Bistrička stanica: Nacionalni spomenik koji propada

Historijska građevina – Zgrada željezničke stanice Bistrik u Sarajevu nalazi se u naselju Bistrik, na padinama Trebevića, u dijelu Starog Grada. Bila je dio tzv. istočne pruge ka Ustiprači, Uvcu, Višegradu, a kasnije prema Beogradu.

Prva pruga u Bosni i Hercegovini puštena je u saobraćaj krajem decembra 1872. godine. Bila je to pruga normalnog kolosjeka od Banje Luke do Dobrljina, u dužini od 87 km. Izgrađena je kao dio Carigradske magistrale, koja je, prema planovima Osmanskog carstva, trebala povezati Carigrad sa Bečom.

U augustu 1891. godine završena je izgradnja Južne pruge od Metkovića do Sarajeva, nakon čega počinje gradnja Istočne pruge, i to na pravcima Sarajevo – Uvac i Međeđa – Vardište, koja je u saobraćaj puštena u julu 1906. godine. Iste godine izgrađena je željeznička stanica na Bistriku, koja je bila u funkciji do ukidanja Istočne pruge 1973. godine.

Zgrada bistričke stanice izgrađena je kao tipski projekat (ista ovakva stanična zgrada izgrađena je na Palama), nepoznatog arhitekte.

Izgradnjom stanične zgrade, kao i njenih pratećih sadržaja: bifea, zgrade za upravitelja i skladišta tovarne građe, kao i izgradnjom nasipa, tunela i mosta, izgled stare mahale se potpuno izmijenio. Izgradnjom staničnih objekata, ukupna slika ambijenta nije bila uništena, kompleks se relativno dobro uklapao u ukupnu sliku ovog dijela Bistrika.

Željeznicka stanica bistrik 3DDanas, stanična zgrada Bistrik je građevinski u lošem stanju, dijelom zbog ratnih djelovanja, a dijelom zbog neadekvatnih građevinskih intervencija. Od ostalih dijelova kompleksa ostale su samo ruševine, dok je na mjestu gdje se nalazila pruga izgrađena saobraćajnica u vidu gradske zaobilaznice.

U julu 2006. ova zgrada proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine, i to nakon peticije koju je 25. aprila 2005. godine pokrenula dr. sc. Elša Turkušić viša asistentica na Arhitektonskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu.

Prije par godina rodila se ideja da se ova zgrada pretvori u tehnički muzej. Idejni plan je predviđao restauraciju kojom bi se zgrada vratila u stanje u kakvom je bila, a da se unutar nje napravi muzej Željeznica FBiH. Dio prostora trebao je pripasti BH Pošti, a drugi BH Telecomu. Načelnik Hadžibajrić kaže kako su imali saglasnost Željeznica FBiH i BH Pošte, ali da se BH Telecom predomislio, te da zbog toga konačni sporazum nikada nije potpisan.

Ova zgrada se pojavljivala i u nekoliko partizanskih filmova, među kojima je najpoznatija scena iz filma Valter brani Sarajevo koja ju je i proslavila.