Kategorije podobnosti, izgleda i sadržine oznake kategorije audio-vizuelnog djela

Službeni Glasnik RS, broj: 42, 20.05.2025. godine

Na osnovu člana 29. stav 7. Zakona o audio-vizuelnim djelatnostima (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 56/22), direktor Javne ustanove Audio-vizuelni centar Repu- blike Srpske, 13.5.2025. godine, d o n o s i

P R A V I L N I K

O POSTUPKU UTVRĐIVANJA KRITERIJA

ZA ODREĐIVANJE KATEGORIJAPODOBNOSTI, IZGLEDAI SADRŽINE OZNAKE KATEGORIJE AUDIO-VIZUELNOG DJELA

Član 1.

Ovim pravilnikom propisuje se postupak utvrđivanja kriterija za određivanje kategorija podobnosti, izgleda i sadržine oznake kategorije audio-vizuelnog djela.

Član 2.

Ovaj pravilnik se ne primjenjuje na filmove koji se prikazuju u okviru smotri, sajmova, nacionalnih revija, retrospektiva, festivala, edukativnih programa, internih zatvorenih projekcija učesnika audio-vizuelne industrije, te prigodnih projekcija u okviru međunarodne saradnje.

Član 3.

Distributer i prikazivač je dužan da prije prvog stavljanja u promet vizuelnog djela ili njegovog javnog prikazivanja na odgovarajući i jasno vidljiv način istakne kategoriju audio- vizuelnog djela koja mu je dodijeljena s ciljem zaštite djece i mladih od sadržaja audio-vizuelnog djela koji je neprimjeren njihovom uzrastu, u skladu sa Zakonom o audio-vizuelnim djelatnostima (u daljem tekstu: Zakon) i ovim pravilnikom.

Član 4.

Audio-vizuelno djelo se ne preporučuje maloljetnicima ako u sebi sadrži eksplicitne scene nasilja, pornografiju, scene ubistva, netolerancije, psovke ili neki drugi neprimjeren sadržaj, u skladu sa Zakonom.

Član 5.

(1) U ovisnosti o sadržaju iz člana 4. ovog pravilnika, određuje se kategorizacija audio-vizuelnog djela i utvrđuje oznaka njegove podobnosti za prikazivanje maloljetnim licima.

(2) Kriteriji za određivanje kategorija podobnosti audio-vizuelnog djela razvrstani su u ovisnosti o uzrastu maloljetnih lica kojima se audio-vizuelno djelo ne preporu- čuje.

(3) Oznaka bilo koje kategorije audio-vizuelnog djela iz čl. 6, 7, 8. i 9. ovog pravilnika ne može zamijeniti nadzor roditelja, odnosno staratelja djeteta i maloljetnika i isključiti od- govornost za pristup neprimjerenom sadržaju audio-vizuelnog djela od strane djeteta i maloljetnika.

Član 6.

Djeci mlađoj od sedam godina ne preporučuje se gledanje audio-vizuelnog djela:

1) čiji sadržaj prikazuje ponašanje i sadrži riječi koje se odnose na diskriminaciju, izuzev ukoliko je jasno stavljeno do znanja da se takvo ponašanje ili govor ne odobrava ili se takva ponašanja ili riječi izražavaju u historijskom ili naučnom kontekstu,

2) koja prikazuju diskriminaciju likova sa kojima djeca lahko mogu da se povežu,

3) u kojima je pominjanje ili upotreba opojnih droga po-

sebno naznačena ukoliko nije praćena posebnom porukom protiv upotrebe opojnih droga,

4) prikazuje potencijalno opasna ponašanja za koja je vjerovatno da će ih djeca oponašati,

5) prikazuje upotrebu lahko dostupnih predmeta koji se mogu koristiti kao oružje,

6) čiji sadržaj stavlja u fokus lica sa izraženim antisoci- jalnim ponašanjem za koja je vjerovatno da će ih djeca oponašati,

7) prikazuju golotinju u seksualnom kontekstu i nagovještavaju seksualne aktivnosti,

8) prikazuju zastrašujuće prizore i situacije u kojima su likovi u opasnosti, izuzev ako su takve scene rijetke i kratko traju.

Član 7.

Djeci mlađoj od 12 godina ne preporučuje se gledanje audio-vizuelnih djela koja:

1) prikazuju upotrebu opojnih droga i drugih opasnih supstanci,

2) prikazuju opasna ponašanja koja mogu biti oponašana kao što su samoubistvo ili samopovređivanje,

3) prikazuju ponašanje ili radnje čija je svrha stvaranje seksualnog uzbuđenja,

4) dominantno prikazuju zastrašujuće prizore i situacije u kojima su likovi u opasnosti,

5) ugrožavaju psihofizički razvoj djeteta svjesno ga do- vodeći u zabludu o polnom identitetu.

