Sjedinjene Američke Države upozorile su strane finansijske institucije da bi mogle biti izložene sankcijama ukoliko nastave poslovati sa sankcioniranim iranskim bankama i drugim finansijskim institucijama. Washington poručuje da sankcije mogu biti uvedene bez prethodne najave, u okviru pojačane kampanje ekonomske izolacije Irana.
Američko Ministarstvo finansija pozvalo je finansijske institucije izvan SAD-a da preispitaju svoje veze s iranskim finansijskim sektorom i prekinu odnose koji ih mogu izložiti američkim sekundarnim sankcijama.
"Strane finansijske institucije koje nastave poslovati sa sankcioniranim iranskim finansijskim institucijama mogle bi se u bilo kojem trenutku naći na meti sankcija bez prethodne najave te bi trebale odmah poduzeti korake za prekid takvih aktivnosti i odnosa", navedeno je u upozorenju Ministarstva finansija SAD-a.
Pojačana ekonomska izolacija Irana
Upozorenje dolazi u okviru operacije Economic Outcast, koju je američko Ministarstvo finansija pokrenulo 24. augusta ove godine. Cilj američkih mjera je presijecanje finansijskih kanala koje Iran koristi za međunarodne transakcije i zaobilaženje sankcija. Washington je pritom značajno povećao rizik sekundarnih sankcija za kompanije i finansijske institucije koje nastavljaju određene poslove s Iranom.
Od kraja augusta SAD intenzivira mjere ekonomske izolacije Teherana, dok su posljednjih sedmica sankcije i druga ograničenja obuhvatila finansijski sektor, kriptovalute, željeznicu, automobilsku industriju, proizvodnju i mreže povezane s nabavkom opreme za iranski vojni sektor.
Američke vlasti ranije su upozorile da finansijske institucije koje omogućavaju pranje novca ili zaobilaženje sankcija u korist Irana rizikuju gubitak pristupa američkom finansijskom sistemu.
Iran koristi "bankarstvo u sjeni"
Poseban fokus američkih vlasti stavljen je na iranski sistem takozvanog "bankarstva u sjeni". Riječ je, prema tvrdnjama američkog Ministarstva finansija, o mreži posrednika, paravan-kompanija, mjenjačnica i računa u drugim državama preko kojih se obavljaju međunarodne transakcije i zaobilaze sankcije.
Washington je početkom oktobra poduzeo mjere i protiv mreže A7, za koju američke vlasti tvrde da je korištena za zaobilaženje sankcija. Prema podacima američke Mreže za suzbijanje finansijskog kriminala (FinCEN), posrednici povezani s tom mrežom obradili su više od 17 milijardi dolara između januara 2025. i juna 2026. godine. Američke vlasti navode da su pojedini dijelovi mreže korišteni i za transakcije povezane s iranskom prodajom nafte i nabavkom oružja.
Američko Ministarstvo finansija posljednjih mjeseci poduzimalo je mjere i protiv finansijskih institucija izvan Irana zbog veza s iranskim finansijskim sistemom. U septembru je, između ostalog, sankcionirana ruska VTB banka zbog, kako je navedeno, uloge u zaobilaženju sankcija Iranu i uspostavljanja korespondentnih odnosa sa sankcioniranim iranskim bankama.
Rat dodatno zaoštrio odnose
Najnovije upozorenje dolazi nakon dodatnog zaoštravanja odnosa Washingtona i Teherana. SAD je krajem februara pokrenuo rat protiv Irana, tokom kojeg je eliminirano vodstvo zemlje, uz zahtjev da Teheran prekine aktivnosti povezane s nuklearnim programom.
Iranski odgovor bio je usmjeren i prema američkim saveznicima u Zalivu, dok su poremećaji na jednom od ključnih svjetskih trgovačkih pravaca doprinijeli snažnom rastu cijena energenata i gnojiva.
Najnovijim upozorenjem Washington sada dodatno stavlja fokus na banke i druge finansijske institucije iz trećih zemalja, poručujući da poslovanje sa sankcioniranim iranskim subjektima može dovesti do američkih sankcija i bez prethodnog upozorenja.
