Metrološki i tehnički zahtjevi za automatska mjerila nivoa tečnost u rezervoarima

Službeni glasnik RS, broj 81, 19.09.2025. godine

Na osnovu člana 14. stav 2. Zakona o metrologiji u Republici Srpskoj (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 132/22) i člana 82. stav 3. Zakona o republičkoj upravi (“Službeni glasnik Republike Srpske”, br. 115/18, 111/21, 15/22, 56/22, 132/22 i 90/23), direktor Republičkog zavoda za standardizaciju i metrologiju, uz saglasnost ministra privrede i preduzetništva, d o n o s i

P R A V I L N I K

O METROLOŠKIM I TEHNIČKIM ZAHTJEVIMA

ZA AUTOMATSKA MJERILA NIVOA TEČNOSTI U NEPOKRETNIM REZERVOARIMA

Član 1.

Ovim pravilnikom propisuju se metrološki i tehnički zahtjevi za automatska mjerila nivoa tečnosti u nepokretnim rezervoarima koja se koriste za skladištenje tečnosti, način utvrđivanja ispunjenosti tih zahtjeva, način i uvjeti za verifikaciju, te označavanje automatskih mjerila nivoa tečnosti.

Član 2.

Ovaj pravilnik primjenjuje se na automatska mjerila nivoa tečnosti (u daljem tekstu: AMN) koja su postavljena u nepokretne rezervoare i kojima se neposredno mjeri nivo tečnosti, a posredno zapremina (količina) tečnosti smještene u nepokretnom rezervoaru, uz korištenje prateće tabele zapremine rezervoara.

Član 3.

(1) Pojmovi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeće značenje:

1) nivo je razdjelna površina (međupovršina) između dvije sredine sa različitim fizičkohemijskim osobinama (tečna - plinska faza, gorivo - voda i sl.),

2) nivo tečnosti je vertikalno rastojanje između donje referentne ravni i međupovršine (tečna - plinska faza),

3) donja referentna ravan je horizontalna ravan u kojoj leži gornja površina referentne ploče u odnosu na koju se mjeri nivo tečnosti u nepokretnom rezervoaru,

4) referentna ploča je horizontalna ploča nerazdvojivo (fiksno) povezana sa donjim dijelom plašta rezervoara ili sa vođicom elementa za detekciju nivoa tečnosti,

5) najmanja visina mjerenja je visina koja se pri prijemu ili izdavanju tečnosti može izmjeriti sa greškom koja ne prelazi najveću dozvoljenu grešku mjerila propisanu ovim pravilnikom,

6) najveća visina mjerenja je rastojanje između donje referentne ravni i maksimalnog nivoa tečnosti, odnosno najveća dozvoljena visina punjenja rezervoara,

7) visina punjenja je visina stuba tečnosti od referentne ploče do nivoa tečnosti,

8) AMN sa elementom za direktnu detekciju nivoa tečnosti je uređaj opremljen sa elementom za neposredno mjerenje

nivoa tečnosti (plovak, uranjajući klip, kugla) i informacije o nivou tečnosti zasnivaju se na pomjeranju elementa za detekciju,

9) AMN sa elementom za indirektnu detekciju nivoa tečnosti je svaki AMN koji nije opremljen elementom za neposredno mjerenje nivoa tečnosti, odnosno uređaj kod kojeg su ugrađeni kapacitivni, ultrazvučni ili slični indirektni elementi za detekciju nivoa tečnosti,

10) element za detekciju nivoa tečnosti je element koji prati vertikalno kretanje nivoa tečnosti i preko mjernog pretvarača daje informaciju o nivou tečnosti pokaznom uređaju,

11) plovak je element za direktnu detekciju nivoa tečno-

sti koji prati nivo tečnosti i ima masu manju od mase istisnu-

te tečnosti,

12) uranjajući klip ili kugla je element za direktnu detekciju nivoa tečnosti koji prati nivo tečnosti i ima masu veću od mase istisnute tečnosti,

13) pokazni uređaj je dio AMN koji prikazuje rezultate mjerenja,

14) greška pokazivanja AMN je razlika između vrijednosti nivoa tečnosti u rezervoaru izmjerene AMN koji se verificira i vrijednosti izmjerene etalonom,

15) najveća dozvoljena greška mjerenja (NDG) je najveće dozvoljeno odstupanje ili razlika vrijednosti nivoa tečnosti izmjerene AMN i etalonom,

16) osnovna greška je greška koju AMN ima kada radi u referentnim uvjetima,

17) referentna visina AMN je rastojanje između najmanje visine mjerenja koju AMN može da izmjeri i donje referentne ploče,

18) uticajna veličina je veličina koja ne podliježe mjerenju, ali utiče na vrijednost mjerene veličine ili na pokazivanje mjerila (npr. pritisak para, gustoća i sl.),

19) histereza ili nepovratnost je razlika izmjerene vrijednosti nivoa tečnosti pri povećanju i smanjenju nivoa tečnosti,

20) kontrolni sistem je sistem priključen ili ugrađen u AMN koji omogućava da mjerilo otkrije i reaguje na znatnije poremećaje,

21) reagovanje kontrolnog sistema je odgovarajući odziv elektronskog uređaja AMN u vidu svjetlosnog signala, zvučnog signala, zaustavljanja procesa mjerenja i sl.,

22) osjetljivost je najveća promjena mjerene veličine koja ne proizvodi vidljivu promjenu u odzivu AMN, odnosno u prikazivanju rezultata mjerenja,

23) poremećaj je razlika između greške prikazivanja i vlastite greške elektronskog uređaja AMN i predstavlja rezultat neželjene promjene podataka sadržanih ili koji prolaze kroz elektronski dio AMN,

24) značajan poremećaj je poremećaj koji prouzrokuje greške AMN veće od najvećih dozvoljenih grešaka propisanih ovim pravilnikom,

25) zakonski relevantan softver čine programi, podaci i parametri koji su sastavni dio AMN i koji određuju ili izvršavaju funkcije koje su predmet zakonske kontrole AMN,

26) OIML R-85 je oznaka za preporuku Međunarodne organizacije za zakonsku metrologiju, koja se odnosi na automatska mjerila nivoa tečnosti u stacionarnim rezervoarima

(Dio 1 - Metrološki i tehnički zahtjevi i Dio 2 – Metrološka kontrola i ispitivanja).

(2) Ostali pojmovi koji se upotrebljavaju u ovom pravilniku definirani su propisima o metrologiji i standardizaciji.

(3) Gramatički pojmovi upotrijebljeni u ovom pravilniku za označavanja muškog ili ženskog roda podrazumijevaju oba pola.

Član 4.

Rezultat mjerenja AMN izražava se u mjernim jedinicama dužine u skladu sa propisom kojim se definira upotreba mjernih jedinica.