Član 8.

Djeci mlađoj od 14 godina ne preporučuje se gledanje audio-vizuelnih djela koja:

1) prikazuju ponašanja koja predstavljaju diskriminaciju ili mržnju po osnovu rase, pola, jezika, nacionalne pripadnosti, vjeroispovijesti, socijalnog porijekla, rođenja, obrazovanja, imovinskog stanja ili drugog osobnog svojstva, izuzev ako je takav sadržaj prikazan u nepodržavajućem smislu,

2) prikazuju upotrebu opojnih droga i drugih opasnih supstanci u kontekstu podsticanja i promoviranja upotrebe opojnih droga i drugih opasnih supstanci,

3) detaljno prikazuju opasna ponašanja koja mogu biti oponašana kao što su samoubistvo ili samopovređivanje, narušavanje zdravlja ili izmjena izgleda koje nisu zdravstveno opravdane,

4) prikazuju ponašanje ili radnje čija je primarna ili jedi- na svrha stvaranje seksualnog uzbuđenja,

5) prikazuju zastrašujuće prizore sa fokusom na seksualne ili sadističke prijetnje i nasilje koje sadrži scene nanošenja bola ili povreda.

Član 9.

Licima mlađim od osamnaest godina ne preporučuje se gledanje audio-vizuelnog djela:

1) čiji sadržaj izričito navodi na kršenje propisa kojima je uređena oblast krivičnog zakonodavstva ili na izvršenje krivičnih djela,

2) koje prikazuje naročito štetno ponašanje, kao što je detaljno prikazivanje nasilja, opasnih radnji, učestale upotrebe opojnih droga i drugih opasnih supstanci, sugerisanja da žrtva uživa u nasilju i poziva na nasilje ili druge neprihvatljive radnje, koje predstavlja rizik za pojedinca i društvo,

3) koje prikazuje eksplicitne seksualne scene, podstiče interesiranje za seksualno zlostavljanje, seksualne aktivnosti gdje ne postoji pristanak partnera,

4) koje podstiče ponašanja povezana sa nasiljem i prouzrokovanjem štete,

5) koje podstiče kockanje.

Član 10.

Izuzetno od čl. 6, 7, 8. i 9. ovog pravilnika, kategorije video-igara, a određuju se na osnovu “PEGI klasifikacije video-igara” (engl. Pan European Game Information), shodno primjenjujući odredbe Zakona o audio-vizuelnim djelatnostima kojima je uređena starosna dob djece i maloljetnih lica u odnose na koju se kategorije utvrđuju.

Član 11.

(1) Zabranjena je distribucija, prodaja i iznajmljivanje audio-vizuelnog djela maloljetnicima čija kategorija nije primjerena njihovom uzrastu, u skladu sa Zakonom.

(2) Audio-vizuelna djela iz stava 1. ovog člana moraju

imati vidljivo upozorenje da su njihova distribucija, prodaja i iznajmljivanje zabranjeni maloljetnim licima, u skladu sa Zakonom.

(3) Ukoliko sadržina audio-vizuelnog djela može da naškodi moralnom, fizičkom ili mentalnom razvoju maloljetnika, pravno lice ili preduzetnik koji obavlja audio-vizuelnu

djelatnost dužno je da, prilikom stavljanja u promet ili javnog prikazivanja tog audio-vizuelnog djela, istakne oznaku da se audio-vizuelno djelo ne preporučuje licima mlađim od 7, 12, 14, odnosno 18 godina, u ovisnosti o kategoriji audio-vizuelnog djela, u skladu sa čl. 5, 6, 7, 8. i 9. ovog pravilnika.

Član 12.

Starosne granice preporučene dostupnosti audio-vizuelnog djela u smislu ovog pravilnika su:

1) kategorija “7” označava audio-vizuelna djela čiji sadržaj nije preporučen za djecu mlađu od sedam godina,

2) kategorija “12” označava audio-vizuelna djela čiji sadržaj nije preporučen za djecu mlađu od 12 godina,

3) kategorija “14” označava audio-vizuelna djela čiji sadržaj nije preporučen za djecu mlađu od 14 godina,

4) kategorija “18” označava audio-vizuelna djela čiji sadržaj nije preporučen za lica mlađa od 18 godina.

Član 13.

