Fizičke i pravne osobe u Federaciji BiH uplatile su od 2020. do 2024. godine 90.596.164,48 KM ekološke naknade koja se plaća pri registraciji motornih vozila, pokazuju podaci Fonda za zaštitu okoliša FBiH dostavljeni na zastupničko pitanje Admira Čavalića.

Od prikupljenih prihoda 70 posto pripada kantonima, dok 30 posto ostaje Fondu. U dostavljenom pregledu projekata finansiranih iz ove naknade za posmatranih pet godina iskazano je ukupno približno 12,65 miliona KM.

Iako je odgovor Fonda datiran 20. oktobra 2026. godine, podaci se odnose na period zaključno s 2024. godinom. Dokument ne obuhvata uplate i projekte iz 2025. i 2026. godine.

Kantonske doznake i projekti Fonda odvojene su stavke

Prema raspodjeli navedenoj u odgovoru, kantonima je po osnovu pripadajućeg dijela od 70 posto raspoređeno približno63,42 miliona KM. Preostalih 30 posto ukupno naplaćenih naknada iznosi oko 27,18 miliona KM.

Pritom treba razlikovati novac koji pripada kantonalnim budžetima od sredstava za projekte koje finansira Fond. Iznosi projekata po kantonima predstavljaju dodatnu, odvojenu stavku i ne pokazuju ukupna sredstva koja su pojedinom kantonu pripala iz ove naknade.

Najviše naknada prikupljeno je u Kantonu Sarajevo, ukupno 18,76 miliona KM, a zatim u Tuzlanskom kantonu, 18,38 miliona KM, te Zeničko-dobojskom kantonu, 14,83 miliona KM.

Pregled uplata, pripadajućih kantonalnih sredstava i projekata izgleda ovako:

Kanton	Naplaćene naknade (mil. KM)	Raspoređeno kantonu – dio od 70% (mil. KM)	Projekti Fonda (mil. KM, približno)
Kanton Sarajevo	18,757	13,130	1,829
Tuzlanski	18,375	12,863	1,697
Zeničko-dobojski	14,830	10,381	2,551
Hercegovačko-neretvanski	10,651	7,455	1,919
Srednjobosanski	9,628	6,739	0,625
Unsko-sanski	7,865	5,506	0,236
Zapadnohercegovački	6,322	4,426	2,076
Kanton 10	1,871	1,310	0,381
Posavski	1,367	0,957	0,081
Bosansko-podrinjski	0,929	0,650	0,034

Izvor: tabele Fonda za zaštitu okoliša FBiH za period 2020–2024. Iznosi su prikazani u milionima KM i zaokruženi. Projekti koji se vode na nivou FBiH prikazani su zasebno u dokumentu.

Najviše projektnih sredstava evidentirano u ZDK

Prema zbiru godišnjih iznosa u dostavljenom pregledu, među kantonima najviše sredstava kroz projekte Fonda evidentirano je u Zeničko-dobojskom kantonu, oko 2,55 miliona KM. Slijede Zapadnohercegovački sa približno 2,08 miliona KM, Hercegovačko-neretvanski sa1,92 miliona KMi Kanton Sarajevo sa 1,83 miliona KM.

Za Tuzlanski kanton iskazano je približno1,70 miliona KM.

Dodatnih 1,23 miliona KM, odnosno oko 9,7 posto ukupne vrijednosti prikazanih projekata, vodi se u kategoriji „Federacija BiH“. Među tim stavkama su razvoj mreže stanica za praćenje kvaliteta zraka, istraživanja, projektna dokumentacija i druge aktivnosti koje obuhvataju šire područje Federacije.

Zbog toga kantonalni iznosi sami po sebi ne prikazuju sve moguće koristi od projekata koji se vode na federalnom nivou.

TK: Na 100 KM uplata oko 9,23 KM kroz projekte Fonda

Tuzlanski kanton učestvovao je sa približno20,3 posto u ukupno naplaćenim naknadama, dok je njegov udio u ukupnoj vrijednosti prikazanih projekata Fonda iznosio oko 13,4 posto.

Kada se sredstva za projekte evidentirane u TK uporede s ukupnim uplatama iz tog kantona, na svakih 100 KM naplaćenih naknada dolazi približno 9,23 KM kroz projekte Fonda.

Po istom obračunu, u Zapadnohercegovačkom kantonu taj iznos je oko 32,84 KM, u Kantonu 10 oko 20,37 KM, a u Unsko-sanskom kantonu oko 3 KM.

Ovi omjeri ne uključuju pripadajućih 70 posto prihoda raspoređenih kantonima i ne predstavljaju ukupan povrat novca pojedinom kantonu. Također, sami po sebi ne objašnjavaju razloge razlika u projektnom finansiranju.

U pregledu za TK navedeni su, između ostalog, projekti toplifikacije i proširenja toplovodnih mreža, upravljanja otpadom, praćenja emisija i povećanja energetske efikasnosti. Za 2024. godinu iskazano je i220.000 KM za projekt integralnog upravljanja otpadom u Gračanici, koji uključuje nabavku žutih kanti za odvajanje korisnog dijela otpada u domaćinstvima.

Kako je potrošen kantonalni dio novca?

Tuzlanskom kantonu je prema tabeli Fonda po osnovu pripadajućeg dijela od 70 posto raspoređeno 12.862.592,40 KM.

Čavalić je najavio da će odgovor o načinu trošenja tog novca tražiti od Vlade TK. Fond je u svom dopisu naveo da se ostala pitanja odnose na podatke i informacije iz nadležnosti kantonalnih organa vlasti, odnosno vlada kantona.

"Ovo je naš novac, novac poreznih obveznika", poručio je Čavalić, zatraživši više sredstava kroz projekte Fonda, ali i bolji fokus na projekte koji rješavaju ekološke probleme.