JP Ceste Federacije BiH tokom 2025. godine realizovalo je 54,25 miliona KM od planiranih 139,28 miliona KM investicija, dok su pojedini projekti započeti još 2013. godine i dalje evidentirani kao investicije u toku. Federalni revizori ukazali su i na nepravilnosti u javnim nabavkama, nedovoljno transparentne procedure zapošljavanja te probleme u funkcionisanju interne revizije. Preduzeću je data ukupno 21 preporuka, od kojih se 12 odnosi na probleme utvrđene i u ranijem periodu.
Ured za reviziju institucija u Federaciji BiH dao je mišljenje s rezervom i na finansijske izvještaje i na usklađenost poslovanja JP Ceste FBiH za 2025. godinu.
Jedan od najznačajnijih nalaza odnosi se na realizaciju investicija.
Rebalansom plana za 2025. godinu predviđena su ulaganja od 139,28 miliona KM, ali je do kraja godine realizovano 54,25 miliona KM, odnosno svega 39 posto. Razlika između planiranog i realizovanog tako je dostigla nešto više od 85 miliona KM.
Posebno slaba realizacija zabilježena je kod projekata finansiranih iz Budžeta FBiH, gdje je ostvareno 31 posto plana, dok je kod projekata JP Ceste FBiH realizacija iznosila 32 posto. Nabavka stalnih sredstava ostvarena je sa svega 26 posto planiranog iznosa.
Revizori su zabilježili i aktivnosti bez realizacije, među kojima je sanacija klizišta u okviru projekata iz prethodnog perioda.
Utvrđene razlike između planiranih i realizovanih iznosa, prema ocjeni revizora, ukazuju na slabosti u planiranju i praćenju investicionih aktivnosti, a kao jedna od mogućih posljedica navodi se prolongiranje realizacije infrastrukturnih projekata.
Projekti započeti još 2013. i dalje na čekanju
Problem se, međutim, ne odnosi samo na investicije planirane tokom jedne godine.
Prilikom provjere provođenja ranijih preporuka Ured je utvrdio da Ceste FBiH poduzimaju aktivnosti na analizi započetih projekata, ali nije prezentovana dokumentacija koja bi potvrdila da su svi projekti detaljno analizirani niti da se za sve poduzimaju odgovarajuće mjere kako bi bili završeni.
Revizori posebno ukazuju na činjenicu da je od početka realizacije velikog broja projekata prošao duži period.
Pojedini projekti započeti su još 2013. godine, a i dalje su klasifikovani kao projekti na čekanju i bilansno se iskazuju kao investicije u toku.
Utvrđeno je i da projekti rekonstrukcije ceste odnosno ulaza u naselje Zalik i sanacije ceste od Španskog trga do Doma zdravlja u Mostaru još nisu knjigovodstveno aktivirani, iako su radovi prema ugovorima završeni i u cijelosti plaćeni.
Novi milionski projekti pred Cestama FBiH
Ovi nalazi posebno su značajni u trenutku kada JP Ceste FBiH ulazi u novi ciklus velikih ulaganja u magistralnu cestovnu infrastrukturu.
Akta.ba je ranije pisala o programu FRAME vrijednom 78,5 miliona eura, od čega se 70 miliona eura odnosi na zajam, a 8,5 miliona eura na grant sredstva. Program je dio novog ciklusa ulaganja u magistralne ceste kojim upravljaju Ceste FBiH.
Upravo u kontekstu novih višemilionskih investicija dodatnu težinu dobija upozorenje revizora da planiranje i praćenje realizacije investicionih aktivnosti u 2025. godini nisu osigurali dovoljno pouzdanu osnovu za upravljanje poslovnim aktivnostima.
Podatak da je tokom prošle godine ostalo nerealizovano više od 85 miliona KM planiranih investicija pokazuje i razmjere izazova pred preduzećem u realizaciji narednog investicionog ciklusa.
Problemi i u javnim nabavkama
Javne nabavke jedan su od razloga zbog kojih je dato mišljenje s rezervom na usklađenost poslovanja.
Prema nalazu Ureda, planiranje i provođenje nabavki nije u potpunosti vršeno u skladu sa Zakonom o javnim nabavkama.
Revizori navode značajna odstupanja između planiranih i realizovanih nabavki, neusaglašene podatke o realizaciji postupaka, ali i primjenu pregovaračkog postupka bez objave obavještenja bez ispunjenih zakonskih uslova.
Cestama FBiH zbog toga je preporučeno da planiranje javnih nabavki zasnivaju na realno utvrđenim potrebama i planiranoj dinamici realizacije aktivnosti te osiguraju pouzdanost podataka o provedenim postupcima i zaključenim ugovorima.
Revizori su preporučili i da se pregovarački postupci provode prema uslovima propisanim Zakonom o javnim nabavkama kako bi se osigurala pravična i aktivna konkurencija i efikasnije korištenje javnih sredstava.
