Lukavačka Koksara na ivici kolapsa: U 2024. gubitak od 118 miliona KM

Koksara d.o.o. Lukavac ( bivša Global Ispat Koksna Industrija Lukavac (GIKIL), nekadašnji simbol industrijske moći Bosne i Hercegovine, suočava se s najtežom krizom u svojoj historiji. Finansijski gubici, infrastrukturni problemi, zastarjela tehnologija i upravljačka nestabilnost doveli su ovu kompaniju, koja zapošljava oko 900 radnika, na rub opstanka, te se već godinama nalazi na listi najvećih gubitaša u FBiH.

Analizirajući finansijsko poslovanje Koksare na portalu Akta.ba u posljednjih pet godina, primjetan je drastičan pad iz stabilnog poslovanja u duboku krizu. Godine 2020. kompanija je ostvarila prihod od 232,8 miliona KM uz simboličnu dobit od 162.864 KM, što je ukazivalo na stabilnost, ali i ograničen rast.

Već 2021. godine, prihodi su porasli na 432,6 miliona KM, a dobit na 62,6 miliona KM, zahvaljujući povećanoj potražnji za koksom i stabilnim tržišnim uslovima. Međutim, 2022. godine, iako je prihod dostigao rekordnih 604,5 miliona KM, dobit je iznosila samo 1,13 miliona KM, što ukazuje na rastuće operativne troškove i poremećaje u lancu snabdijevanja. Situacija se dodatno pogoršala 2023. godine, kada je prihod pao na 450,5 miliona KM, a kompanija zabilježila gubitak od 19,2 miliona KM, dijelom zbog gubitka ključnog partnera, Željezare Smederevo, koja je činila 80% poslovanja.

Akta Registar

Najkritičnija je bila 2024. godina, kada je prihod opao na 297,8 miliona KM, a gubitak narastao na 118,4 miliona KM, usljed prekida željezničkog saobraćaja zbog poplava i klizišta u Jablanici, što je onemogućilo uvoz sirovina i prisililo kompaniju na skuplji cestovni transport, smanjujući proizvodnju za 40% .​

Ova finansijska kriza dodatno je produbljena infrastrukturnim problemima, upravljačkom nestabilnošću i pravnim izazovima. Poplave i klizišta u Jablanici 2024. godine oštetili su ključnu željezničku prugu kojom se uvozio kameni ugalj iz Luke Ploče, što je dovelo do povećanja troškova transporta i smanjenja proizvodnje.

Upravljačka kriza eskalirala je ostavkom generalnog direktora Almina Suljića u novembru 2024. godine, nakon čega je upravljanje privremeno preuzeo Osman Abadžić. Gradonačelnik Lukavca, Edin Delić, istakao je da je vlasnička struktura kompanije nejasna, a upravljanje nefunkcionalno, što dodatno komplikuje situaciju.​

Pored toga, bivši predsjednik Nadzornog odbora i suvlasnik GIKIL-a, Pramod Mittal, optužen je za organizovani kriminal i zloupotrebu položaja, uključujući pronevjeru od 11 miliona eura i neispunjavanje investicionih obaveza.

Koksara je bila jedan od najvećih izvoznika u BiH, s izvozom od oko 400.000 tona koksa godišnje. Zatvaranje kompanije ugrozilo bi ne samo 900 radnih mjesta, već i poslovanje oko 400 partnerskih firmi.

S.B