Pravilnik o održavanju gornjeg stroja pruga željeznica Republike Srpske (314)

Službeni glasnik Republike Srpske, broj 88, 09.09.2022.

 

Na osnovu člana 12. stav 3. Zakona o željeznicama Republike Srpske (“Službeni glasnik Republike Srpske”, br. 19/17, 28/17 i 100/17) i člana 76. stav 2. Zakona o republič-oj upravi (“Službeni glasnik Republike Srpske”, br. 115/18, 111/21, 15/22 i 56/22), ministar saobraćaja i veza d o n o s i

 

PRAVILNIK

O ODRŽAVANJU GORNJEG STROJA PRUGA ŽELJEZNICA REPUBLIKE SRPSKE (314)

 

GLAVA I. OSNOVNE ODREDBE

Uvodne odredbe Član 1.

Ovim pravilnikom uređuju se organizacija i način vršenja nadzora i pregleda pruge, kao i tehnički uvjeti, tehnički parametri i mjere za održavanje gornjeg stroja pruga normalnog kolosijeka nominalne širine 1.435 mm, pruga uzanog kolosijeka širine 760 mm i radovi koji se moraju preduzimati za bezbjedan i uredan željeznički saobraćaj za konvencionalne brzine do 160 km/h na prugama Republike Srpske, kao i vremenski rokovi i način provjere ispravnosti pruge i njenih elemenata.

Željeznička infrastruktura Član 2.

(1) Željeznička infrastruktura obuhvaća donji i gornji stroj pruge, objekte na pruzi, stanične kolosijeke, telekomunikaciona, signalno-sigurnosna, elektrovučna, elektroenergetska i ostala postrojenja i uređaje na pruzi, opremu pruge, zgrade i ostale objekte na željezničkim službenim mjestima, koji su u funkciji organiziranja i reguliranja željezničkog saobraćaja, sa zemljištem koje služi tim zgradama, pružni pojas i zračni prostor iznad pruge u visini od 12 m, odnosno 14 m kod dalekovoda napona preko 220 kV, računajući iznad gornje ivice šine (GIŠ).

(2) Donji stroj se sastoji iz zemljanog trupa i objekata i služi kao podloga gornjem stroju.

(3) Gornji stroj se sastoji od kolosijeka, skretnica i ukrštaja i služi kao neposredna podloga za kretanje šinskih vozila.

(4) Elementi gornjeg stroja su: šine, kolosiječni pribor, pragovi i zastor.

(5) Pruga je bezbjedna za saobraćaj ako su njeni sastavni dijelovi ispravni i ako se na pruzi obavlja saobraćaj brzinama i sa osovinskim pritiskom propisanim ovim pravilnikom i važećim redom vožnje.

(6) Upravljanje i održavanje željezničke infrastrukture vrše “Željeznice Republike Srpske” a.d. (u daljem tekstu: ŽRS), odnosno ovisna preduzeća u okviru “Željeznica Republike Srpske” a.d., u skladu sa odlukom koju donosi Vlada Republike Srpske.

Podjela željezničkih pruga Član 3.

(1) Podjelu i kategorizaciju pruga određuje vlasnik infrastrukture prema odredbama važećih TSI, COTIF-u i UIC- fishama.

(2) U ovisnosti o širini kolosijeka, pruge se dijele na: pruge normalnog kolosijeka širine 1.435 mm i pruge uzanog kolosijeka širine 760 mm.

(3) Prema broju kolosijeka pruge se dijele na: jednokolosiječne, dvokolosiječne i višekolosiječne.

(4) Prema vrsti vuče pruge se dijele na: elektrificirane i neelektrificirane. Elektrificirane pruge na mreži ŽRS koriste monofazni sistem elektrifikacije sa nazivnim naponom 25 kV i frekvencijom 50 Hz.

(5) Prema vrsti željezničkog saobraćaja pruge se dijele na: pruge za putnički saobraćaj, pruge za teretni saobraćaj i pruge za mješoviti željeznički saobraćaj. Kod manjih želje-nica, u koje spadaju i ŽRS, uglavnom, sve pruge se koriste za sve vrste saobraćaja, iz tradicionalnih, tehničkih i ekonomskih razloga.

