Program posebnog nadzora nad prisustvom karantinski štetnog organizma Xylella fastidiosa

 

Službeni glasnik Republike Srpske - broj 43, 13.5.2021.

 

Na osnovu člana 31. Zakona o zaštiti zdravlja bilja u Republici Srpskoj (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 25/09) i člana 76. stav 2. Zakona o republičkoj upravi (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 115/18), ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede d o n o s i

 

PROGRAM

POSEBNOG NADZORA NAD PRISUSTVOM KARANTINSKI ŠTETNOG ORGANIZMA XYLELLA FASTIDIOSA WELLS ET AL. - PROUZROKOVAČA PIRSOVE BOLESTI NA PODRUČJU REPUBLIKE SRPSKE U
2021. GODINI

 

Član 1.

Ovim programom utvrđuju se mjere, rokovi, način provođenja mjera, subjekti koji ih provode, izvori i način osiguranja i korištenja sredstava, područje djelovanja, kao i način kontrole provođenja mjera posebnog nadzora nad prisu- stvom Xylella fastidiosa Wells et al. - prouzrokovača Pirsove bolesti na području Republike Srpske u 2021. godini.

Član 2.

(1) Cilj ovog programa je utvrđivanje prisustva, odnosno odsustva karantinski štetnog organizma Xylella fastidiosa - prouzrokovača Pirsove bolesti u registriranim rasadnicima, kod proizvođača rasada, na poljoprivrednim gazdinstvima, na javnim površinama, u proizvodnim zasadima biljnih vrsta domaćina patogena, na okućnicama i na mjestima ulaska pošiljki biljnih vrsta domaćina patogena u Republiku Srpsku, a koje podliježu fitosanitarnom pregledu prilikom uvoza.

(2) Potencijalne biljne vrste domaćini ovog patogena (u daljem tekstu: biljke domaćini) u Republici Srpskoj su: vino- va loza, citrusi, maslina, oleander, vrste roda Prunus - prven- stveno breskva i trešnja, kao i lavanda, ruzmarin, pelargoni- ja, vinka i biljne vrste navedene u Prilogu 1. ovog programa, koji čini njegov sastavni dio.

(3) Posebnim nadzorom istražuju se lokaliteti na kojima se u Republici Srpskoj uzgajaju biljke domaćini iz stava 2. ovog člana radi određivanja statusa istraživanog područja za 

navedeni organizam, te utvrđivanja mogućih putanja ulaska ili širenja u Republici Srpskoj.

Član 3.
(1) Poseban nadzor radi detekcije karantinski štetnog organizama Xylella fastidiosa provodi se na cijeloj teritoriji Republike Srpske.

(2) Poseban nadzor i mjere nadzora na graničnim prijela- zima i u registriranim rasadnicima provodi Republička upra- va za inspekcijske poslove (u daljem tekstu: Inspektorat).

(3) Poseban nadzor u proizvodnim zasadima, na javnim površinama, poljoprivrednim gazdinstvima i na okućnicama provode institucije (u daljem tekstu: ovlašćene institucije), koje imaju ovlašćenje Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodo- privrede (u daljem tekstu: Ministarstvo) za provođenje poslova od javnog interesa u oblasti dijagnostike štetnih organizama i zaštite zdravlja bilja za štetni organizam iz stava 1. ovog člana.

(4) Ovlašćena institucija priprema informacione letke sa stručnim savjetima o načinima sprečavanja širenja i mogu- ćim mjerama kontrole patogena i vektora.

(5) Program posebnog nadzora podrazumijeva monito- ring koji se provodi nad prisustvom štetnih organizama (u daljem tekstu: monitoring).

(6) Uvozne pošiljke koje su obuhvaćene monitoringom ne zadržavaju se na graničnom prijelazu i za njih fitosanitar- ni inspektor izdaje rješenje o zabrani prometa do dobivanja rezultata laboratorijskih analiza.

(7) U slučaju detekcije karantinskog štetnog organizma, Inspektorat preduzima sve neophodne radnje u skladu sa propisima kojima je regulirana ova oblast.

