Prebijanje dugova: Počinju prijave na prvu multilateralnu kompenzaciju u RS

Prva multilateralna kompenzacija u RS biće sprovedena do 30. oktobra, čime će zvanično početi prebijanje dugova koje bi trebalo značajno olakšati poslovanje preduzećima i smanjiti nelikvidnost privrede.

Multilateralna kompenzacija je način kompenzovanja, tj. prebijanja obaveza i potraživanja između  učesnika koji su prijavili svoje obaveze u sistem. Pri tome, učesnici ne moraju biti istovremeno u dužničko-povjerilačkom odnosu, ali imaju potraživanja i obaveze prema najmanje jednom od učesnika u multilateralnoj kompenzaciji.

Vladimir Blagojević, portparol Privredne komore Republike Srpske, pojašnjava za portal Akta.ba da su učesnici obavezne multilateralne kompenzacije, odnosno svi poslovni subjekti, iz privatnog i javnog sektora, obavezni da prijave neizmirene nesporne obaveze koje su dospjele za plaćanje do 1.9.2015. godine.

"S obzirom da se registracija učesnika i prijava obaveza za sprovođenje osnovne multilateralne kompenzacije vrši u periodu od 26.10. do 30.10.2015. godine, još je teško procijeniti u kojem sektoru će najviše biti kompenzovanih obaveza. Dakle, tek poslije završetka ovog procesa registracije, moći ćemo sa sigurnošću potvrditi gdje će se najviše kompenzovati obaveze", navodi on. 

Blagojević ističe da je Privredna komora Republike Srpske insistirala na donošenju i implementaciji ovog zakona s ciljem smanjenja dijela nenaplaćenih potraživanja koja su izuzetno velika, odnosno smanjenja nelikvidnosti koja predstavlja jedan od najvećih problema privrede Republike Srpske.

Saša Grabovac, iz Udruženja ekonomista RS - SWOT, kazao je da će primjena Zakona o jedinstvenom sistemu za multilateralne kompenzacije i cesije za preduzeća imati pozitivne efekte, prije svega što će preduzeća prijavljivanjem svojih obaveza i njihovom kompenzacijom smanjiti obaveze u svojim bilansima.

"Kompenzacija kao vid plaćanja prisutan je bio i u dosadašnjoj praksi, ali je bio vezan za maksimalno tri, do četiri preduzeća. Ovaj sistem omogućava da se poveže čitav niz preduzeća, koja će u tom procesu svima njima smanjiti obaveze. Na kraju će imati zdravije bilanse, ali i manje potrebe za plaćanje gotovinom koja će s obzirom na nisku privrednu aktivnost sigurno dobro doći", ističe Grabovica.

Podsjeća da je osnovni cilj usvajanja ovog zakona bio da poboljša likvidnost preduzeća, a jedna od ključnih stvari je da bi i državni organi i institucije trebali da učestvuju u istom.  "Naime poznato je da su iste veliki kolekvijalni dužnici, pa bi se time smanjile obaveze privrede prema državi, jer bi se obaveze 'prebijale' sa onim kojima javni sektor ima prema privredi", navodi on.

Inače, učesnici sistema su svi subjekti uključeni u budžetski sistem Republike Srpske, privredna društva, banke, osiguravajuća društva, mikrokreditne organizacije, agencije, organizacioni dijelovi u Republici Srpskoj onih poslovnih subjekta sa sjedištem u Federaciji Bosne i Hercegovine i Brčko Distriktu Bosne i Hercegovine, sportska društva, preduzetnici, poljoprivredna gazdinstva i druga pravna lica koja obavljaju poslovanje posredstvom bankovnih računa.

Osim mogućnosti za prebijanje dugova kroz platformu će biti moguće i prenošenje dugova. 

Prema dosadašnjim informacijama, velika je zainteresovanost privednika da upravo preko ovog zakona riješe nagomilana dugovanja, odnosno potraživanja koja međusobno imaju.

Platformu je razvila Banjalučka berza u saradnji sa Ministarstvom finansija RS, koja će biti zadužena za tehnički dio posla.

U Banjalučkoj berzi smatraju da će primjena sistema znatno olakšati naplatu potraživanja jer će se imati u vidu kompletna potraživanja na nivou države i bit će moguća prodaja potraživanja.

Rješavanje problema nelikvidnosti Među mjerama poslovne zajednice za mjere Ekonomske politike Republike Srpske za 2015. godinu, kada je u pitanju rješavanje problema nelikvidnosti, prijedlog Privredne komore Republike Srpske bila je implementacija Zakona o jedinstvenom sistemu za multilateralne kompenzacije i cesije. Vlada Republike Srpske prihvatila je zahtjev poslovne zajednice i usvojila provedbena akta, kojim je definisano da se prva obavezna multilateralna kompenzacija u Jedinstvenom sistemu za multilateralne kompenzacije i cesije sprovede od 26.10.2015. do 10.11.2015. godine. Tako je odlukom Vlade RS od 03.09.2015. godine, a na osnovu "Zakona o jedinstvenom sistemu za multilateralne kompenzacije i cesije", nastala obaveza za sve poslovne subjekte registrovane u Republici Srpskoj da se prijave na Jedinstveni sistem za multilateralnu kompenzaciju. Zakon je objavljen je u martu 2014. godine u Službenom glasniku RS broj 20/14, a njime je propisano da organizator sprovodi obaveznu multilateralnu kompenzaciju dva puta godišnje, i to u aprilu i oktobru, te da se odlukom detaljnije utvrđuju kalendar za realizaciju svake pojedinačne obavezne multilateralne kompenzacije, dodatni period za izvršavanje cesija i organizovanje aukcija za prodaju potraživanja, kao i dodatne multilateralne kompenzacije.

S. Bijedić