(6) Na osnovu karakteristika terena (reljef, geološki sklop, hidrološke prilike) željezničke pruge se dijele na: ravničarske pruge i pruge u riječnim dolinama, pruge u valovito-brežuljkastom terenu, brdske pruge, planinske pruge, gradske i prigrad- ske pruge i lokalne pruge u velikim gradovima.

(7) Prema obimu saobraćaja i značaju za unutrašnji i međunarodni saobraćaj pruge se kategoriraju na:

1) magistralne pruge, od značaja za međunarodni saobraćaj, obuhvaćene Evropskim sporazumom o najvažnijim međunarodnim željezničkim prugama,

2) regionalne pruge, od značaja za regionalni i lokalni saobraćaj,

3) lokalne pruge, od značaja za lokalni saobraćaj.

(8) Sa stanovišta održavanja, pruge se kategoriraju na pruge I., II. i III. reda, te pruge uzanog kolosijeka I. i II. reda.

Magistralne i regionalne pruge, sa stanovišta održavanja, predstavljaju pruge I. reda u daljem tekstu ovog pravilnika, a lokalne pruge, sa stanovišta održavanja, predstavljaju pruge II. i III. reda u daljem tekstu ovog pravilnika.

Tehničke karakteristike pruga i kolosijeka Član 4.

Na osnovu važećih akata za bezbjednost na prugama Re- publike Srpske, određeni su: najmanji poluprečnici krivina, maksimalni nagibi, uvjeti za međusobno ukrštanje pruga, ukrštanje pruga sa drugim saobraćajnicama, priključivanje pruge i kolosijeka na pruge drugih zemalja, kao i uvjeti za postavljanje i ugrađivanje na željezničkom zemljištu plino- voda, vodovoda i drugih vrsta cjevovoda, kao i svih vrsta električnih, telefonskih, telegrafskih i drugih linija i vodova, bilo da se oni ukrštaju sa željezničkom prugom ili idu para- lelno sa njom ili samo zadiru u prostor pruge.

Obezbjeđenje tehničkog jedinstva na pruzi Član 5.

Pri održavanju kolosijeka, postrojenja i uređaja na pruzi moraju se primijeniti propisi kojima je regulirana oblast željeznica, kao i drugi tehnički propisi i normativi koji se odnose na pruge i postrojenja, objekte i uređaje na pruzi, be- zbjednost i urednost željezničkog saobraćaja, ukoliko nisu u suprotnosti sa odredbama ovog pravilnika.

Dužina pruge i kolosijeka Član 6.

(1) Dužina pruge, za potrebe održavanja pruge i eksploa- tacije željeznice, prikazuje se kao građevinska, stvarna, ek-ploataciona, mjerodavna:

1) građevinska dužina pruge mjeri se po osi kolosijeka od početne do završne tačke građenja, a kod stanica i ostalih službenih mjesta na pruzi mjeri se po glavnom prolaznom kolosijeku,

2) stvarna dužina pruge je dužina prijevoznog puta, a mjeri se od sredine do sredine stanične zgrade, odnosno od sredine do sredine službenih mjesta,

3) eksploataciona ili saobraćajna dužina pruge je stvar- na dužina pruge koja je u eksploataciji. Povremeno ukinut ili uveden saobraćaj na nekoj pruzi utiče na izračunavanje prosječne eksploatacione dužine te pruge. Prosječna eksplo- ataciona dužina pruge dobija se redukcijom eksploatacione dužine srazmjerno broju dana u kojima je, u toku jedne godi- ne, bila u saobraćaju,

4) mjerodavna dužina pruge dobija se proračunom kada se, u svrhu potrebe održavanja, dužina svih kolosijeka koriguje određenim koeficijentima.

