Naftna industrija Srbije pred mogućim modelom saradnje s američkim tržištem

Ruska strana u pregovorima o američkim sankcijama, čija je puna primjena odgođena do 8. oktobra, predložila je da Naftna industrija Srbije (NIS) u određenom obimu kupuje američku naftu, saznaje Tanjug. Ovakvo rješenje, ukoliko bi ga prihvatila američka administracija, predstavljalo bi jedan od mogućih izlaza iz trenutne situacije.

Prema predlogu, NIS bi nabavljenu američku sirovu naftu dopremao preko Jadranskog naftovoda (JANAF), gdje bi se ona kombinovala s drugim vrstama nafte i ulazila u tzv. korpu sirovina koje kompanija koristi u preradi. Ipak, potpun prelazak na američku naftu nije izvodiv, budući da postojeća rafinerijska postrojenja nisu tehnički prilagođena za takvu preradu.

Nezvanične informacije govore i o drugom prijedlogu – da neka američka kompanija preuzme 11,3 posto akcija koje je Gasprom nedavno prenio na svoju ćerku firmu "Intelidžens". Ostaje neizvjesno da li bi obje strane prihvatile ovakav model.

Ministarstvo finansija SAD izdalo je 30. septembra novu posebnu licencu kojom je produžilo rok za primjenu sankcija prema NIS-u, omogućivši kompaniji normalno poslovanje do 8. oktobra 2025. godine, navodi se u saopštenju NIS-a. Prethodno je važenjem starog rješenja bilo predviđeno da sankcije stupe na snagu 1. oktobra, ali je nakon razgovora koje je vodio predsjednik Aleksandar Vučić taj rok pomjeren za dodatnih osam dana.

U vezi s tim, JANAF je saopštio da je od američke Kancelarije za kontrolu strane imovine (OFAC) dobio odobrenje za nastavak transporta sirove nafte za NIS do 8. oktobra. Najavljeno je i da će, uz podršku Vlade Hrvatske, u narednim danima zatražiti produženje licence.

Podsjećamo, američka administracija je u decembru 2024. prvi put najavila sankcije NIS-u zbog ruskog vlasništva. Njihovo uvođenje bilo je prvobitno planirano za 28. februar, ali je odgođeno za 30 dana.

Krajem septembra došlo je i do promjena u vlasničkoj strukturi – ćerka firma Gasprom grupe "Intelidžens" iz Sankt Peterburga preuzela je 11,3 posto akcija NIS-a, čime je prešla prag značajnog učešća. Ova transakcija je registrovana 19. septembra. Ipak, osnovni udjeli ostali su isti: Gasprom njeft zadržava 44,85 posto vlasništva, Republika Srbija 29,87 posto, manjinski akcionari 13,98 posto, dok "Intelidžens" sada posjeduje pomenutih 11,3 posto.

Paralelno s tim, britanska kompanija "Menzies" preko svoje podružnice "Flystar Flight Support", koja od 2022. posluje i u Srbiji, dobila je početkom septembra dvije licence od Agencije za energetiku – prvu za skladištenje nafte i derivata na period od deset godina, a zatim i za trgovinu ovim energentima. Ova firma, koja zapošljava 13 radnika, pruža različite usluge u vazduhoplovstvu, uključujući poslovne, privatne, teretne, diplomatske, medicinske i humanitarne letove, pokrivajući prostor bivše SFRJ i Albanije, navodi Tanjug.