura moći kvalitetno odgovoriti zadatku kako bi se srednjoevropske zemlje snabdijevale iz drugih pravaca.

Kao jedna od ključnih alternativa izdvaja se uvoz preko LNG terminala na Krku u Hrvatskoj, čiji kapacitet iznosi nešto više od šest milijardi kubnih metara godišnje.

Unija također računa na povećanje rumunske proizvodnje u Crnom moru, kao i na uvoz južnim koridorom iz Azerbejdžana.

Zvanična zabrana uvoza ruskog LNG-a stupa na snagu u januaru naredne godine, dok zabrana uvoza gasovodima počinje od septembra 2027. godine.