9. maj – dan kada je čovjek ponovo postao ideja, a ne neprijatelj

Kapitulacijom nacističke Njemačke 9. maja 1945. godine završen je Drugi svjetski rat na evropskom kontinentu.

Od tada se ovaj datum obilježava kao Dan pobjede nad fašizmom, a istovremeno i kao Dan Evrope.

Neposredno iza ponoći u Berlinu je potpisana bezuslovna kapitulacija Njemačke. U ime nacističkih snaga dokument je potpisao feldmaršal Wilhelm Keitel, dok su kao predstavnici saveznika potpisnici bili sovjetski maršal Georgij Žukov i britanski zračni general Arthur Tedder.

Ovim činom formalno je završen rat u Evropi, iako su preostale njemačke jedinice i njihovi saveznici još nekoliko dana pružali otpor. Na prostoru tadašnje Jugoslavije, oružani sukobi su se nastavili sve do 15. maja.

Kraj rata u svijetu

Konačan završetak Drugog svjetskog rata zabilježen je 2. septembra, kada je Japan potpisao kapitulaciju na američkom ratnom brodu "Missouri" usidrenom u Tokijskom zaljevu. Taj čin uslijedio je nakon što su na Hirošimu i Nagasaki bačene atomske bombe.

U sukobu koji je trajao nešto manje od šest godina učestvovala je 61 država s oko 110 miliona vojnika. Prema procjenama, broj stradalih iznosi između 50 i 80 miliona ljudi, od čega se 38 do 55 miliona odnosi na civilne žrtve.

Državna komisija bivše Jugoslavije navela je da je tokom rata poginulo 1.706.000 osoba, među kojima više od 300.000 boraca.

9. maj kao Dan Evrope

Ovaj datum ima i evropsku dimenziju – 9. maja 1950. godine francuski ministar vanjskih poslova Robert Schuman predstavio je deklaraciju kojom je pozvao na uspostavljanje novog evropskog poretka zasnovanog na saradnji, kako bi se spriječili budući sukobi među državama.

Temelj njegove ideje bilo je stvaranje zajedničkih institucija, prije svega u oblasti proizvodnje i distribucije uglja i čelika – ključnih resursa industrijske moći tog vremena.

Već naredne godine osnovana je Evropska zajednica za ugalj i čelik, koja je kasnije evoluirala u Evropsku ekonomsku zajednicu, a potom, 1991. godine, kroz sporazum u Maastrichtu, u današnju Evropsku uniju.

Evropski savjet je 1955. godine, na sastanku u Milanu, donio odluku da se 9. maj – datum objave Schumanove deklaracije – obilježava kao Dan Evrope.