(2) Kolosijek između izlazne i ulazne skretnice susjednih stanica ili drugih službenih mjesta, u građevinskom smislu, jeste kolosijek na otvorenoj pruzi. Dužina kolosijeka u stani- cama i ostalim službenim mjestima prikazuje se kao ukupna, stvarna i korisna:

1) ukupna (puna, građevinska) dužina staničnog kolosijeka je odstojanje mjereno po osi kolosijeka od početka ula-ne skretnice do početka izlazne skretnice, odnosno do kraja odvojnog kolosijeka (do grudobrana slijepog kolosijeka), što znači da u ukupnu dužinu kolosijeka ulaze i dužine skretnica;

2) stvarna dužina staničnog kolosijeka je dužina kolosijeka između krajeva odvojnih skretnica, odnosno od kraja odvojne skretnice do kraja odvojnog slijepog kolosijeka;

3) korisna dužina je dio kolosijeka na koji se mogu po- staviti vozila, s tim da ne ometaju vožnju na susjednom ko- losijeku. Položaj početne i krajnje tačke korisne dužine ko- losijeka u ovisnosti je o tomu da li je stanica sa skretničkim osiguranjem ili bez skretničkog osiguranja, o vrsti skretnič- kog osiguranja, da li je kolosijek prolazni ili slijepi, a prema tome kao početna ili krajnja tačka korisne dužine staničnih kolosijeka može biti: ulazni i izlazni međik, ulazni međik i izlazni signal, kraj ulazne izolovane šine i izlazni signal, kraj

izolacije skretnice i izlazni signal, ulazni međik (kraj ulazne izolovane šine, kraj izolacije skretnica), grudobran i izlazni međik (izlazni signal, početak izolovane šine, početak izola- cije skretnice).

(3) Međik se u službenim mjestima vidno obilježava stal- nom oznakom u skladu sa standardom BAS P.B8.031. Međi- ci se postavljaju na ono mjesto gdje je odstojanje kolosijeka koji su međusobno povezani istom skretnicom ili ukrštajem “najmanje dovoljno rastojanje”, a koje osigurava da zausta- vljeno vozilo na jednom od kolosijeka ne ometa vožnju po drugom kolosijeku. Na prugama Republike Srpske međik se postavlja na mjestu gdje je rastojanje kolosijeka 3,50 m mje- reno upravno na simetralu skretničkog ugla. Kod priključaka na otvorenoj pruzi ovo rastojanje iznosi 4 m, te na prugama uzanog kolosijeka 3,15 m, a kod priključaka na otvorenoj pruzi 3,50 m i ako je jedan kolosijek normalan, a drugi uzani 3,25 m, a kod priključaka na otvorenoj pruzi 3,75 m. Kod normalnog kolosijeka u krivinama poluprečnika manjeg od 250 m, kao i kod uzanog kolosijeka u krivinama polupreč- nika manjeg od 900 m, ova odstojanja povećavaju se prema odredbama uputstva.

Pružne oznake Član 7.

(1) Obilježavanje stacionaže, tehničkih elemenata i parametara pruge, objekata i postrojenja za potrebe održavanja pruge vrši se pružnim oznakama. Pružne oznake su: kilometarske i hektometarske, za osu i visinu kolosijeka, za krivine, padokaze, za tunele i granične znake. Oblik, mjere i ugrađivanje svake od navedenih pružnih oznaka regulirani su posebnim BAS tehnič- kim standardom. Odstojanje pružnih oznaka od ose kolosijeka predstavljeno je u Tabeli 1.

Tabela 1. Odstojanje pružnih oznaka od ose najbližeg kolosijeka

Vrsta pružne oznake	Za pruge normalne širine kolosijcka (mm)		Zabpruge uzanog kolosijeka (mm)
	I. i II. reda	III. reda
1. Odstojanje zareza kojim se obilježava osa kolosijeka na pružnim oznakama	2.500	2.300	1.600
2. Odstojanje najbližeg dijcla kilometarskog i hektomelarskog znaka. oznake za osu i visinu kolosijeka. oznakc za krivinu	2.440	2.240	1.540
3. Odstojanje najbližcg dijela pa- dokaza kod kolosi jeka u pravoj, kao i u krivinama poluprečnika jcdnakog i vcćcg od 250 m, kod normalnog kolosijcka bez nad- v išcnja, kod uzanog kolosijeka u krivinama bcz prosirenja i nadvi- šcnja kolosijcka	2.500	2.500	1.900

 

Izuzetno, kod pruga u eksploataciji, menadžer infrastrukture može odobriti da gorenavedena odstojanja budu i veća, kao i da najmanja odstojanja najbližeg dijela pružnih oznaka od ose kolo- sijeka navedenih u Tabeli 1. pod 2. iznose 2.200 mm, a za uzani kolosijek 1.300 m. Pri ovome, menadžer infrastrukture određuje i odstojanje zareza za osu kolosijeka.

