EU sve bliže jedinstvenom digitalnom porezu: Kraj za poreske oaze tehnoloških giganata

Evropska unija sve otvorenije traži model za oporezivanje digitalnih kompanija koje ostvaruju ogromne prihode od evropskih korisnika, dok značajan dio poreza plaćaju u državama sa povoljnijim poreskim režimima.

Evropske vlade pokušavaju da riješe problem koji ih godinama frustrira — kako oporezovati tehnološke gigante koji zarađuju milijarde na evropskom tržištu bez značajnijeg fizičkog prisustva.

Iza pojma "porez na digitalne usluge" krije se šire pitanje: ko ima pravo da oporezuje ekonomiju u kojoj kompanije mogu ostvarivati ogromne prihode bez fabrike, kancelarije ili formalnog sjedišta u državi iz koje dolaze korisnici.

Digitalna ekonomija promijenila pravila

Tradicionalni međunarodni poreski sistem razvijen je za industrijsku ekonomiju, u kojoj su kompanije porez uglavnom plaćale tamo gdje proizvode robu ili imaju fizičko poslovanje.

Međutim, savremene digitalne platforme danas mogu da prodaju oglase, nude streaming usluge, monetizuju podatke korisnika i upravljaju digitalnim tržištima bez stvarnog fizičkog prisustva u zemlji iz koje ostvaruju prihode.

Veliki dio vrijednosti nastaje upravo zahvaljujući evropskim korisnicima, dok poreski prihodi često završavaju u državama sa nižim poreskim stopama.

OECD bez zajedničkog rješenja

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) pokušao je da okupi više od 140 država kako bi se uspostavio novi međunarodni model oporezivanja.

Ideja je bila da velike multinacionalne kompanije dio poreza plaćaju tamo gdje se nalaze korisnici, a ne isključivo u državama u kojima imaju sjedište.

Međutim, pregovori su usporeni zbog sukoba interesa najvećih ekonomija. Sjedinjene Američke Države procijenile su da bi takav model mogao smanjiti američke poreske prihode za oko 1,4 milijarde dolara.

Evropa više ne želi da čeka

Zbog sporog napretka globalnih pregovora, sve više evropskih država uvodi sopstvene poreze na digitalne usluge.

Prema analizi Tax Foundation, ovaj porez već primjenjuju: Austrija, Danska, Francuska, Mađarska, Italija, Poljska, Španija, Turska i Ujedinjeno Kraljevstvo. Istovremeno, nove modele razmatraju Belgija, Češka, Njemačka, Letonija, Norveška, Slovačka i Slovenija.

Austrija i Mađarska oporezuju online oglašavanje, Danska fokus stavlja na streaming servise, dok Francuska ima znatno širu poresku osnovicu.

Razlikuju se i poreske stope. Poljska primjenjuje stopu od 1,5 posto, dok je Mađarska ranije imala stopu od 7,5 posto. Njemačka razmatra znatno agresivniji model koji bi uključivao porez od 10 odsto na prihode od digitalnog oglašavanja.

Digitalni porez kao geopolitičko pitanje

S obzirom na to da najveće tehnološke kompanije dolaze iz SAD-a, Bijela kuća je ranije upozoravala na mogućnost uvođenja recipročnih carina državama koje uvedu digitalni porez.

Pitanje oporezivanja tako više nije samo fiskalna tema, već postaje dio šireg ekonomskog i tehnološkog nadmetanja između Evrope i SAD-a.

Evropska komisija želi jedinstven sistem

European Commission sve otvorenije zagovara jedinstveni porez na nivou cijele Evropske unije.

Takav model podrazumijevao bi jedinstvena pravila za sve članice, manje regulatornog haosa, snažniju kontrolu nad digitalnim platformama i veće poreske prihode za države članice.

Vrijednost se danas sve više stvara kroz podatke, algoritme, digitalne platforme, korisničku pažnju i online oglašavanje, zbog čega pitanje digitalnog poreza postaje jedno od ključnih ekonomskih pitanja nove digitalne ere, prenosi Bankar.me.