RS u većem problemu sa dugom od FBiH

Do 2018. godine za otplatu dugova Bosne i Hercegovine će morati da pronađe gotovo dvije milijarde maraka, pokazuju zvanični podaci Ministarstva finansija i trezora BiH. Od toga, većinu novca moraće da izdvoje entiteti, a umjesto sadašnje trećine, Republike Srpska će za tri godine plaćati gotovo polovinu rate.

U državnom resoru finansija upozoravaju da su oba entiteta u problemima, jer privreda, kako ističu, raste daleko sporije od dugova koji bi zbog toga mogli izmaći kontroli.

U Ministarstvu finansija i trezora ipak se nadaju da će dugove vratiti, jer očekuju ekonomski oporavak. Optimistično su projektovali privredni rast od 5 odsto bruto društvenog proizvoda što bi trebalo da dovede do većeg priliva indirektnih poreza.

Ako se prognoze stučnjaka ipak ne ostvare budžeti će pretrpjeti ozbiljne rezove, upozoravaju ekonomisti.Daleko manje manevarskog prostora imaće Republika Srpska jer je privreda koju namjerava da oporezuje, duplo manja.

"Mislim da je stanje spoljnog i unutrašnjeg duga u RS daleko gore nego u Federaciju BIH. I to gore utoliko pogledamo u relativnim pokazateljima odnosno na privredu koja treba da vraća taj dug.Jer je privreda Federacije skoro dva puta veća od privrede RS, a u apsolutnim iznosima unutrašnji dug RS je dva puta veći", kaže Jelena Trivić, profesor Ekonomskog fakulteta u Banjaluci.

Unutrašnji dug republike Srpske odavno je premašio dvije milijarde maraka. Osim obveznica i terezorskih zapisa koje Srpska emituje gotovo dva puta mjesečno, unutrašnju zaduženost generišu i dugovi opština i gradova kao i dugovi fondova.

Za razliku od Federalnih koji ne duguju ni marku, Fond PIO i Fond zdravstvenog osiguranja RS na kraju prošle godine dugovali su 309 miliona maraka dok su dugovi opština i gradova u Srpskoj premašili 330 miliona. Ekonomisti ukazuju da je porastu unutrašnje zaduženosti, značajno doprinijela javna potrošnja.

"Ono od čega svi zaziremo jeste da je zaduživanje usmjereno u ono što mi popularno nazivamo javnom potrošnjom. Jer sve će te dugove i kamatu i glavnicu neko morati vratiti, a sva ta zaduživanja znače odricanje", rekao je Goran Radivojac, profesor Ekonomskog fakulteta u Banjaluci.

Rezanje javne potrošnje još ne najavljuju entitetski ministri koji su danas bili nedostupni za komentar. U ranije projektovanim dokumentima okvirnog budžeta planirali su značajni privredni oporavak i veće ubiranje indirektnih poreza. Ako se to ipak ne dogodi, upozoravaju ekonomisti, servisiranje dugova na postojećem nivou prihoda biće gotovo nemoguća misija.