Član 4.
Odabir lokacija vrši se na osnovu poznavanja biologije

karantinski štetnog organizma Xylella fastidiosa, klimatskih uvjeta za njegov razvoj i geografske distribucije i veličine komercijalnih proizvodnih zasada, registriranih matičnjaka i rasadnika, kao i javnih površina na kojima se uzgajaju biljke domaćini.

Član 5.

(1) Područja rada su mjesta ulaska pošiljki biljaka do- maćina u Republiku Srpsku, matični zasadi registriranih ra-

sadnika, zatim proizvodni zasadi, poljoprivredna gazdinstva, okućnice i javne površine na kojima se uzgajaju ili rastu bilj- ke domaćini Xylella fastidiosa.

(2) Nadzorom se obuhvaćaju mjesta ulaska pošiljki bilja- ka domaćina na graničnim prijelazima, kao mogućih puteva unošenja karantinski štetnog organizma Xylella fastidiosa u Republiku Srpsku, zatim matična stabla, proizvodni zasadi, javne površine, poljoprivredna gazdinstva i okućnice na ko- jima se uzgajaju: vinova loza, breskva, trešnja, maslina, ci- trusi, lavanda, ruzmarin, vinka, oleander, Polygala myrtifolia i druge biljke domaćini.

Član 6.

Vrijeme vršenja nadzora u registriranim rasadnicima, proizvodnim zasadima i javnim površinama određuje se na osnovu životnog ciklusa štetnog organizma i fenologije bi- ljaka domaćina, a vrši se u skladu sa međunarodno prizna- tom i validnom EPPO dijagnostičkom metodom.

Član 7.

(1) Vizuelni pregledi i uzimanje službenih uzoraka vrše se tokom sezone rasta biljaka domaćina, kada su simptomi vidljivi.

(2) Vizuelne preglede i uzimanje službenih uzoraka vrše ovlašćene institucije, uz prisustvo zaposlenih u Ministarstvu koji obavljaju poslove pružanja stručnih usluga u poljopri- vredi, a koji određuju lokaciju i zasad za uzimanje uzoraka.

(3) Tok vizuelnog pregleda i način uzorkovanja propisani su u Prilogu 2. ovog programa, koji čini njegov sastavni dio.

(4) Nadzor ovisi o vrsti biljke domaćina i geografskom položaju i vrši se:

1) na matičnim stablima u registriranim rasadnicima vi- nove loze, breskve, trešnje, masline, citrusa i drugih biljaka domaćina,

2) kod proizvođača rasada ruzmarina, lavande, pelargo- nije, vinke i drugih biljaka domaćina,

3) u proizvodnim zasadima vinove loze, vrsta roda Pru- nus, masline i citrusa, pridajući posebnu pažnju mladim bilj- kama koje potiču od sadnog materijala iz trećih zemalja,

4) na vinovoj lozi, vrstama roda Prunus, maslini, citru- sima, oleanderu, vrsti Polygala myrtifolia i drugim biljkama domaćinima koje se uzgajaju na okućnicama, pridajući po- sebnu pažnju mladim biljkama koje potiču od sadnog mate- rijala iz trećih zemalja,

5) na javnim površinama na kojima su zasađene mlade biljke oleandera i druge biljke domaćini, pridajući posebnu pažnju biljkama porijeklom iz Italije, Francuske, Kostarike i Hondurasa.

(5) Biljke se pregledaju pojedinačno, a pri uzimanju uzo- raka detaljno se opisuje mjesto uzorkovanja sa obaveznim unošenjem GPS pozicije na obrascu Zapisnika o uzimanju uzoraka i prijavi uzoraka, koji se nalazi se u Prilogu 3. ovog programa i čini njegov sastavni dio.

Član 8.

Broj uzoraka za laboratorijsko ispitivanje prisustva ka- rantinski štetnog organizma Xylella fastidiosa, koji vrši ovlašćena institucija, nalazi se u tabelama 2. i 3. iz Priloga 4. ovog programa, koji čini njegov sastavni dio, a detaljan prikaz broja uzoraka bit će definiran Ugovorom o uvjetima za realizaciju i korištenje sredstava za finansiranje Programa iz oblasti zaštite zdravlja bilja.

