Nakon što smo jučer otkrili da KJKP “RAD” godišnje troši milione na rezervne dijelove i servisiranje dotrajale mehanizacije, danas donosimo detaljniji pregled revizorskog i finansijskog izvještaja koji pokazuje da se problemi ovog preduzeća ne završavaju na kvarovima — nego da se gubici gomilaju, rashodi rastu, a akumulirani minus prelazi 33 miliona KM.
KJKP "RAD" je 2024. završio s gubitkom od 3,19 miliona KM — gotovo duplo većim nego godinu ranije, kada je minus bio 1,62 miliona KM. Za komunalno preduzeće koje svake godine obrne iznose od kojih bi privatne firme pravile čitave industrije, ovakav trend ne djeluje kao loša godina, nego kao nastavak obrasca.
U bilansu stanja stoji da je akumulirani gubitak preduzeća na kraju 2024. iznosio oko 33,43 miliona KM. Drugim riječima, "RAD" godinama posluje tako da iz godine u godinu troši vlastitu supstancu — kapital, vrijednost i stabilnost. Sistem opstaje, ali se iznutra urušava.
Ukupni rashodi više od 55 miliona KM
U isto vrijeme, na papiru "RAD" izgleda kao preduzeće koje bi trebalo biti finansijski sigurno. Ukupna imovina iznosi oko 57,54 miliona KM. Ta cifra zvuči kao ozbiljna industrijska priča: nekretnine, oprema, vozila, zemljište. No, kada se pored te imovine stavi akumulirani minus od 33 miliona, dobijemo sliku koja se teško može zvati stabilnom.
Ukupni prihodi u 2024. iznosili su oko 50,4 miliona KM i najveći su u posljednjih 15 godina. Prihodi od prodaje nose oko 35,12 miliona, a ostali prihodi i dobici čak 14,95 miliona KM. Ali, onda dolazi podatak da su rashodi prešli 55,65 miliona KM. I razlika je završila u gubitku.
Na ovom mjestu javnost obično očekuje objašnjenje: Zašto rashodi rastu brže od prihoda, gdje se najviše troši i kako preduzeće planira da se izvuče iz minusa.
Na plate i naknade 35 miliona KM
Inače, najveći “usisivač” novca nisu vozila, nisu popravke ni gorivo, nego ljudi. “RAD” je na kraju godine imao 1.069 zaposlenih, a na plate i naknade otišlo je 35,60 miliona KM. To je više od dvije trećine prihoda od prodaje i daleko najveća stavka rashoda. I ne samo to, u odnosu na 2023. godinu, ova stavka je porasla za više od četiri miliona KM. Dok minus raste, trošak rada raste još sigurnije.
Treba napomenuti da je KJKP "RAD" i ranijih godina imao oko hiljadu zaposlenih, ali tada nije bilježio ovako duboke minuse. Godinama je sistem mogao funkcionirati s približno istim brojem radnika uz rezultate blizu nule ili čak simboličan plus, dok danas, s gotovo identičnom kadrovskom strukturom, gubitak skače na milione.
Ali gubitak nije jedini problem, već i pitanje likvidnosti. KJKP RAD” ima potraživanja od kupaca u iznosu od oko 6,83 miliona KM, novac koji bi trebao doći od građana, firmi i korisnika usluga. Međutim, u gotovini i na računima preduzeće ima svega 78.779 KM. To znači da firma koja vrti desetine miliona godišnje posluje praktično bez keša.
5,7 miliona KM "ostalih" rashoda i gubitaka
I dok je javnost fokusirana na vidljive probleme, zimsko održavanje saobraćajnica, prljave površine, nepokošenu travu, rasute kontejnere, finansijski izvještaji otkrivaju i stavku od 5,7 miliona KM ostalih rashoda i gubitaka.
To je iznos koji skoro sam po sebi objašnjava kompletan minus, a u praksi se često krije iza “ostalo” upravo ono što se ne može lako objasniti: otpisi, kazne, gubici iz sporova, korekcije, posljedice loših odluka i grešaka koje niko ne želi imenovati.
Ako preduzeće napravi gubitak od 3,19 miliona, ali istovremeno prikaže 5,7 miliona “ostalih” rashoda, onda se postavlja pitanje šta je to tačno "pojelo" pet miliona? Ko je potpisao? Ko je kontrolisao? I da li je iko odgovarao?
Uz to, “RAD” je u 2024. evidentirao i rezervisanja od oko 1,14 miliona KM, što znači da preduzeće ima značajne potencijalne obaveze kroz sudske sporove ili očekivane troškove koji će tek doći na naplatu.
Poslovanje po godinama i odgovornost uprave
Kada se poslovanje KJKP Rad pogleda kroz godine, a zatim uporedi s imenima uprave, dobije se jasna slika gdje su se stvari počele urušavati.
Nakon godina relativne stabilnosti i minimalnih plus/minus rezultata, preduzeće je 2022. završilo s dobiti od oko 771 hiljadu KM, ali se već 2023. vraća u gubitak od 1,62 miliona KM, da bi 2024. minus eksplodirao na 3,19 miliona KM, ujedno uz rast ukupnih prihoda na više od 50,4 miliona KM i rast broja radnika.
Upravo u toj godini, kada gubitak gotovo udvostručuje prethodni i postaje “novi standard” preduzećem upravlja direktor Nijaz Salamović, imenovan 20. februara 2024. godine, bez ograničenja ovlaštenja, a razriješen 27. decembra iste godine.
Nakon njegovog hapšenja i smjene dolazi kratkotrajni prelazni period s Maidom Čukojević kao v.d. direktorice, a zatim od marta 2025. preuzima Mirsad Jašarević kao v.d. direktor.
Na kraju, u martu 2025. godine za novog direktora KJKP Rad imenovan je Emir Dobrača iz NiP-a.
S.B.
