Potpredsjednik IFC-a: Žene poduzetnice su ključ za rast

Nakon dugog zanemarivanja, krajnje je vrijeme da se pruži podrška preduzećima u vlasništvu žena u regionu Evrope i srednje Azije.

Nepovoljna ekonomska situacija od koje pate Evropa i srednja Azija ušla je u treću godinu trajanja. Za bruto domaći proizvod regiona očekuje se da će 2014. godine porasti za samo 2,4 procenta, što je otprilike trećina stope koja je postignuta u opojnim danima 2011. godine.

Šta zemlje mogu da urade kako bi ponovo osvojile te nivoe svoje ekonomske moći?

Jedan od odgovora leži u pružanju podrške malim i srednjim preduzećima (MSP) koja vode žene. Njih, prema nalazima novije studije IFC-a o finansiranju za žene poduzetnice, ima gotovo 1,3 miliona širom Evrope i srednje Azije. Ona predstavljaju više od 40 procenata MSP regiona, pa su prema tome ključno važan dio svake regionalne privrede.

Bez obzira na pažnju koja se u regionu poklanja rodnoj ravnopravnosti, već dugo prisutni problemi, kao što su nedostatak kolaterala i ograničen stepen dostupnosti poslovne obuke, dovode do toga da žene koje su vlasnice preduzeća moraju da vode teške bitke da bi dobile zajmove i druge oblike finansiranja, posebno u poređenju sa svojim muškim kolegama.

Većina preduzeća koja su u vlasništvu žena suočavaju se sa najvećim finansijskim preprekama u ranim fazama, u toku ključno važnog perioda pokretanja poslovanja. Nalazi studije IFC-a pokazuju da je, kao rezultat toga, kreditni jaz za manje firme koje su u vlasništvu žena 60 procenata veći od jaza koji postoji za manje firme u vlasništvu muškaraca.

U regionu ECA firmama koje vode žene potrebno je u prosjeku 86.000 USD više finansiranja od onog što dobijaju. To se na nivou regiona predstavlja kreditni jaz od 66 milijardi USD.

To zadržava ekonomsko učešće žena na niskom nivou, a njihov ekonomski potencijal ostaje neiskorišten (ako se region ECA, gdje je 36 procenata preduzeća u vlasništvu žena, uporedi sa regionom istočne Azije, gdje to, prema Anketi među preduzećima koju je sprovela Svjetska banka, iznosi 60 procenata). Bez adekvatnog gotovinskog toka, stotine hiljada firmi u regionu ECA čiji su vlasnici žene nisu u mogućnosti da prežive, da se prošire, te da stvore radna mjesta koja su tako suštinski važna za ekonomski rast.

Problem je posebno akutan u najvećim privredama. U Rusiji oko dvije trećine žena poduzetnica ne dobija adekvatne usluge banaka, a kreditni jaz iznosi 11,5 milijardi USD. U Turskoj preduzeća koja su u vlasništvu žena predstavljaju oko 40 procenata MSP, ali samo 15 procenata imaju pristup finansiranju.

Mnogo je razloga za taj nedostatak. U određenim bankama na žene se gleda kao na rizičnu investiciju, iako su stope otplate za žene i muškarce slične. Ženama obično nedostaje kolateral, kao što je zemljište, koji je neophodan da bi se dobio zajam. Konačno, žene često imaju manje formalne poslovne obuke od svojih muških kolega i nisu ni svjesne podrške koja postoji.

Sve te prepreke se mogu prevazići. IFC i druge međunarodne finansijske institucije nadaju se da će učiniti pravila igre jednakim za sve, time što će pomoći bankama da stvore kreditne proizvode koji su namijenjeni ženama poduzetnicama, koje, prema nalazima novije studije IFC-a, predstavljaju potencijalno kreditno tržište od 20 milijardi USD u regionu ECA, te time što će raditi sa vladama na reformi zakona o pozajmljivanju, što bi omogućilo ženama da koriste uredsku opremu, na primjer, kao kolateral za obezbjeđenje zajmova.

Tehnologija može da igra ključnu ulogu u proširivanju finansijske inkluzije. Mobilno bankarstvo, elektronska plaćanja, te sa tim vezane usluge mogu da u značajnoj mjeri poboljšaju doseg i lakoću korištenja, posebno za siromašne i manje iskusne – a to su kategorije koje često uključuju žene.

Kako finansijska kriza nastavlja da steže marže dobiti, banke su počele da razmatraju kategorije koje su šire od njihove tradicionalne baze klijenata na novim tržištima. Poslovna argumentacija za investiranje u žensko poduzetništvo i liderstvo nikad nije bila jasnija.

Studije ukazuju na to da organizacije koje u najvećoj mjeri uključuju žene u više nivoe uprave postižu rezultate koji su za više od trećine bolji od rezultata njihovih konkurenata. Noviji izvještaj IFC-a i Garanti banke pokazao je da su novo pokrenuta preduzeća čiji su vlasnici žene bila do 25 procenata profitabilnija od preduzeća koja su osnovali muškarci. Uz to, sada žene i pokreću poslovanje po stopi većoj od muškaraca.

Međunarodna organizacija rada (International Labour Organization - ILO) procjenjuje da od 865 miliona žena širom svijeta koje imaju potencijal da potpunije doprinesu privredama svojih zemalja, 812 miliona živi u zemljama u kojima se razvoj tek pokreće i zemljama u razvoju. Imajući u vidu izazove sa kojima se suočava region, stvarne ekonomske prilike nalaze se u iskorištavanju značajnog potencijala koji nosi žensko liderstvo i poduzetnički duh širom regiona Evrope i srednje Azije.

Piše: Dimitris Tsitsiragos, potpredsjednik u Međunarodnoj finansijskoj korporaciji (International Finance Corporation - IFC). IFC je članica Grupacije Svjetske banke.