(2) Visina stalnih oznaka navedenih u Tabeli 1. pod 2. iznad gornje ivice bliže šine iznosi za pruge normalnog ko- losijeka maksimalno 50 mm, a za pruge uzanog kolosijeka maksimalno 40 mm.

(3) Odstojanje padokaza, mjereno od ose kolosijeka u krivinama pruga normalne širine kolosijeka poluprečnika manjeg od 250 m, kao i za kolosijek sa nadvišenjem, može se povećati prema tabelama 2. i 3. Kod pruga uzanog kolosijeka u krivinama sa proširenjem i nadvišenjem kolosijeka mora se povećati prema tabelama 5. i 6. 

(4) Kilometarskim i hektometarskim oznakama ozna- čava se odstojanje od početka prema kraju pruge na svakih 1.000 m, odnosno na svakih 100 m, mjereno kod jednokolo- siječnih pruga po osi kolosijeka, a kod dvokolosiječnih pruga po osi planuma. Sve kilometarske i hektometarske oznake sa parnim brojevima postavljaju se s desne, a hektometar- ske oznake sa neparnim brojevima s lijeve strane pruge. ŽRS mogu odobriti da se i kilometarske oznake sa neparnim bro- jevima mogu ugrađivati s lijeve strane pruge. Isto tako, ŽRS mogu odobriti da se, zbog terenskih ili iz drugih razloga, ki- lometarske i hektometarske oznake mogu postavljati samo s jedne strane pruge. Površina na kojoj su brojevi vertikalna je i uspravna na osu kolosijeka i okrenuta je prema smjeru saobraćaja, u skladu sa standardom BAS Ž G1.201.

(5) Oznakama za osu i visinu kolosijeka označava se položaj ose i visina gornje ivice šine kolosijeka, i to: kod kolosijeka u pravoj visina gornjih ivica obje šine, a kod ko- losijeka u krivini visina gornje ivice unutrašnje šine. Da bi se broj pružnih oznaka smanjio gdje god je to moguće, označa- vanje ose i visine kolosijeka vrši se: na stubovima kontaktne mreže, na pogodnim dijelovima stalnih objekata, na pružnim oznakama na kojima se može označiti više elemenata i sl. Označavanje ose i visine kolosijeka kod elektrificiranih pru- ga, kod pruga koje će se elektrificirati i kod glavnih pruga I. reda vrši se na početku i na kraju svih objekata sa svodom ili pločom iznad kolosijeka na početku i kraju svih prijelaznih krivina, na prelomima nivelete, a zatim i na svakih 100 m pruge, ako se označavanje vrši na oznakama za stacionažu ili na objektima. Kada se označavanje vrši na stubovima kon- taktne mreže, onda ovo odstojanje ne mora biti 100 m, već je to rastojanje jednako rastojanju stubova. Kod ostalih pruga, označavanje ose i visine kolosijeka vrši se na početku i na kraju svih objekata sa svodom ili pločom iznad kolosijeka, na početku i na kraju svih prijelaznih rampi za nadvišenje vanjskih šina u krivinama (prijelazne krivine) i na prelomi- ma nivelete, a na ostalim dijelovima pruge prema potrebi i odluci menadžera infrastrukture. U krivinama, oznake za osu i visinu kolosijeka postavljaju se sa unutrašnje strane, a to se čini i sa ostalim pružnim oznakama, ako se na njima obilježe i ovi elementi. Kada se za tu svrhu koriste stubovi kontaktne mreže ili objekti, onda se označavanje ose i visine kolosijeka također vrši sa unutrašnje strane krivine. Pružne oznake za osu i visinu kolosijeka postavljaju se vertikalno i paralelno osi kolosijeka, u skladu sa standardom BAS P.B8.001.

(6) Oznakama za krivine označava se početak prijelaznih krivina (PPK) i kraj prijelaznih krivina (KPK). Kod kružnih krivina bez prijelaznih krivina označava se početak krivine (PK) i kraj krivine (KK). Površina na kojoj je natpis paralel- na je podužnoj osi kolosijeka, u skladu sa standardom BAS Ž.G1. 202.