Sedam osoba zaposleno bez javnog oglasa
Revizori su detaljno analizirali i način zapošljavanja.
Tokom 2025. godine radni odnos u Društvu zasnovalo je ukupno 13 zaposlenika, od čega je 11 primljeno putem javnog oglasa na neodređeno vrijeme.
Istovremeno je sa sedam osoba zaključeno 11 ugovora na određeno vrijeme bez provođenja javnog oglašavanja, primjenom izuzeća predviđenog Uredbom o postupku prijema u radni odnos u javnom sektoru.
Četiri zaposlenika tokom godine zaključila su po dva ugovora na određeno vrijeme, u trajanju od šest i četiri mjeseca i za različita radna mjesta, nakon čega su putem javnog oglasa primljeni na neodređeno vrijeme.
Ceste FBiH navele su da se prilikom takvog prijema koristi baza podataka zainteresovanih kandidata, ali ona revizorima nije prezentovana na uvid.
Na pregledanom uzorku utvrđeno je i da su zaposlenici primani u radni odnos u roku do 15 dana od podnošenja molbe, što, prema revizorima, ukazuje na ubrzan i nedovoljno transparentan postupak.
Problemi su utvrđeni i kod zapošljavanja putem javnih oglasa. Iz zapisnika komisije i obrazaca za bodovanje nije bilo vidljivo obrazloženje dodijeljenih ocjena, odnosno način na koji su članovi komisije vrednovali pojedine kriterije.
Revizori su zaključili da se zbog utvrđenih nedostataka ne može potvrditi da je izbor kandidata izvršen na objektivan i transparentan način.
Interna revizija sa samo jednim zaposlenikom
Dodatni problem odnosi se na sistem interne revizije, koji bi trebao predstavljati jedan od ključnih mehanizama kontrole poslovanja preduzeća.
Odjel interne revizije tokom 2025. godine nije imao imenovanog direktora, a poslove interne revizije obavljao je samo jedan zaposlenik, iako su sistematizacijom bila predviđena tri izvršioca.
Istovremeno, mandat Odbora za reviziju istekao je 17. marta 2025. godine, a novi odbor tokom ostatka godine nije imenovan.
Zbog toga izvještaji interne revizije nakon isteka mandata Odbora nisu razmatrani niti formalno usvajani od nadležnog organa, već su kao privremeno rješenje dostavljani direktoru preduzeća na odobravanje.
Ured je zaključio da Ceste FBiH nisu uspostavile funkcionalnu internu reviziju u skladu sa Zakonom o javnim preduzećima u FBiH, zbog čega se federalni revizori prilikom svoje revizije nisu oslanjali na njen rad.
Neriješeno 15 miliona KM još iz 2012. godine
Posebno pitanje predstavlja 15 miliona KM prenesenih još 2012. godine sa računa Cesta FBiH na depozitni račun Budžeta Federacije BiH.
Ceste taj iznos evidentiraju kao dugoročno potraživanje, odnosno pozajmicu Budžetu FBiH, ali revizori navode da preduzeće i dalje ne raspolaže vjerodostojnom dokumentacijom koja potvrđuje pravni osnov takvog evidentiranja.
Vlada FBiH je 4. marta 2026. godine Parlamentu FBiH uputila prijedlog za refundaciju sredstava u periodu od 2026. do 2028. godine. Međutim, do završetka revizije odluka nije donesena, pa status ovih 15 miliona KM i dalje nije konačno riješen.
Dvanaest preporuka vuče se iz ranijeg perioda
Posebno je značajan podatak o provođenju ranijih preporuka revizora.
Nakon revizije za 2025. godinu Cestama FBiH data je ukupno 21 preporuka – devet novih i 12 preporuka koje su već date u izvještaju o finansijskoj reviziji za 2023. godinu. Od tih 12, deset nije realizovano, dok su dvije realizovane djelimično.
Još oštrija ocjena nalazi se u dijelu izvještaja koji se odnosi na četiri preporuke dostavljene kroz Pismo menadžmentu. Nijedna nije implementirana do sačinjavanja konačnog izvještaja.
"Uprava nije pokazala spremnost za otklanjanje utvrđenih nepravilnosti s obzirom na to da nijedna preporuka nije implementirana", naveli su federalni revizori.
Finansijski izvještaji Cesta FBiH ipak nisu dobili negativno mišljenje, nego mišljenje s rezervom. Među osnovama za takvu ocjenu revizori su naveli način evidentiranja cestovne infrastrukture vrijedne više od 2,58 milijardi KM, neizvršenu procjenu očekivanih kreditnih gubitaka za potraživanja od kupaca od 1,82 miliona KM te računovodstveni tretman prihoda od korištenja cestovnog zemljišta.
