Evropski standardi: Penzija je oporezivi dohodak, a ne socijalna pomoć

U javnosti se često ponavlja tvrdnja da je Hrvatska jedina u Evropskoj uniji koja penzije podvrgava porezu, dok pojedini ekonomisti štetno guraju penzije u nišu socijalne pomoći, tvrdeći da se porez ne treba naplaćivati jer je riječ o čistom socijalnom transferu.

Ništa ne može biti netačnije od toga jer evropske države naplaćuju porez, a penzija nije socijalna pomoć, već prihod od generacijskog osiguranja zasnovan na uplatama neoporezovanih doprinosa i godina rada.

Evropski standard nije penzija izvan poreskog sistema, već penzija kao oporezivi dohodak uz zaštitu nižih primanja kroz posebne olakšice, odbitke i pragove.

Hrvatska od 1. januara 2027. godine ukida porez na dohodak od penzija čime će iznosi manji od 5.000 eura biti potpuno izuzeti iz oporezivanja.

Trenutno se porez naplaćuje na dio penzije koji prelazi 600 eura, pri čemu se penzionerima odobrava popust pa se stopa umanjuje za 50 posto, a tako prikupljena sredstva lokalne zajednice koriste za finansiranje infrastrukture i socijalnih usluga.

Kako penzije oporezuju Njemačka, Austrija i Irska

Njemačka penzije oporezuje prema prelaznom modelu koji zavisi od godine penzionisanja, a oporezivi udio se postepeno povećava za nove generacije penzionera.

Za poreske obveznike u 2026. godini osnovni neoporezivi iznos iznosi 12.348 eura godišnje, a iznad toga se primjenjuje progresivno oporezivanje.

U Austriji se penzije u pravilu oporezuju kao dohodak, a porez se skida direktno pri isplati. Propisan je neoporezivi prag od 13.541 euro godišnje, nakon čega se primjenjuju progresivne stope od 20, 30, 40, 48, 50 i 55 posto. Za razliku od Hrvatske, u Austriji oporezuju i dodatne penzijske isplate, uključujući 13. i 14. penziju.

Irska takođe ne oslobađa sve penzije poreza. Osoba starija od 65 godina ne mora platiti porez ako joj godišnji dohodak ne prelazi 18.000 eura, dok iznad tog praga penzijski i drugi dohodak ulaze u poreski sistem.

Poreski sistemi u Sloveniji, Italiji i Švedskoj

I u Sloveniji su penzije oporezive, ali se niža primanja štite olakšicama. Za rezidente koji primaju redovnu penziju opšta olakšica iznosi 5.551,93 eura godišnje, a postoji i posebna penzijska olakšica od 13,5 posto iznosa penzije.

Od 1. marta 2026. godine, ako je ZPIZ glavni isplatilac, akontacija poreza počinje se odbijati tek od penzija viših od 1.729 eura mjesečno.

Italijanski sistem penzije tretira ako oporezivi dohodak kroz IRPEF, uz poreske odbitke i pravila koja zavise od visine prihoda.

Za 2026. godinu italijanska Poreska uprava navodi tri osnovne stope: 23 posto do 28.000 eura oporezivog dohotka, 33 posto za dio dohotka između 28.000 i 50.000 eura i 43 posto iznad 50.000 eura.

Švedska takođe ne smatra penzije poreski nedodirljivim. Kod rezidenata se oporezivanje veže uz lokalni porez na dohodak, koji se u 2026. godini u prosjeku kreće oko 32,38 posto, uz razlike među opštinama.

Za nerezidente koji primaju švedsku penziju primjenjuje se poseban porez SINK, koji je od 1. januara 2026. smanjen sa 25 na 22,5 posto, uz predviđeno dalje smanjenje na 20 posto od 2027. godine.

Da se penzije tretiraju kao dohodak i oporezuju širom Evrope, potvrđuje i OECD u svom izvještaju "Pension at a Glance".

Penzioneri u razvijenim zemljama u pravilu plaćaju manje poreza i doprinosa od radnika s istim dohotkom, ali to ne znači da su izuzeti iz sistema.

Prema OECD-ovom pregledu, prosječna ukupna stopa poreza i doprinosa na penzionerski dohodak na nivou prosječne plate iznosi oko 15 posto, što je za oko 12 procentnih poena manje nego kod radnika s istim primanjima, prenosi Poslovni.hr.