Koliko su tačni stacionarni radari u BiH: Pojašnjen način provjere

Pitanje tačnosti stacionarnih radara koji mjere brzinu na cestama u Bosni i Hercegovini često izaziva rasprave među vozačima, posebno nakon saobraćajnih kazni koje su zabilježene upravo pomoću ovih uređaja. Zbog brojnih upita građana, zastupnik u Parlamentu Federacije BiH Admir Čavalić uputio je zastupničko pitanje Institutu za mjeriteljstvo Bosne i Hercegovine, tražeći detaljna pojašnjenja o načinu kontrole i verifikacije radara.

U odgovoru dostavljenom Parlamentu Federacije BiH, Institut za mjeriteljstvo je detaljno objasnio kako funkcioniše sistem provjere tačnosti stacionarnih uređaja za mjerenje brzine, ko je nadležan za njihovu verifikaciju i kolika je dozvoljena greška u mjerenju.

Ko provjerava radare u Federaciji BiH

Prema informacijama iz Instituta za mjeriteljstvo BiH, periodične provjere stacionarnih radara na području Federacije BiH obavlja specijalizovana laboratorija.

"Periodične verifikacije stacionarnih mjerila brzine na području FBiH vrši laboratorija za verifikaciju mjerila brzine vozila u saobraćaju kompanije MIBO Komunikacije d.o.o. Sarajevo."

Ova laboratorija nije samo tehnički izvođač provjera, već je i zvanično imenovana od strane Instituta za mjeriteljstvo BiH. Osim toga, akreditovana je od strane Instituta za akreditiranje BiH prema međunarodnom standardu BAS EN ISO 17020, koji se odnosi na kompetentnost tijela za obavljanje inspekcijskih aktivnosti.

To znači da laboratorija mora ispunjavati stroge profesionalne i tehničke kriterije kako bi mogla vršiti verifikaciju uređaja koji se koriste u saobraćajnom nadzoru.

Obavezna godišnja provjera

Institut u odgovoru naglašava da radari ne mogu biti trajno korišteni bez redovnih provjera. Zakonom je propisana obavezna periodična verifikacija. "Prema Naredbi o mjerilima u zakonskom mjeriteljstvu i rokovima verifikacije obavezna verifikacija mjerila brzine se vrši svake godine (rok verifikacije 1 godina).", istaknuto je.

Drugim riječima, svaki radar koji se koristi za kontrolu brzine mora najmanje jednom godišnje proći proces provjere ispravnosti i tačnosti mjerenja.

Ovaj relativno kratak interval između verifikacija ima za cilj pravovremeno otkrivanje eventualnih nepravilnosti u radu uređaja.

Prije nego što se radar uopšte postavi na cestu i počne koristiti za mjerenje brzine vozila, mora proći dodatne procedure odobravanja.

Institut navodi da uređaji koji se koriste u Bosni i Hercegovini dolaze od renomiranih evropskih i svjetskih proizvođača te moraju imati odgovarajuću tehničku dokumentaciju i certifikate o usklađenosti sa evropskim standardima.

"Sva mjerila brzine, prije stavljanja u upotrebu na tržištu BiH, moraju proći proceduru ispitivanja tipa i odobrenja tipa mjerila koju provodi Institut za mjeriteljstvo BiH."

Tek nakon ove procedure radar može biti registrovan i odobren za upotrebu. Institut vodi i javni registar odobrenih tipova mjerila, koji je dostupan na njihovoj zvaničnoj web stranici.

Kolika je dozvoljena greška u mjerenju

Jedno od najčešćih pitanja vozača odnosi se upravo na preciznost radara i mogućnost greške prilikom mjerenja brzine.

Institut u odgovoru precizira da postoji jasno definisana maksimalna dozvoljena greška. "Propisana maksimalno dozvoljena greška za mjerila brzine vozila u saobraćaju koja se primjenjuju u FBiH iznosi ±3% od izmjerene vrijednosti ±1 km/h.", navode iz Instituta.

To znači da određena tolerancija postoji, ali je ona strogo definisana i kontrolisana kroz proces verifikacije.

Proces verifikacije ne podrazumijeva samo provjeru očitane brzine, već i širi tehnički pregled sistema. "U procesu verifikacije stacionarnih mjerila brzine utvrđuje se da li mjerilo zadovoljava definisane mjeriteljske zahtjeve odnosno da li se nalazi u granicama dozvoljene greške".

Osim toga, provjerava se i pravilna instalacija radara prema uputama proizvođača, jer nepravilno postavljen uređaj može uticati na rezultate mjerenja.

Institut objašnjava i da se verifikacija može obavljati u laboratoriji ili na samoj lokaciji gdje je radar instaliran, zavisno od tipa uređaja.

Šta se dešava ako radar nije ispravan

U slučaju da radar ne zadovolji propisane standarde, on se ne smije koristiti za mjerenje brzine u saobraćaju. "Ona mjerila koja ne zadovolje uslove maksimalno dozvoljene greške ne mogu se dalje upotrebljavati za mjerenje brzine", pojasnili su.

Takvi uređaji moraju biti povučeni iz upotrebe dok se ne otklone eventualni nedostaci.

Prema pojašnjenju Instituta, vlasnici sistema za mjerenje brzine u saobraćaju su ministarstva unutrašnjih poslova. Oni imaju obavezu pratiti rad uređaja i rokove verifikacije.

Ako se u međuvremenu pojave problemi ili sumnje u tačnost mjerenja, može se zatražiti i vanredna verifikacija.

Institut naglašava da centralnu evidenciju o izvršenim verifikacijama vode imenovana laboratorija i Institut za mjeriteljstvo BiH.

Stručnjaci ističu da redovne verifikacije imaju važnu ulogu u očuvanju povjerenja javnosti u sistem kontrole saobraćaja. One omogućavaju da se na vrijeme otkriju eventualne tehničke nepravilnosti i osigura da kazne za prekoračenje brzine budu zasnovane na pouzdanim mjerenjima.

Istovremeno, ovaj sistem osigurava i pravnu sigurnost vozača, jer se mjerenja moraju obavljati uređajima koji su tehnički provjereni i nalaze se unutar jasno definisanih granica dozvoljene greške.