EK: Strateška transformacija regionalne saradnje u Jadransko-jonskoj regiji

Evropska komisija je odobrila revidirani Akcioni plan za Strategiju Evropske unije za jadransko-jonsku regiju (EUSAIR), čime je označen početak naredne razvojne etape zasnovane na jačanju regionalne povezanosti i održivosti.

EUSAIR okuplja deset zemalja iz regiona, među kojima su četiri države članice Evropske unije – Grčka, Hrvatska, Italija i Slovenija – kao i pet zemalja koje se nalaze u procesu pristupanja Uniji: Albanija, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Srbija. Uz njih, strategiji se pridružio i San Marino, jedina zemlja učesnica koja nije članica EU.

Cilj ove široke koalicije jeste izgradnja zajedničkog odgovora na izazove koji nadilaze nacionalne granice i iskorištavanje regionalnih potencijala kroz koordinisanu akciju.

Od svog uspostavljanja, Strategija je bila fokusirana na četiri tematska stuba – plavu održivu ekonomiju, unapređenje transportne i energetske povezanosti, očuvanje kvaliteta okoliša te razvoj održivog turizma.

Tokom prethodne decenije, ovi prioriteti su doprinijeli boljoj regionalnoj integraciji, razvoju inovacijskih centara u većim pomorskim lukama, uvođenju ruta koje podržavaju održivi obalni turizam, kao i implementaciji sigurnosnih mjera u pomorskom sektoru. Djelovanje EUSAIR-a u velikoj mjeri se nadovezuje na ključne politike Evropske unije, uključujući Evropski zeleni dogovor, Digitalnu strategiju i Zelenu agendu za Zapadni Balkan.

Najnovija revizija Akcionog plana donosi važne tematske i strukturne promjene.

U okviru nove verzije dokumenta, uveden je peti stub koji se odnosi na jačanje socijalne kohezije.

Ovaj segment ima za cilj da smanji društvene i ekonomske razlike među zemljama regije, poveća angažman mladih te unaprijedi društvenu uključenost. Uz dodatni stub, Strategija sada uključuje i tri horizontalna prioriteta: proširenje, razvoj kapaciteta te podsticanje istraživanja, inovacija i tehnološkog napretka. Poseban fokus stavljen je i na tri međusektorske oblasti koje obuhvataju cirkularnu ekonomiju, zeleni razvoj ruralnih područja i digitalizaciju. Uvođenje ovih elemenata oslikava promjenjivi politički i ekonomski kontekst u regiji i potrebu za dinamičnijim mehanizmima prilagođavanja.

Nova struktura upravljanja Strategijom osmišljena je kako bi se povećala politička podrška, uključile šire interesne grupe i ubrzalo donošenje odluka. Time se želi dodatno osnažiti institucionalni kapacitet za realizaciju regionalnih inicijativa, kao i osigurati usklađenost sa širim ciljevima Evropske unije.

Nova faza Strategije usmjerena je na osnaživanje saradnje među učesnicama, dublju integraciju sa politikama EU i jačanje regionalne otpornosti. Evropska komisija i zemlje uključene u inicijativu ostaju privržene ciljevima socijalnog i ekonomskog razvoja, zaštite okoliša i intenzivnije evropske integracije.