Podjele među saveznicama u fokusu NATO samita u Hagu

Lideri NATO-a sastali su danas u Hagu na samitu visokog rizika, na kojem će se raspravljati o podizanju potrošnje za odbranu na pet posto BDP-a i pitanju uloge Kijeva za pregovaračkim stolom.

Iako su formalni sastanci lidera zakazani za kasnije tokom dana, jutarnji program je već aktivan, uključujući NATO Public Forum i NATO Summit Defence Industry Forum, na kojima su prisutni visoki zvaničnici, ministri i stručnjaci.

Predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski već je dao izjave za medije, upozoravajući da bi Rusija mogla napasti članicu NATO-a u narednih pet godina, te je pozvao na brže uvođenje sankcija protiv kompanija koje isporučuju komponente za ruske projektile.

Uprkos jutarnjim logističkim izazovima, uključujući moguće sabotaže željezničke mreže u blizini amsterdamskog aerodroma, samit se odvija prema planu. Lideri, uključujući predsjednika SAD-a Donalda Trumpa, očekuju se u Hagu tokom popodneva, a večeras je planirana svečana večera koju će ugostiti holandski kralj Willem-Alexander.

Glavne teme samita uključuju prijedlog povećanja izdvajanja za odbranu na 5% BDP-a i ulogu Ukrajine u budućim pregovorima.

Još prije sedmicu dana činilo se da sve ide dobro. Generalni sekretar NATO-a Mark Rutte bio je optimističan da će evropske članice i Kanada prvi put pristati da izdvajaju najmanje onoliko ekonomskog rasta na odbranu koliko to čine Sjedinjene Američke Države.

Međutim, Španija je potom odbacila novi cilj NATO-a da svaka zemlja troši 5 posto svog bruto domaćeg proizvoda na potrebe odbrane, nazivajući taj prijedlog 'nerazumnim'. Trump također insistira na tom procentu. Savez funkcioniše na osnovu konsenzusa, što znači da je potrebna saglasnost svih 32 članice.

Dan kasnije, Trump je izjavio da SAD ne bi trebale poštovati taj cilj.

"Ne mislim da mi trebamo, ali mislim da oni trebaju", rekao je.

Trump je oštro kritikovao vladu premijera Pedra Sancheza, rekavši da će NATO morati da se pozabavi Španijom te da je Španija veoma slab platiša. Također je kritikovao i Kanadu kao 'slabog platišu'.

Španija je prošle godine bila zemlja s najmanjim izdvajanjima za odbranu unutar saveza, trošeći manje od 2 posto svog BDP-a na odbrambene troškove, dok je Kanada trošila 1,45 posto, prema podacima NATO-a.

Evropske saveznice i Kanada također žele da Ukrajina bude glavna tema samita, ali strahuju da Trump možda ne želi da predsjednik Volodimir Zelenski bude u centru pažnje.