Član 9.

Broj službenih uzoraka za laboratorijsko ispitivanje pri- sustva karantinski štetnog organizma Xylella fastidiosa, čije uzimanje vrši Inspektorat, propisan je u tabelama 1. i 4. u Prilogu 4. ovog programa.

Član 10.

(1) Laboratorijska ispitivanja uzoraka vrše se u skladu sa međunarodno priznatim i validnim dijagnostičkim me- todama EPPO Diagnostic protocol for regulated pests PM 7/24(4): Xylella fastidiosa, Bulletin OEPP/EPPO (2019) 49 (2), 175–227.

(2) Laboratorijski izvještaji, osim rezultata analiza, sadr- že i metode po kojima je vršena detekcija.

Član 11.

(1) Lokacije uzorkovanja i vizuelnih pregleda unose se u Fito-Gis aplikaciju.

(2) Na osnovu rezultata provođenja ovog programa, uzorkovanja i izvještaja iz laboratorija, ovlašćene institucije dužne su da izrade kartu izvršenih vizuelnih pregleda, kartu lokacija uzorkovanja i kartu lokacija sa pozitivnim uzorcima koristeći Fito-Gis aplikaciju.

(3) Ovlašćene institucije dostavljaju Ministarstvu, u elektronskom obliku, karte iz stava 2. ovog člana i spisak GPS lokacija u XY koordinatnom sistemu.

Član 12.

(1) Rok za uzimanje uzoraka matičnih stabala iz registri- ranih rasadnika, proizvodnih zasada i javnih površina, te do- stavljanje uzoraka ovlašćenoj laboratoriji radi laboratorijskih analiza je 1. decembar 2021. godine.

(2) Konačan izvještaj o provedenom programu, kao i karte iz člana 11. stav 2. ovog programa dostavljaju se Mini- starstvu do 10. decembra 2021. godine.

(3) Rok za uzimanje uzoraka iz uvoza, njegovog dosta- vljanja ovlašćenoj laboratoriji radi laboratorijskih analiza, te dostavljanje izvještaja Inspektorata o uzimanju uzoraka je 31. decembar 2021. godine.

(4) Ovlašćene institucije odmah izvještavaju Ministar- stvo o posebnim događajima tokom provođenja ovog pro- grama, a posebno o svim slučajevima otkrivanja štetnih or- ganizama koji su predmet posebnog nadzora.

(5) U slučaju otkrivanja štetnih organizama koji su pred- met posebnog nadzora, vršioci odmah obavještavaju Mini- starstvo i Inspektorat, koji preduzima neophodne fitosani- tarne mjere s ciljem sprečavanja širenja i suzbijanja štetnog organizma, a u skladu sa propisima iz ove oblasti, te o tome obavještava Ministarstvo.

Član 13.

Rezultati ovog programa vode se i dostavljaju Ministar- stvu na obrascima 1, 2, 3. i 4, koji se nalaze u Prilogu 5. ovog programa i čine njegov sastavni dio.

Član 14.

Provođenje ovog programa finansira se iz budžeta Repu- blike Srpske, na osnovu Pravilnika o uvjetima i načinu ostva- rivanja novčanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela u 2021. godini - pravo na podsticajna sredstva za finansiranje Programa iz oblasti zaštite zdravlja bilja.

Član 15.

Stupanjem na snagu ovog programa prestaje važiti Program posebnog nadzora nad prisustvom karantinski štetnog organizma Xylella fastidiosa Wells et al. – prouzrokovača Pirsove bolesti na području Republike Srpske u 2020. godini (“Službeni glasnik Republike Srpske”, broj 36/20).

Član 16.

Ovaj program stupa na snagu osmog dana od dana objave u “Službenom glasniku Republike Srpske”.

 

Broj: 12.03.3-330-1109/21
23. aprila 2021. godine

Banjaluka

 

Ministar,

Dr. Boris Pašalić, s.r.