(7) Padokazima se obilježavaju prelomi nivelete na pruzi i označavaju veličine i dužine podužnih nagiba. Postavljaju se s desne strane pruge, sa pločom upravno na podužnu osu kolosijeka. Ploča, sa vrhom petougaonog bijelog polja usmjerenim gore, ugrađuje se na početku uspona, a sa vrhom usmjerenim dolje na početku pada. Padokazi sa pravougao- nim bijelim poljem postavljaju se na mjestima prijelaza sa uspona na horizontalu, odnosno sa pada na horizontalu, u skladu sa standardom BAS P.B8.013.

(8) Oznake za tunele kod jednokolosiječnih pruga posta- vljaju se na ulaznom portalu s desne strane, a na izlazu s lijeve strane pruge. Kod dvokolosiječnih pruga ove oznake postavljaju se samo na ulazima u smjeru vožnje. Na oznaka- ma se ispisuju naziv, broj i dužina tunela.

(9) Granični znaci postavljaju se na mjestima gdje gra- nice zemljišta u eksproprijacionom pojasu (međe) mijenjaju svoj pravac, kao i na dužim pravcima međa željezničkog ze- mljišta, ali najmanje na svakih 100 m.

(10) Kod stalnih objekata u donjem stroju željezničke pruge (most, tunel i slično), gdje se pružne oznake ne mogu postaviti, ispisivanje i obilježavanje potrebnih elemenata

vrši se na pogodnim mjestima tih objekata, bilo direktno na površini objekata ili na posebno ugrađenoj tablici.

(11) Na dvokolosiječnim i paralelnim prugama pružne oznake se mogu postavljati i sa vanjske strane kolosijeka, a ne između kolosijeka.

(12) Između kolosijeka u stanicama i drugim službenim mjestima na pruzi oznake se ne postavljaju već, ako je to potrebno, na pogodnim mjestima van svih kolosijeka, o čemu odlučuje menadžer infrastrukture.

(13) Izgled pružnih oznaka, dimenzije, materijal od ko- jeg se izrađuju i način ispisivanja određuju se standardima i uputstvom. Izbor pružnih oznaka vrši menadžer infrastrukture, prema stvarnom stanju i potrebama na pruzi.

Slobodni profil Član 8.

(1) Slobodni profil je ograničeni prostor u poprečnom presjeku upravnom na ravan koja dodiruje gornje ivice lijeve i desne šine. Osa slobodnog profila stoji uspravno na pravu koja dodiruje gornje ivice voznih šina i prolazi kroz sredinu kolosijeka, tj. sredinu odstojanja između voznih šina. Mjere slobodnog profila moraju se očuvati pri održavanju pruge. U prostor slobodnog profila ne smiju ulaziti dijelovi postro- jenja, objekata, oznaka, signala, naslage materijala i drugi predmeti. U prostor slobodnog profila ulaze uređaji koji ne- posredno djeluju na vozila, kao što su elementi kontaktne mreže, retarderi u radnom položaju i slično.

(2) Oblik i dimenzije slobodnog profila za sve pruge normalnog kolosijeka za dizel-vuču prikazani su na Slici 1, a za električnu i dizel-vuču na Slici 2. Dimenzije slobodnih profi- la odnose se na kolosijek u pravoj i na kolosijek u krivinama poluprečnika jednakog i većeg od 250 m, bez nadvišenja. U čl. 11. do 15. ovog pravilnika, na osnovu slobodnog profila i profila vozila, određene su mjere za razmake kolosijeka i odstojanje stubova, tovarnih rampi, perona, materijala i sl.

(3) Promjene u dimenzijama slobodnog profila koje nastaju pri održavanju pruga normalnog kolosijeka u krivinama sa nadvišenjem vanjske šine su sljedeće (Slika 1):

1) za vanjske strane krivine, zbog nadvišenja vanjske šine, profil se ne proširuje niti se sužava, ali se nadvisuje, a zbog krivine, profil se proširuje prema Tabeli 2,

2) za unutrašnje strane krivine, zbog nadvišenja vanjske šine, profil se proširuje, a uz to se proširuje i zbog krivine (sabira se proširenje zbog nadvišenja i zbog krivine), a zbog poprečnog nagiba ravni kolosijeka usljed nadvišenja vanjske šine, profil se spušta naniže. 

 

Kompletan Pravilnik u Attachmentu