AI ili izgovor? Kompanije otkaze pravdaju vještačkom inteligencijom

U jeku talasa otkaza koji posljednjih mjeseci pogađaju brojne kompanije, sve češće se postavlja pitanje u kojoj mjeri se radna snaga zaista prilagođava novim zahtjevima i efikasnosti vještačke inteligencije, a koliko se AI koristi kao zgodno opravdanje za dublje probleme u poslovanju.

Na taj fenomen ukazuje analiza New York Timesa, koja se bavi rastućom pojavom takozvanog "AI-washinga". Riječ je o praksi u kojoj kompanije otpuštanja objašnjavaju uvođenjem vještačke inteligencije, dok se stvarni razlozi često kriju u prekomjernom zapošljavanju tokom pandemije ili u pogoršanim finansijskim rezultatima.

Dostupni podaci pokazuju da je tokom 2025. godine vještačka inteligencija navedena kao razlog za više od 50.000 otkaza. Među tehnološkim firmama koje su u tom kontekstu spominjale AI nalaze se i Amazon te Pinterest.

Ipak, ovakvu naraciju dovodi u pitanje izvještaj konsultantske kuće Forrester, objavljen u januaru. U analizi se ističe da veliki broj kompanija koje najavljuju otkaze povezane s vještačkom inteligencijom zapravo ne raspolaže razvijenim, testiranim i operativnim AI rješenjima sposobnim da zamijene ukinuta radna mjesta.

"Mnoge firme koje javno povezuju otkaze s vještačkom inteligencijom nemaju zrele i provjerene AI aplikacije spremne da preuzmu te funkcije. To ukazuje na trend ‘AI-washinga’, odnosno pripisivanje finansijski motivisanih rezova budućoj primjeni AI tehnologija", navodi se u Forresterovom izvještaju.

Sličnu ocjenu iznosi i Moli Kinder, viša istraživačica u institutu Brookings. Prema njenim riječima, objašnjenje da su otkazi posljedica primjene vještačke inteligencije posebno je privlačno investitorima.

"Poruka da su otkazi uzrokovani AI-jem mnogo je prihvatljivija za investitore nego priznanje da kompanija bilježi loše poslovne rezultate", ističe Kinder.

Dok kompanije vještačku inteligenciju često predstavljaju kao simbol efikasnosti, inovacija i budućeg rasta, među zaposlenima sve češće ostaje dilema da li je AI zaista glavni uzrok gubitka radnih mjesta ili tek tehnološki modernizovano opravdanje za ranije poslovne propuste, prenosi Investitor.