(1) Označavanje kategorije audio-vizuelnog djela vrši se isticanjem grafičke oznake, odnosno simbola određene kategorije audio-vizuelnog djela unutar kruga, sljedećeg izgleda:

1) kategorija “7” - providan krug unutar kojeg je zelenom bojom upisan broj 7,

2) kategorija “12” - providan krug unutar kojeg je žutom bojom upisan broj 12,

3) kategorija “14” - providan krug unutar kojeg je narandžastom bojom upisan broj 14,

4) kategorija “18” - providan krug unutar kojeg je crvenom bojom upisan broj 18.

(2) Grafički prikaz oznaka iz stava 1. ovog člana nalazi se u Prilogu 1 ovog pravilnika, koji čini njegov sastavni dio.

(3) Pored označavanja kako je propisano u st. 1. i 2. Ovog člana, distributer, odnosno prikazivač može pred početak emitiranja pisanim tekstom i glasovnom porukom izreći upozorenje o određenoj kategoriji audio-vizuelnog djela.

Član 14.

Zabranjeno je javno prikazivanje audio-vizuelnog djela čija sadržina teško ugrožava fizički, mentalni ili moralni razvoj maloljetnika, u skladu sa Zakonom.

Član 15.

(1) Distributer i prikazivač su dužni pismenim putem obavijestiti Javnu ustanovu Audio-vizuelni centar Republike Srpske (u daljem tekstu: Centar) o kategoriji dodijeljenoj pojedinačnom audio-vizuelnom djelu koje je Centar sufinansirao putem javnih konkursa u fazi proizvodnje sedam dana prije prvog javnog prikazivanja ili stavljanja u promet, u skladu sa Zakonom.

(2) Obavijest iz stava 1. ovog člana sadrži sljedeće podatke:

1) kojima se audio-vizuelno djelo identificira, a to su naziv, godina proizvodnje i autori audio-vizuelnog djela,

2) o vremenu i načinu distribucije, odnosno prikazivanja audio-vizuelnog djela, kao i podatke o distributeru, odnosno prikazivaču,

3) o dodijeljenoj kategoriji i opisu audio-vizuelnog djela i obrazloženje razloga za dodijeljenu kategoriju.

Član 16.

Nakon dostavljene obavijesti iz člana 15. st. 1. i 2. Ovog pravilnika, Centar može zatražiti promjenu dodijeljene kategorije audio-vizuelnom djelu čiju proizvodnju je sufinansirao ukoliko kategorija nije dodijeljena u skladu sa Zakonom i ovim pravilnikom.

Član 17.

(1) Direktor Centra, nakon dostavljene obavijesti iz člana 15. st. 1. i 2. ovog pravilnika, dostavlja Komisiji za vrednovanje projekata, koja je audio-vizuelno djelo predložila za sufinansiranje, na razmatranje dodijeljenu kategoriju audio- vizuelnog djela, u skladu sa Zakonom i ovim pravilnikom.

(2) Rok za dostavljanje mišljenja Komisije iz stava 1. ovog člana je tri radna dana.

(3) Ukoliko Komisija iz stava 1. ovog člana utvrdi da je dodijeljena kategorija audio-vizuelnog djela iz stava 1. Ovog člana dodijeljena u skladu sa ovim pravilnikom i Zakonom, Centar o tome bez odlaganja obavještava distributera, odnosno prikazivača.

Član 18.

(1) Ukoliko Komisija za vrednovanje projekata iz člana 17. stav 1. ovog pravilnika utvrdi da dodijeljena kategorija audio-vizuelnog djela nije dodijeljena u skladu sa ovim pravilnikom i Zakonom, Centar o tome bez odlaganja obavještava distributera, odnosno prikazivača i traži promjenu dodijeljene kategorije, koja mora biti izvršena u skladu sa čl. 6, 7, 8. i 9. ovog pravilnika.

(2) Kada distributer, odnosno prikazivač dostavi izmijenjenu kategorizaciju audio-vizuelnog djela iz člana 16. stav

1. ovog pravilnika i Komisija za vrednovanje projekata utvrdi da je nova kategorija audio-vizuelnog djela dodijeljena u skladu sa ovim pravilnikom i Zakonom, Centar bez odlaganja o tome obavještava distributera, odnosno prikazivača.

Član 19.

Ukoliko distributer, odnosno prikazivač ne uskladi kategoriju audio-vizuelnog djela sa odredbama ovog pravilnika i Zakona, bit će odgovoran za prekršaj iz člana 55. stav 1. Zakona.

Član 20.

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objave u “Službenom glasniku Republike Srpske”.

Broj: 2-223/25

13. maja 2025. godine

Banja Luka

Direktor,

Anja Ilić, s.r.